Stakio

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Jump to navigation Jump to search
Vikipedio:Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion
stakio
Hedge Woundwort (Stachys sylvatica).jpg
Biologia klasado
Regno: PlantojPlanta
Divizio: Angiospermoj Magnoliophyta
Klaso: Dukotiledonuloj Dicotyledone
Ordo: Lamialoj Lamiales
Familio: Lamiacoj Lamiaceae
Subfamilio: Lamioideae
Genro: Stachys
Specioj

pĉ. 300 specioj

Aliaj Vikimediaj projektoj
v  d  r
Information icon.svg

Stakio (Stachy) laŭ NPIV, aŭ staĥio estas plantgenro en la familio de la Lamiacoj (Lamiaceae). La ĉ. 300 specioj estas divastigitaj tutmonde.

Priskribo[redakti | redakti fonton]

ilustraĵo de Stachys hyssopifolia
dusimetriaj floroj en detalo de la marĉa staĥio Stachys palustris
kamerfrukto de la arbara staĥio (“Stachys sylvatica”)

Vegetativaj Karakterizaĵoj[redakti | redakti fonton]

“Stachys”-specioj estas plej ofte rektaj, unujarajmultjaraj herbaj plantoj, malofte ankaŭ duonarbustoj aŭ malrandaj arbustoj. Kelkfoje estiĝas rizomoj kiel rezervorgano. La folioj estas kontraŭstarantaj. La foliplato estas simpla.

Generativa karakterizaĵoj[redakti | redakti fonton]

La floroj staras en densaj pseŭdoverticiloj, kiuj staras en la akseloj de braktesimilaj folioj. La foliaro estas ne tre diferenca de la ordinara folihava tigo. La pedunkloj estas mallongaj kaj apenaŭ videblaj. La floroj estas tipaj floroj de Lamiacoj. La duseksaj floroj estas dusimetriaj kaj kvinnombraj kun duobla involukro (perianto). La kvin verdaj sepaloj estas tubforme ĝis sonorilforme kunkreskintaj. La koloro de la petaloj estas diversa, ruĝeca, rozea, flava aŭ blanka. La kvin petaloj estas kunkreskintaj. La petala tubo estas cilindroforma. Supra kaj malsupra lipo ĉiam ekzistas. La supra lipo estas pli aŭ malpli plata, ĉiukaze ne tiom kava. La triloba malsupra lipo estas pli longa ol la supra lipo . La kvar stamenoj elstaras el la korola tubo, sed ne estas pli grandaj ol la supra lipo. La sola distinga karakterizaĵo de la floroj estas, ke la stamenoj dum la fino de la flortempo turniĝas eksteren arkoforme. La kamerfrukto disfalas en kvar kameroj. La trieĝaj kameroj estas ovformaj ĝis oblongaj.

Sistematiko kaj disvastigo[redakti | redakti fonton]

Etimiologio[redakti | redakti fonton]

La scienca nomo Stachys venas de la hindĝermana „*stengh-„ aŭ „*stngh-„ (= piki), el la sama radiko ankaŭ venas la latina „spica“ (= la spiko). La nomo aludas la pseŭdospiko de tiu genro.

Taksonomio[redakti | redakti fonton]

La genra nomo Stachys“ estis en la jaro 1753 fare de Carl von Linné en „Species Plantarum unuafoje menciita. Tipa specio estas arbara staĥio“. sinonimoj por "'Stachys L. estas: Aspasi E.MEY. EX PFEIFF., Bonamya NECK., Eriostemum STEUD., Eriostomu HOFFMANNS. & LINK,Galeopsi HILL nom. illeg. Kaj Galeopsis MOENCH nom. illeg. nonGaleopsis, Lamiostachys KRESTOVSK., „Menitskia“ (KRESTOVSK.) KRESTOVSK., Ortostachys FOURR. Stachyus ST.-LAG.,Tetrahitum HOFFMANNS. & LINK, Trixago HALLER, Trixella FOURR.,Zieteni GLED., Olisia SPACH.

Specioj kaj ties disvastigo[redakti | redakti fonton]

alpa staĥio (Stachys alpina)
pseŭdoverticilo kun dusemetriaj floroj en detalo de la unujara staĥio (Stachys annua)
agra staĥio (Stachys arvensis)
bizanca staĥio (Stachys byzantina)
Stachys chamissonis var. cooleyae
skarlata staĥio (Stachys coccinea)
korsa staĥio (Stachys corsica)
glua staĥio (« Stachys glutinosa »)
marĉa staĥio (Stachys palustris)
rekta staĥio (Stachys recta)
arbara staĥio (Stachys sylvatica)

La genro Stachys estas kun 300 ĝis 360 specioj disvastigata tutmonde, escepte de Aŭstralio kaj Nov-Zelando. Centroj de tiu genro estas la mediteranea regiono kun kun la Proksima oriento kaj Sudafriko (41 specioj el tiuj, 21 nur tie.) kaj Ĉilio.En okcidenta Azio hejmiĝas ĉ. 114 specioj.

Ne plu al la genro Stachys“ apartenas la sola specio de la genro Phlomidoschema“ (BENTH.) VVED.:

Außerdem:

Fontoj[redakti | redakti fonton]

Literaturo[redakti | redakti fonton]

• Xi-wen Li, Ian C. Hedge: „Stachys.“ In: (ISBN 091527924X) • P. W. Ball: „Stachys L.“ en: (ISBN 052108489X)

Referencoj[redakti | redakti fonton]

Retligoj[redakti | redakti fonton]