Metropolis
 |
Ĉi tiu artikolo estis Artikolo de la semajno! — Aliaj Artikoloj de la semajno |
 |
| Metropolo | |
|---|---|
 Usona afiŝo por Metropolo. |
|
| Originala titolo | Metropolis |
| Produktadlando | Germanio |
| Filmita en | Germanio |
| Originala lingvo | germana lingvo |
| Kina aperdato | 10-a de januaro 1927 |
| Daŭro | 210 minutoj |
| Ĝenro | Muta filmo Sciencfikcio |
| Kameraado | q62099, q74117, q77365 |
| Reĝisoro(j) | Fritz Lang |
| Produktisto(j) | Erich Pommer |
| Scenaro | Fritz Lang Thea von Harbou |
| Muziko | Gottfried Huppertz |
| Ĉefrolantoj | Alfred Abel Brigitte Helm Gustav Fröhlich Rudolf Klein-Rogge |
| Distribuo | Universum Film A.G. |
| IMDb | |
Metropolo (de: Metropolis) estas germana filmo de la jaro 1927 reĝisorita de Fritz Lang kaj verkita de li kaj lia edzino Thea von Harbou pri romano ŝia el 1926. Ĝi estis la plej multekosta muta filmo de tiu tempo. Ĝi estas lokita en estonteca urba malutopio kaj ekzamenas oftan sciencfikcian temon tiaman: la socia krizo inter laboristoj kaj posedantoj en kapitalismo. Krome ĝi estas konsiderata mejloŝtono de la germana ekspresionismo en kino kaj unu el la plej elstaraj filmoj de la epoko de la muta kino.
Enhavo |
Historio de la filmo [redakti]
En megalopolo (grandega urbego) de la 21-a jarcento la laboristaro loĝas en geto subtera, kie troviĝas la industria kerno kaj ekzistas malpermeso eliri al ekstera mondo. Incititaj de roboto, ili ribelas kontraŭ la intelekta klaso kiu tenas la povon, minacante detrui la urbon kiu troviĝas en la surfaco, sed Freder (Gustav Frölich), filo de la direktanto de Metropolo, helpate de la belulino Maria (Brigitte Helm) de malriĉa deveno, klopodos eviti la detruon pro sentoj kaj amo.
La historio de la filmo okazas en la jaro 2026, en ŝtaturbo de enorma grando nomita Metropolo. La socio dividiĝis en du malamikaj kaj komplementaj grupoj: elito de proprietuloj kaj pensuloj, kiuj loĝas ĉe la surfaco, rigardante la mondon ekde grandaj nubskrapuloj kaj urbaj pejzaĝoj, kaj laborista tavolaĉo, kiu loĝas sub la urbo kaj kiu laboras senĉese por pluhavi la vivmanieron de tiuj de la surfaco. La prezidento-direktoro de la urbo estas Johhan 'Joh' Fredersen (ludita de la aktoro Alfred Abel).
Karisma kaj pacema rolulo Maria defendas la partion de la laboristoj. Sed anstataŭ inciti al insurekcio, ŝi urĝas la laboristaron serĉi paceman kaj paciencan eliron, esperante la alvenon de la "Peranto", kiu unuigos ambaŭ duonojn de la socio. La filo de Fredersen, Freder (Gustav Fröhlich) konas Maria'n kaj enamiĝas al ŝi. Kiam li sekvas ŝin ŝtele, li eniras la subteran mondon de la laboristaro kaj rigardas la aĉajn kondiĉojn en kiuj tiuj vivas kaj laboras, kaj la absolutan disdegnon de la proprietuloj, kiuj preferas alporti pli da laboristoj por ke la maŝinoj ne haltu, ol helpi tiujn kiuj suferas akcidentoj ĉe ili. Freder decidas aliĝi la planon de Maria.
Tamen Fredersen jam ekrimarkis la agadon de Maria, kaj timante insurekcion de la laboristoj, decidas postuli helpon de la sciencisto Rotwang (Rudolf Klein-Rogge), kiu siavice montras al li inan roboton, kiun li ĵus inventis. La roboto kreita de Rotwang povas ekhavi kaj la konduton kaj la aspekton de persono, kaj tiele ili decidas surogati Maria'n. La roboto ricevas ordonojn instigi tumultojn kaj malkontenton, por permesi na Fredersen lanĉi perfortan subpremon kontraŭ la laboristoj. Tio kion ne konas Fredersen estas, ke la roboto enhavas la spiriton de Hel, la eksedzino de Rotwang, kiu amoris kun la posedanto de la urbo, kaj forpasis naskante sian filon, Freder, kaj kiun Rotwang uzis kiel revenĝo kontraŭ la prezidento de Metropolo, sia filo, kaj la tuta urbo.
La vera Maria estas farita prizonulo en la hejmo de Rotwang, en Metropolo, dum la roboto surogatas ŝin kaj lanĉas incendigajn sermonojn. Krome, la roboto eksekvas la iniciatojn de Rotwang en sia revenĝoplano, kaj iĝas ekzota dancistino en la prestiĝa kabaredo Yoshiwara, ekscitante kaj senraciigante la ĉeestantaron, per malkonkordo kaj dekadenco inter la riĉaj junuloj. Laŭ la maldecaj konsiloj de la Roboto-Maria, la laboristoj komencas ribelon kaj detruas la "Kernomaŝinon", kiu havigas la energion kiu funkciigas la tutan maŝinaron de Metropolo. La detruo de tiu maŝino provokas ankaŭ, ke la akvujoj de la urbo ŝtopiĝu, kaj inundu la submondon de la laboristaro, kiuj blinde pro la sermonoj de la roboto, malzorgis la sekurecon de siaj gefiloj, kiuj finfine estas helpataj de Freder kaj la vera Maria. Kiam ili ekrimarkas sian teruran eraron, la laboristoj, malesperaj eliras al la surfaco serĉe de sia "interna malamikino", la supozata María. La homamaso invadas la distran distrikton de la urbo kaj arestas la falsan Maria'n, kiun ili ligas al fosto kaj bruligas, dum Freder observas ĉion kaj malesperas. Sed tuj ekrimarkas, ke tiu Maria estas enpersoniganto, kiam ardas sia falsa karno kaj montras la subkarnan roboton, kaj kiam ili vidas Maria'n, kiu estas persekutata de la frenezigita Rotwang sur la tegmentoj de la katedralo de la urbo. Freder persekutas na Rotwang, kaj alfrontas lin ĝis kiam tiu falas de la tegmento al sia morto. Maria kaj Freder revenas surstraten kaj renkontas na Joh kaj Grot (estrojn de la urbo kaj de la laboristaro) kaj antaŭvidigas la komencon de nova socio.
Sub la devizo "Mittler zwischen Hirn und Hand muss das Herz sein" (peranto inter cerbo kaj mano estu koro), kio devas esti interpretata kiel neceso, ke la amkapablo de Homo unuigu kaj racion kaj forton, reamikiĝas la gravulo Joh Fredersen kaj la laboristoj de Metropolo danke al Freder, kiu enkarniĝas la tri ideoj de tiu idearo: racio, laboro kaj koro.
Enhavo kaj interpretado [redakti]
Fritz Lang ŝatis memori, ke la historio de Metropolo naskiĝis dum veturado al Ameriko, en oktobro de 1924, rigardante ekde ŝia ŝipo dumnokte antaŭ la novjorka haveno la nubskrapulojn de la urbo kaj la lumigitajn stratojn. Reveninte, Thea von Harbou eklaboris la scenaron. Tiu inspiro rilatas kun la filmado pro la materiigo de la vidaĵoj pli ol kun la scenaro, ĉar la historio probable estis jam skizita en julio de 1924. Von Harbou verkis la romanon inspirita en la historio de la filmo.
Por la reprezentado de la socia ordo, Metropolo apogas unuflanke sur la marksismo: estas du sociaj klasoj klare diferencaj kaj separitaj, el kiuj unu ekspluatas la alian sen eblo prosperi. La “alieneco de laboro“ povus rilati kun la neutila maŝinaro. Aliflanke oni kritikas la idealon de socialisma revolucio. La rolulo de la Roboto Maria, ludita klare kiel malbona, lanĉas la laboristaron al luktado, kaj kiel rezulto ili detruas sian medion kaj vivtenilon, malplibonigante sian situon anstataŭ plibonigo. La kunlaborado inter sociaj klasoj, anstataŭ klasbatalo, rememoras tamen la naziismon kaj ties ideologion, ĉar tiu estis la ekonomia korporaciista strukturo kiun defendis la programo de la Naziisma Partio de la Laboristoj de Germanio (NSDAP). La parabolo de la Babela Turo ŝanĝiĝis: en tiu varianto la arkitektoj kaj la laboristoj parolas saman lingvon, sed ili ne interkompreniĝas; ankaŭ ne estas Dio. El kristanismo oni prenas la rolon de Maria, kiu enpersonigas la Bonon, kaj la anoncon de la veno de Savonto.
Lang sciigis poste ke la ideo de koro kiel peranto inter mano (laborforto) kaj cerbo (regokapablo de la socio) estis falsa kaj pro tio tiu filmo jam ne plaĉis al li. Malantaŭ tiu opinio kaŝis la socia situacio kiu okazis kaj ne etika konflikto. Kvankam la centra tezo de la cerbo, la mano kaj la koro apartenas al Thea von Harbou, li respondecis pri la filmo kaj la tezo, almenaŭ parte, kiel reĝisoro. Lang, vere, estis pli interesita en la teknikaj kaj arkitektaj aspektoj de la filmo ol en la politika fono de la historio.
La relativa sukceso de la filmo inter la tiama publiko eksplikiĝas pro tio, ke la socia bildo de la historio kontraŭas la tiama misfido en progreso. La ĝenro de scienco-fikcio de la muta kino prezentas utopion, ĝenerale, pozitive, dum Lang elturniĝas al sklavado de bibliaj tempoj por reprezenti la estontecon. La monumentaj maŝinoj de la subtera urbo havigas al la malaltaj klasoj nehoman vivon, la homamaso estas facile manipulebla kaj oni praktikas mezepokajn ceremoniojn kiel bruligado de sorĉistinoj.
Bibliografio [redakti]
(en la germana)
- Thomas Elsaesser: Metropolis – Der Filmklassiker von Fritz Lang, Europa Verlag, Hamburg 2000, ISBN 3-203-84118-5
- Enno Patalas: Metropolis in/aus Trümmern – Eine Filmgeschichte, Bertz + Fischer Verlag, Berlin 2001, ISBN 3-929470-19-5
- Thea von Harbou: Metropolis – Der Roman zu Fritz Langs Film, Ullstein, Frankfurt/M., Berlin, Wien, 1978, ISBN 3-548-03394-6
- Fred Gehler, Ullrich Kasten: Fritz Lang – Die Stimme von Metropolis, Henschel, Berlin 1990, ISBN 3-362-00522-5
- Guntram Geser: Fritz Lang, Metropolis und Die Frau im Mond, Zukunftsfilm und Zukunftstechnik in der Stabilisierungszeit der Weimarer Republik, Corian-Verlag, Meitingen 1999, ISBN 3-89048-310-0
- Ilona Brennicke, Joe Hembus: Klassiker des deutschen Stummfilms. 1910–1930, Citadel-Filmbücher, Goldmann, München 1983, ISBN 3-442-10212-X
- Jacobsen / Sudendorf Metropolis - Ein filmisches Laboratorium der modernen Architektur Menges Verlag ISBN 3-930698-85-4
Eksteraj ligiloj [redakti]
- Oficiala ttt-ejo de la restaŭrigo de 2002 (en angla)
- ttt-ejo de Metropolis ĉe UNESCO (en angla)
- Metropolis, la kompleta filmo en Like Television.
- en hispana
 |
Rilataj artikoloj troviĝas en Portalo pri Filmo |
