Principoj de kredo en judismo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Parto de serio

stelo de Davido  Menora.svg
Judismo

Portalo | Kategorio
Judoj · Judismo · Kiu estas judo
Ortodoksaj · Konservema judismo
Progresiva (Reforma - Liberala) · Ultraortodoksaj
Samarianoj · Falaŝoj · Karaimoj
Etnaj grupoj kaj lingvoj
Aŝkenazoj · Sefardoj · Mizraĥoj
Hebrea · Jida · Judhispana · Geeza
Religio
Dio · Principoj de kredo en judismo · Diaj nomoj
613 micvot · Halaĥa · Leĝaro de Noe
Mesio · Eskatologio
Juda pensado, filozofio kaj etiko
Juda religia filozofio
Cdaka · Musar · Elekteco
Ĥasidismo · Kabalo · Haskala
Religiaj tekstoj
Torao · Tanaĥo · Miŝno · Talmudo · Midraŝo
Tosefta · Miŝne Tora · Ŝulĥan Aruĥ
Siduro · Maĥzoro · Pijuto · Zoharo
La vivciklo, tradicioj kaj kutimoj
Brit mila · Brit ŝalom · Pidjon ha-ben · Simĥat Bat · Bar-micvo
Ŝiduĥ · Nupto · Divorco (Get) · Sepulto
Kaŝrut · Juda kalendaro · Judaj festotagoj
Talito · Tfilino · Cicito · Kipao
Mezuzo · Menorao · Ŝofaro · Sefer Tora
Signifaj figuroj de judismo
Abraham · Isaak · Jakobo · Moseo
Salomono · Davido · Elija · Aaron
Maimonides · Nacĥmanides · Raŝi
Ba’al Ŝem Tov · Gaon de Vilno · Maharal
Religiaj konstruaĵoj kaj institutoj
Templo · Sinagogo · Jeŝivo · Bejt midraŝ
Rabeno · Ĥazan · Dajan · Gaon
Kohen (pastro) · Maŝgiaĥ · Gabaj · Ŝoĥet
Mohel · Bejt din · Roŝ jeŝiva
Juda liturgio
Ŝema · Amida · Kadiŝ
Minhag · Minjan · Nosaĥ
Ŝaĥarit · Minĥa · Ma’ariv · Ne’ila
Historio de judoj
Antikva historio de Izraelo
Historio de judoj en mezepoko
Historio de judoj en novepoko
Proksimaj temoj
Antisemitismo · Holokaŭsto · Israelo
Filosemitismo · Cionismo
Abrahama religio

Ekzistas neniu establita formuliĝo de principoj de kredo kiuj estas rekonitaj fare de ĉiuj branĉoj de judismo. Centra aŭtoritato en judismo ne apartenas al ĉiu persono aŭ grupo - kvankam la Sinedrio, nome la supera juda religieca tribunalo, plenumus tiun rolon kiam ĝi estas novfondita - sed prefere en la sanktaj skribaĵoj, leĝoj de judismo, kaj tradicioj.

La diversaj principoj de kredo kiuj estis listigitaj dum la jarcentoj portas neniun pezon krom tio kio estis aldonita al ili de la famo kaj prestiĝo de siaj respektivaj verkistoj.

Judismo asertas la ekziston kaj unikecon de dio kaj substrekas elfaron de faroj aŭ ordonoj kune kun sekvado al strikta kredsistemo. Kontraste al tradicioj kiel ekzemple tiuj de kristanismo kiuj postulas pli eksplicitan identigon de dio, fido al judismo postulas al oni honori dion tra konstanta lukto kun la instrukciaĵo de dio (Torao) kaj la praktiko de ilia Micvo.

Ortodoksa judismo emfazas kelkajn kernajn principojn en siaj instru-programoj, plej grave kredon ke ekzistas unu unuopa, ĉioscia, transcendenta, ne-kunmetita dio, kiuj kreis la universon, kaj daŭre temas pri ĝia administrado. Tradicia judismo asertas ke dio establis pakton kun la juda popolo ĉe Monto Sinajo, kaj rivelis siajn leĝojn kaj 613 proponojn al ili en la formo de la Skriba kaj Buŝa Torao. En Rabena Judismo, la Torao (la hebrea "Toroth") konsistas el kaj la skriba Torao (Pentateŭko) kaj el tradicio de parola juro, multe de ĝi poste kodigita en sanktaj skribaĵoj (vidu: Miŝnao, Talmudo).

Tradicie, la praktiko de judismo estis dediĉita al la studo de Torao kaj observo de siaj leĝoj kaj ordonoj. En normiga judismo, la Torao kaj tial juda leĝo mem estas senŝanĝaj, sed interpreto de la leĝo estas pli senkaŝa. Ĝi estas konsiderita Micvon (ordono) legi kaj kompreni la leĝon.

La bonorda ekvivalento por la ĝenerala esprimo "kredo" kiel okazas en la esprimo "principoj de kredo" - estus la koncepto de Emunah[1] en Judismo. Dum ĝi estas ĝenerale tradukita kiel kredo aŭ fido je dio, la koncepto de Emunah povas pli precize esti priskribita kiel "denaska konvinkiĝo, percepto de vero kiu transcendas racion."[1] Emunah povas esti plifortigita tra saĝo, scio, kompreno kaj lernado de sanktaj judaj skribaĵoj. Sed Emunah ne estas simple bazita sur racio, nek ĝi povas esti komprenita kiel la kontraŭo de aŭ evidenta kontraste al racio.

Ekzistas kelkaj fundamentaj principoj kiuj estis formulitaj fare de mezepokaj rabenaj aŭtoritatoj. Tiuj estas prezentitaj kiel fundamentaj subkonstruaĵoj enecaj en la "akcepto kaj praktiko de judismo."

Notoj[redakti | redakti fonton]

  1. 1,0 1,1 Emunah alirita la 24an de septembro 2019.