Listo de insuloj laŭ areo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo

Tiu listo de insuloj laŭ areo inkludas ĉiujn insulojn en la mondo pli grandaj ol 2,500 km2 > kaj kelkajn aliajn insulojn super 500 km2, en descenda ordo laŭ areo. Por komparo, oni montras ankaŭ kontinentojn.

Kontinentaj teramasoj[redakti | redakti fonton]

Laŭgranda komparo de la plej malgranda kontinento (Aŭstralio) kaj la la plej granda insulo (Gronlando). Sude de la Aŭstralia ĉeftero estas Tasmanio, mem la 26a plej granda insulo.

Kvankam la kontinentaj teramasoj listitaj sube ne estas normale nomitaj insuloj, ili estas tero entute ĉirkaŭita de akvo (ekskludante la geologie malgravajn Suezan kaj Panaman Kanalojn). Fakte ili estas enormaj insuloj kaj estas montrataj tie pro tiu tialo. La ciferoj estas ĉirkaŭkalkuloj kaj temas nur pri la kontinenta ĉeftero. Kelkaj personoj, tamen, konsideras ĉefteron de Aŭstralio kiel insulo.

Rango Teramaso Areo
(km2)
Areo
(sq mi)
Lando aŭ landoj
1 Afrik-Eŭrazio 85,000,000 33,200,000 Variaj
2 Ameriko 42,300,000 16,400,000 Variaj
3 Antarkto[1] 14,000,000 5,400,000 Neniu (variaj landoj havas teritoriajn postulojn)
4 Aŭstralio[2] 7,600,000 2,900,000 Flago-de-Aŭstralio.svg Aŭstralio

Insuloj super 100,000 km² (39,000 sq mi)[redakti | redakti fonton]

Kvankam insulo estas, ĝenerale, ajn teramaso kiu estas komplete ĉirkaŭita de akvo, kelkaj difinoj ekskludas teramasojn sufiĉe grandajn por esti konsiderataj kontinentoj. Lokigi Aŭstralion en la plej lastan kategorion (eĉ kvankam oni polemikis pri kiel teknike oni decidas ĉu temas pri kontinento, aŭ simple parto de pli granda kontinento nomita ankaŭ Aŭstralio) faras Gronlandon la plej granda insulo. Tiele tiu listo de insuloj ekas per Gronlando.

Rango Nomo de la insulo Areo
(km2)[3]
Areo
(sq mi)
Lando aŭ landoj
1 Gronlando[4] 2,130,800[5] 822,706 Flago-de-Gronlando.svg Gronlando
2 Nov-Gvineo &0000000000785753.000000785 753 303,381 Flago-de-Indonezio.svg Indonezio (Papuo kaj Okcidenta Papuo) kaj Flago-de-Papuo-Nov-Gvineo.svg Papuo-Nov-Gvineo
3 Borneo &0000000000748168.000000748 168 288,869 Flago-de-Brunejo.svg Brunejo, Flago-de-Indonezio.svg Indonezio (Centra, Orienta, Norda, Suda kaj Okcidenta Kalimantano) kaj Flago-de-Malajzio.svg Malajzio (Sabaho kaj Saravako)
4 Madagaskaro &0000000000587713.000000587 713 226,917 Flago-de-Madagaskaro.svg Madagaskaro
5 Bafina Insulo &0000000000507451.000000507 451[6] 195,928 Flago-de-Kanado.svg Kanado (Nunavuto)
6 Sumatro &0000000000480848.000000480 848 187,831 Flago-de-Indonezio.svg Indonezio (Aceh, Bengkulu, Jambi, Lampung, Riau kaj Norda, Suda kaj Okcidenta Sumatro)
7 Honŝu 225,800 87,182 Flago-de-Japanio.svg Japanio (Regionoj Ĉubu, Ĉugoku, Kansajo, Kanto kaj Tohoku)
8 Viktoria Insulo 217,291[6] 83,897 Flago-de-Kanado.svg Kanado (Nordokcidentaj Teritorioj kaj Nunavuto)
9 Granda Britio 209,331 80,823 Flago-de-Britio.svg Britio (Anglio, Skotlando kaj Kimrio)
10 Insulo Ellesmere 196,236[6] 75,767 Flago-de-Kanado.svg Kanado (Nunavuto)
11 Sulaveso 180,681 69,761 Flago-de-Indonezio.svg Indonezio (Provincoj Gorontalo kaj Centra, Norda, Suda, Sudorienta kaj Okcidenta Sulaveso)
12 Suda Insulo 145,836 56,308 Flago-de-Nov-Zelando.svg (Regionoj Kanterburio, Otago, Sudlando, Okcidentmarborda, Tasmana, Nelson, kaj Marlborough)
13 Javo 138,794 53,589 Flago-de-Indonezio.svg Indonezio (Provincoj Banteno, Ĝakarto, Jogjakarto kaj Centra, Orienta kaj Okcidenta Javo)
14 Norda Insulo 111,583 43,082 Flago-de-Nov-Zelando.svg (Regionoj Nordia, Aŭklanda, Waikato, Gisborne, Bay of Plenty, Taranaki, Hawke's Bay, Manawatu-Wanganui kaj Wellington)
15 Luzono 109,965 42,458 Flago-de-la-Filipinoj.svg Filipinoj (Regionoj Bikola, Kagajana Valo, CALABARZON, Centra Luzono, Kordilera, Iloko kaj Nacia Ĉefurbo)
16 Novlando 108,860[6] 42,031 Flago-de-Kanado.svg Kanado (Novlando kaj Labradoro)
17 Kubo (ĉefa insulo) 104,556 40,369 Flago-de-Kubo.svg Kubo
18 Islando (insulo) 101,826 39,315 Flago-de-Islando.svg Islando

Insuloj 25,000–100,000 km² (9,700–38,600 sq mi)[redakti | redakti fonton]

Rango Nomo de la insulo Areo
(km2)[3]
Areo
(sq mi)
Lando aŭ landoj
19 Mindanao 97,530 36,657 Flago-de-la-Filipinoj.svg Filipinoj (Caraga, Davao, Islama Mindanao, Norda Mindanao, SOCCSKSARGEN kaj Zamboanga Duoninsulo)
20 Irlando 84,421[7] 32,595 Flago-de-Irlando.svg Irlando kaj Flago-de-Britio.svg Britio (Norda Irlando)
21 Hokkaido 78,719 30,394 Flago-de-Japanio.svg Japanio (Hokkaida regiono)
22 Hispaniolo 76,480 29,530 Flago-de-Domingo.svg Domingo kaj Flago-de-Haitio.svg Haitio
23 Saĥaleno 72,493 27,989 Flago-de-Rusio.svg Rusio (Saĥalena provinco)
24 Banks 70,028[6] 27,038 Flago-de-Kanado.svg Kanado (Nordokcidentaj Teritorioj)
25 Sri Lanka (ĉefa insulo) 65,268[8] 25,200 Flago-de-Srilanko.svg Srilanko
26 Tasmanio 64,519 24,911 Flago-de-Aŭstralio.svg Aŭstralio (Tasmanio)
27 Devon 55,247[6] 21,331 Flago-de-Kanado.svg Kanado (Nunavuto) (plej granda neloĝata insulo en la mondo)
28 Insulo Aleksander 49,070 18,946 Neniu (Antarktaj teritoriaj postuloj fare de Flago-de-Argentino.svg Argentino (parte), Flag of Chile.svg Ĉilio kaj Flago-de-Britio.svg Britio)
29 Isla Grande de Tierra del Fuego 47,401 18,302 Flago-de-Argentino.svg Argentino (Fajrolanda Provinco) kaj Flag of Chile.svg Ĉilio (Magallanes y de la Antártica Chilena)
30 Severnij (Nova Zemlo, Norda) 47,079 18,177 Flago-de-Rusio.svg Rusio (Arĥangelska provinco)
31 Insulo Berkner 43,873 16,939 Neniu (Antarktaj teritoriaj postuloj fare de Flago-de-Argentino.svg Argentino, Flag of Chile.svg Ĉilio (partial) and Flago-de-Britio.svg Britio)
32 Insulo Axel Heiberg 43,178[6] 16,671 Flago-de-Kanado.svg Kanado (Nunavuto)
33 Insulo Melville 42,149[6] 16,274 Flago-de-Kanado.svg Kanado (Nordokcidentaj Teritorioj kaj Nunavuto)
34 Insulo Southampton 41,214[6] 15,913 Flago-de-Kanado.svg Kanado (Nunavuto)
35 Marajó 40,100[8] 15,483 Flago-de-Brazilo.svg Brazilo (Pará)
36 Spicbergo 37,814[9] 14,600 Flago-de-Norvegio.svg Norvegio (Svalbardo)
37 Kjuŝu 37,437 14,455 Flago-de-Japanio.svg Japanio (Kyūshū regiono)
38 Tajvano (Formosa) 35,883[10] 13,855 Flago-de-Tajvano.svg Tajvano[11]
39 Nova Britio 35,145 13,570 Flago-de-Papuo-Nov-Gvineo.svg Papuo-Nov-Gvineo
40 Insulo Princo de Kimrio 33,339[6] 12,872 Flago-de-Kanado.svg Kanado (Nunavuto)
41 Suda Insulo (Nova Zemlo, Suda) 33,246 12,836 Flago-de-Rusio.svg Rusio (Arĥangelska provinco)
42 Hajnano 33,210 12,822 Flago-de-Ĉinio.svg Ĉinio (Hajnana Provinco)
43 Vankuvera Insulo 31,285[6] 12,079 Flago-de-Kanado.svg Kanado (Brita Kolumbio)
44 Timoro 28,418 10,972 Flago-de-Orienta-Timoro.svg kaj Flago-de-Indonezio.svg Indonezio (Orientaj sudorientaj insuloj)
45 Sicilio 25,662 9,908 Flago-de-Italio.svg Italio

Insuloj 10,000–25,000 km² (3,900–9,700 sq mi)[redakti | redakti fonton]

Notoj[redakti | redakti fonton]

  1. Antarkto estas speciala kazo: se ties glacio estas konsiderara ne kiel tero, sed kiel akvo, ĝi ne estas ununura teramaso, sed kelkaj terareoj de multe pli malgranda areo, ĉae la glacilimo estas sub marnivelo en multaj regionoj de la kontinento. Se tiu glacimantelo liberiĝus, iome da rokaĵoj kiu estas nune sub marnivelo leviĝus al tera areo,Global warming and the stability of the West Antarctic Ice Sheet, Michael Oppenheimer, 1998 (vidu mapon de Antarkto montrantan regionojn kie rokaĵoj estas sub marnivelo) kvankam tio parte estus kontraŭdirita, kaj en kelkaj areoj de la kontinento superita, de marnivelaj leviĝoj.(Majo 2009) “Reassessment of the Potential Sea-Level Rise from a Collapse of the West Antarctic Ice Sheet”, Science 324 (59295), p. 901–903. doi:10.1126/science.1169335. Alirita 3 June 2013.. 
  2. Aŭstralio estas pli ol tri fojojn la grando de Gronlando, nome la plej granda insulo. Aŭstralio estas foje nomita "La Insula Kontinento", kaj foje ricevis la titolon de "la plej granda insulo sed la plej malgranda kontinento de la mondo".Australia in Brief - Department of Foreign Affairs and Trade. Dfat.gov.au. Alirita 2010-08-30.
  3. 3,0 3,1 Islands By Land Area. Islands.unep.ch. Alirita 2010-08-01.
  4. Oni pensas ke inter la Gronlanda glaciejo povus esti tri separataj insuloj."Greenland's huge ice sheet is melting far faster than scientists expected", San Francisco Chronicle, 2a de Julio 2006. Ĉu lokoj kie la glaci-roka limejo estas sub marnivelo aŭ estas tero estas ankoraŭ temo disputata. La kutima difino estas ke Gronlando estas unu ĉefa insulo.
  5. Joshua Calder's World Island Info. Worldislandinfo.com. Alirita 2010-08-30.
  6. 6,00 6,01 6,02 6,03 6,04 6,05 6,06 6,07 6,08 6,09 6,10 Atlas of Canada. Atlas.nrcan.gc.ca (2009-08-12). Arkivita el la originalo je 2013-01-22. Alirita 2010-08-30.
  7. . Geography of Ireland. Registaro de Irlando. Alirita 2009-11-11.
  8. 8,0 8,1 Joshua Calder's World Island Info. Worldislandinfo.com. Alirita 2010-08-30.
  9. Statistisk ĺrbok 2009: Geografisk oversikt (norvege). Ssb.no. Alirita 2010-08-01.
  10. Monthly Bulletin of Interior Statistics 2011.12, Department of Statistics, Ministry of the Interior, Taiwan/R.O.C.
  11. La Respubliko Ĉina (RĈ) estas ŝtato plej ofte aludita kiel Tajvano. Ĝi estas ankaŭ diplomatie foje konata kiel Ĉina Tajpeo aŭ per aliaj nomoj. La RĈ ne estas plu membro de Unuiĝintaj Nacioj ekde la fino de 1971 kaj konsiderata de UN kiel Tajvano, Provinco de Ĉinio. Ĝi estas nune agnoskita nur fare de Vatikanurbo kaj de 23 UN membroŝtatoj kaj kun de facto internaciaj rilatoj kun plej aliaj. Tajvano tenas ĉefajn politikajn, ekonomiajn, kaj militistajn rilatojn kun Usono, Japanio, landoj de EU inter ĉefaj ŝtatoj. La politika statuso de ROC kaj la jura statuso de Tajvano (kun la teritorioj sub ties jurisdikcio ekde 1945) estas en disputo. La RĈ estas malkonfuzenda kun la Popola Respubliko Ĉinio (PRĈ) kiu estas kutime referencata simple kiel Ĉinio, aŭ kun la nomo Respubliko Tajvano proponita de la defendantoj de Tajvana sendependeco.

Referencoj[redakti | redakti fonton]