Ununpentio
El Vikipedio
| Perioda tabelo | |||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| H | He | ||||||||||||||||||
| Li | Be | B | C | N | O | F | Ne | ||||||||||||
| Na | Mg | Al | Si | P | S | Cl | Ar | ||||||||||||
| K | Ca | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr | ||
| Rb | Sr | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe | ||
| Cs | Ba | * | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn | ||
| Fr | Ra | ** | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Uub | Uut | Uuq | Uup | Uuh | Uus | Uuo | ||
| * | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | ||||
| ** | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | ||||
Ununpentio estas la intertempa nomo de IUPAC por nekonfirmita sinteza superpeza kemia elemento en la perioda tabelo kiu havas la intertempan simbolon Uup kaj la atomnumeron 115.
[redaktu] Historio
Je la 1-a de februaro de 2004, teamo de rusaj sciencistoj el Kuna Instituto pro Atomkerna Esploro ĉe universitato de Dubna kaj usonaj sciencistoj el Nacia Laborejo Lawrence Livermore anoncis la sintezon de ununpentio kaj ununtrio en ĵurnalo Physical Review C. La malkovron ankoraŭ ne estas konfirmita [1].
Laŭ la teamo, ili pafis americion (elemento 95) kun kalcio (elemento 20) produktante kvar atomoj da ununpentium (elemento 115). Post malpli ol sekundo, ili falis al ununtrio (element 113). Ununtrio daŭris 1,2 sekundojn antaŭ ol fali al naturaj elementoj.
[redaktu] Ununpentio en popola kulturo
Oni teoriis, ke ununpentio estis en insulo de stabileco. Probable tial, ĝi estis menciita ofte en popola kulturo antaŭ la sintezo:
- Inter anoj de konspirteorio pri NIFOj de la 1980-aj kaj 1990-aj jaroj, Bob Lazar asertis, ke ununpentio funkciis kiel brulaĵo pro NIFOj, kaj estis pliigita al ununheksio per partikla bombado, kaj ke la falprodukto de ununheksio inkluzivigis kontraŭmaterion. Tiuj ideoj estas pseŭdoscienco laŭ nuna fiziko.
- Aludo al la konspirteorio estas en ludoserio X-COM: Elemento elerium-115 aŭ nur elerium (Elerium-115 estas nenorma nomo, ĉar la nombro signifus la atompezo anstataŭ la atoma numero, elerium havus neniom da neŭtronoj, kio ne eblas).
- Fikcia stabila izotopo de ununpentio aperas en ludo Dark Reign.
- Fikcia stabila izotopo de "elemento 115" funkciigas la tempomaŝinon en televidprogramo Seven Days.

