Slaný

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Slaný
germane: Schlan
urbo
Slany CZ from summit of Slanska hora 021.jpg
Vido al Slaný el Slánská hora
Flag of Slaný.svg
Flago
Slaný znak.png
Blazono
Oficiala nomo: Slaný
Ŝtato Flago de Ĉeĥio  Ĉeĥio
Regiono Mezbohemia regiono
Distrikto Distrikto Kladno
Administra municipo Slaný
Historia regiono Bohemio
Memorindaĵoj Velvara pordego, Dia tombo
Rojo Červený potok
Situo Slaný
 - alteco 234 m s. m.
 - koordinatoj 50°13′50″N 14°04′53″E  /  50.23056°N, 14.08139°O / 50.23056; 14.08139 (Slaný)
Plej alta punkto
 - situo Slánská hora
 - alteco 330 1 m s. m.
Areo 35,11 km² (3 511 ha)
Loĝantaro 15 477 (05.11.2010)
Denseco 440,81 loĝ./km²
Unua skribmencio 1239
Horzono MET (UTC+1)
 - somera tempo MET (UTC+2)
Poŝtkodo 250 11 ĝis 274 01
NUTS 3 CZ020
NUTS 4 CZ0203
NUTS 5 CZ0203 532819
Katastraj teritorioj 8
Partoj de urbo 10
Bazaj sidejunuoj 32
Situo enkadre de Ĉeĥio
ButtonRed.svg
Situo enkadre de Ĉeĥio
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Slaný
Retpaĝo: www.meuslany.cz
Portal.svg Portalo pri Ĉeĥio

Slaný estas urbo kun 15.000 loĝantoj, situanta 10 km norde de urbo Kladno.

Vilaĝo kun foirejo estiĝis plej malfrue komence de la 12-a jarcento. En ĝia proksimeco Venceslao la 2-a fondis en la jaro 1305 reĝan urbon. Tiu situis sur altaĵo super rojo (Červený potok = ruĝa rojo) kaj ĝi estis ĉirkaŭbarita per du zonoj de remparoj, kiuj apartigis ĝin de la devena vilaĝo, la pli malfrua Praga antaŭurbo. Jam en la jaro 1419 Slaný alkliniĝis al la flanko de kaliko, poste ĝi estis protektanto de pli modera fluo reprezentata de praganoj. Tábor-orfa soldataro, komandata de Jan Roháč z Dubé, tial konkeris kaj prirabis ĝin, urbodomanoj estis brulmortigitaj en viandaj vendejetoj (tri krucoj en pavimo). En la 16-a jarcento la urbo prosperis, ĉi tie estis reprezentitaj 55 metioj. Komence de la 17-a jarcento ĝi alkliniĝis al kontraŭhabsburga flanko kaj post batalo sur Blanka Monto ĝi estis kruele punita. Jan Šultys z Felsdorfu, naskiĝinta en Slaný, estis inter 27 ekzekutitoj sur la Malnovurba Placo en Prago, Slaný estis senigita de siaj privilegioj kaj ĝi fariĝis servutula urbo. Novaj posedantoj, Martinicidoj, malmole realigis rekatolikigon, en la dua duono de la 17-a jarcento venis en la urbon franciskanoj kaj piaristoj. 170 domoj en la jaro 1795 fariĝis viktimoj de incendio. Sed avantaĝa situo ĉe vojo Saksion ĉiam helpis, por ke la urbo riĉiĝu. Evoluon de industrio subtenis ankaŭ konstruado de fervojo (1873).

La plej malnova memorigaĵo estas preĝejo de sankta Gothardo, devene romana baziliko el la 12-a jarcento. Konserviĝis ankaŭ historiaj domoj, el la iamaj kvar pordegoj nun konserviĝis Velvarská-pordego ĉe la norda rando de la placo, konservita konsistaĵo de la remparoj estas ankaŭ Nigra Bastiono. En la urbo eblas viziti ankaŭ muzeon, kiu estas malfermita tutjare.

Inter famuloj de Slaný apartenas pentristo Josef Navrátilaktorino Olga Scheinpflugová.