Buda
Buda, germane Ofen estis urbo en Hungara reĝlando situanta sur la dekstra bordo de Danubo, el kiu post integro kun urboj Pest (urbo) kaj Óbuda estiĝis en la jaro 1873 Budapeŝto.
Enhavo |
Historio[redakti]
La loko estis loĝata jam dum la pratempoj pro grotoj, kuracfontoj kaj konvena trapasejo tra Danubo. La romianoj havis grandan urbon iom norde, tie estis sentinelejo. Por la hungaroj la loko graviĝis post fine de invado de la tataroj en 1242, kiam fortikaĵo konstruiĝis sur monteto apud la Danubo por reĝa rezidejo. Buda ricevis la rangon Libera reĝa urbo. La turkoj havis la urbon inter 1541-1686, sed ankaŭ tiam ĝi estis rezidejo. En la jaro 1777 ĉi tien estis transportita universitato de Nagyszombat (nun Trnava, Slovakio). Meze de la 19-a jarcento oni nomumis la urbon kune kun "Pest" Pest-Buda.
Vidindaĵoj[redakti]
Famuloj[redakti]
- en Buda naskiĝis:
- aktoro Gyula Vízvári
- arkitekto Alajos Hauszmann
- episkopo Károly Hornig
- kuracisto Ignaz Semmelweis
- literaturhistoriistoj Zsolt Beöthy kaj Jenő Péterfy
- matematikisto Lajos Martin
- Károly Kiss (oficiro), ankaŭ poeto
- palatino Stefan Franz Viktor Habsburg
- pedagogo Ernő Fináczy
- poeto Ferenc Toldy
- politikistoj Antal Szécsen, József Eötvös kaj János Cziráky
- reĝo Ludoviko la 1-a Jogajlido
- skulptisto Miklós Ligeti
- en Buda naskiĝis kaj mortis Ladislao Hunyadi
- en Buda mortis:
- lingvisto Antal Reguly
- martiro Ignác Martinovics
- palatino Joseph Anton Johann Habsburg
- poetoj Benedek Virág, Gábor Döbrentei kaj Ferenc Verseghy
- politikisto, juristo István Werbőczy
- pastro-akademiano Gergely Árvay
- reĝoj Andreo la 3-a (Hungario) kaj Vladislao la 2-a Jogajlido
- Sankta Gerardo
- verkisto László Kelmenfi
