Danubo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Danubo
germane: Donau, slovake: Dunaj, hungare: Duna, kroate: Dunav, bulgare: Дунав, rumane: Dunărea
rivero
Bratislava New Bridge from castle hill.JPG
Danubo en Bratislavo
Deveno de nomo: La nomo devenas el la latina nomo de la romia dio Danubio
Landoj
Historia regiono Banato
Kelkaj gravaj alfluantoj
 - maldekstraj alfluantoj
 - dekstraj alfluantoj
Urboj
Ĉefa fontrivero Breg
 - situo Furtwangen, Nigra Arbaro, Germanio
 - alteco 1 078 m
 - longo 49 km (30 mi)
 - koordinatoj 48°05′44″N 08°09′18″E  /  48.09556°N, 8.155°O / 48.09556; 8.155 (Danubo)
Apuda fontrivero Brigach
 - situo St. Georgen, Nigra Arbaro
 - alteco 940 m
 - longo 43 km (27 mi)
 - koordinatoj 48°06′24″N 08°16′51″E  /  48.10667°N, 8.28083°O / 48.10667; 8.28083 (Danubo)
Kunfluejo de fontriveroj
 - situo Donaueschingen
 - koordinatoj 47°57′03″N 08°31′13″E  /  47.95083°N, 8.52028°O / 47.95083; 8.52028 (Danubo)
Enfluejo Nigra Maro
 - situo Riverdelto de Danubo, Rumanio & Bulgario
 - alteco m
 - koordinatoj 45°13′03″N 29°45′41″E  /  45.2175°N, 29.76139°O / 45.2175; 29.76139 (Danubo)
Suma longo 2 860 km (1 777 mi)
Suma akvokolektejo 795 686 km² (79 568 600 ha)
Trafluo antaŭ delto
 - mezproksima 6 500 /s
 - Passau 580 /s 30 km antaŭ urbo
 - Vieno 1 900 /s
 - Budapeŝto 2 350 /s
 - Beogrado 4 000 /s
Mapo de rivero
Mapo de rivero
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Danube

Danubo estas la dua plej longa eŭropa rivero (post Volgo). Ĝia fonto estas en Germanio (ĉe Ingolstadt kaj Regensburg), poste ĝi transiras Aŭstrion (ĉe Linz [Linc] kaj Vieno, Viena Pordo), Slovakion (ĉe Bratislava), kaj Hungarion (Budapeŝto), kaj Kroation (Vukovar). Poste ĝi fluas tra Serbio (ĉe Beogrado).

La rivero estas la landlimo inter Rumanio norde kaj Bulgario sude. Jen ĝi eniras en Rumanion, tie ĝi estas parto de la ukrajna landlimo kaj sin ĵetas en la Nigran Maron pere de granda delto, kiu estas vasta natura protektejo.

Ĝi estas la sola grava eŭropa rivero, kiu fluas de okcidento al oriento. Ĝi fontas en Germanio, en la Nigra Arbaro el kuniĝo de du riveretoj Brigach kaj Breg ĉe Donaueschingen, kaj de tie ĝi fluas 2 850 km sudorienten al la Nigra Maro. Ĝi trafluas 10 landojn, sed la akvokolekta areo tuŝas pliajn 7 landojn.

Ĝi estas grava internacia ŝipvojo. La tutmaso de la liveritaj varoj sur la Danubo en 1987 superis 100 milionojn da tunoj. Ekde 1990 la liverado iĝis pli malfacila, ĉar la NATO bomb-detruis 3 pontojn en Serbio. Oni forigis la detruaĵojn tute nur en 2002. (Komisiono de Danubo)

La Danubo en la Karpat-baseno[redakti | redakti fonton]

La rivero enfluas la basenon en Divin (hungare Dévény), kie estis la landolimo de Hungara Reĝlando. Simbole Divin estas pordo de Hungarlando. Hungara poeto Ady kantas: Ĉu mi rajtas frapi pordon de Dévény? Post Bratislavo estas akvocentralo ĉe Gabĉikovo, ĉe Paks atomcentralo. Pontoj estas averaĝe po 50 km, aparte menciindaj estas: Bratislavo, Esztergom, Budapeŝto, Dunaújváros (=Danub-nov-urbo), Szekszárd, Baja, Novi Sad, Beograd (blanka urbo). La rivero elfluas en Ferpordego, kie dum la historio estis danĝera pro la rifoj. En la 19a jarcento la riveroparto estis reguligita kaj iĝis ŝipebla. Fine de la 20a jarcento oni konstruis akvocentralon.

Budapeŝto estas mara havenurbo, ĉar maraj ŝipoj flosas ĝis la ĉefurbo.

Estas plano pri kanalo, kiu interligos la Danubon de Vukovar, al rivero Sava, ne tro for al Drina.

Akvonivelaj indikiloj en la Karpat-basena parto: Divin, Bratislava, Gabĉikovo, Rajka, Gönyü, Dunaremete, Nagybajcs, Komárom, Esztergom, Nagymaros, Budapeŝto, Dunaújváros, Dunaföldvár, Paks, Baja, Mohács, Apatin, Novi Sad, Orşova.

El Enciklopedio de Esperanto[redakti | redakti fonton]

Danubo. 1. Organo de la rumanaj kaj bulgaraj E-istoj. Bucureşti. Red. D-ro. Robin. Nur skribita en E. Ĝi estis la kunigo de Lumo kaj Rumana E-isto, 1-a jaro okt. 1910 - aŭg sept. 1911-11 kajeroj (12 n-roj) 11xIV+360 p.; 2-a jaro dec. 1911 - julio 1912-6 kajeroj, (7 n-roj.) 6xIV.+200 p. 24x16. Krom propagando, kroniko, organizaj kaj lingvaj demandoj D. enhavis modetajn proz- kaj literaturaĵojn. - 2. De majo-junio 1931 aperis ankaŭ D monata gazeto por org. kaj prop. eld. ES "Solidareco", Red. D. Ivanov. 3 kaj po 8 p. 24x16. P. TARNOW.

Vidu akaŭ[redakti | redakti fonton]

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]


Panoramo de Danubo en Beogrado
Magnify-clip.png
Panoramo de Danubo en Beogrado