Ĝakarto

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Koordinatoj: 06°12′00″S 106°48′00″E  /  6.2°S, 106.8°O / -6.2; 106.8 (Ĝakarto)
Ĝakarto
(Daerah Khusus Ibukota Jakarta)
indonezie: Jakarta
urbo
Jakarta Skyline Part 2.jpg
Nubskrapuloj (meze Wisma 46) en Ĝakarto
Flag of Jakarta.png
Flago
Jakarta COA.svg
Oficiala nomo: Daerah Khusus Ibukota Jakarta
Moto: Jaya Raya (venka kaj prosperanta)
Kromnomo: La granda durio
Ŝtato Indonezio Indonezio
Insulo Javo
Subdivido
Historiaj regionoj Granda Barato, Taruma reĝlando Tarumanagara, Reĝlando Sunda
Flughaveno Flughaveno Halim Perdanakusuma
Tipo de urbo Aglomeraĵo
Memorindaĵoj
Turo Ĝakarta Turo
Maro Java maro
Situo Ĝakarto
 - alteco m s. m.
 - koordinatoj 06°12′00″S 106°48′00″E  /  6.2°S, 106.8°O / -6.2; 106.8 (Ĝakarto)
Areo 740,28 km² (74 028 ha)
 - de lando 662,33 km² (66 233 ha)
 - de akvo 6 977,5 km² (697 750 ha)
Loĝantaro 9 580 000 (2010)
 - de metropolo 26 600 000
Denseco 12 941,05 loĝ./km²
 - de metropolo 26 600 000 loĝ./km²
Fondo 5-a jarcento
 - oficiala estiĝo 22-a de junio 1527
Horzono OIT (UTC+7)
Poŝtkodo
Telefona antaŭkodo +62 21
Situo enkadre de Indonezio
ButtonRed.svg
Situo enkadre de Indonezio
Situo enkadre de Azio
ButtonRed.svg
Situo enkadre de Azio
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Jakarta
Retpaĝo: www.jakarta.go.id
Portal.svg Portalo pri Indonezio
Nacia Monumento en Ĝakarto
Ĉefvojo en Ĝakarto
Urbodomo de Ĝakarto
Statuo de Arĝuno kun militĉaro, kaj fontano en Centra Ĝakarto

ĜakartoJakarta, oficiale konata kiel Speciala Ĉefurba Regiono Ĝakarto (en indonezia: Daerah Khusus Ibu Kota Jakarta), estas ĉefurbo kaj havenurbo de respubliko Indonezio. Ĝi estas la plej loĝata urbo en Indonezio kaj unu el plej loĝataj aglomeraĵoj en la mondo. Ĝi estas same la ekonomia, kultura kaj politika centro de la lando.

Ĝi situas ĉe la Ĝakarta golfo sur la nordokcidenta marbordo de insulo Javo. La urbo havis 9,761,407 loĝantojn en la propra urbo en decembro de 2012[1] kaj 13.194.000 kun la aglomeraĵo. Ĝi estas ne nur la plej loĝata urbo en Indonezio sed ankaŭ la plej loĝata en Sudorienta Azio.[2] La oficiala metropola areo, konata kiel Jabodetabek (nomo formita per la kombino de la komencaj silaboj de Jakarta, Bogor, Depok, Tangerang kaj Bekasi), estas la dua plej granda en la mondo.

Establita en la 4a jarcento, la urbo iĝis grava komerca havenurbo por la Sunda Regno. Ĝi estis de facto ĉefurbo de la Nederlanda Hindio (konata kiel Batavia tiam, respektive Batavio). Nuntempe la ĉefurbo pluestis la ĉefurbo de Indonezio ekde la sendependeco de la lando esti deklarita en 1945. LA urbo estas nune la sidejo de la Sekretariaro de ASEAN.

Ĝakarto estis listita kiel mondurbo en la esplorado de 2008 fare de la Globalization and World Cities Study Group and Network (GaWC).[3] Baze sur esplorado fare de la Brooking Institute, en 2011 la ekonomia kresko en Ĝakarto rangis la 17a inter la 200 plej grandaj urboj de la mondo, saltinte el ĝis rango de 2007 kiel la 171a. Ĝakarto kreskis pli rapide ol Kuala Lumpur, Pekino kaj Bangkoko.[4]

Historio[redakti | redakti fonton]

La pli frua setlejo, Jaĝakarta ("venkoriĉa urbo"), estis detruita en 1619 far Nederlanda Orienthinda Kompanio. La Kompanio fondis samloke lokon Batavia (en Esperanto Batavio) kiel havenon por la floranta spicokomerco. (Pri la nomo vidu: "Batavoj".)

La urbo estis alinomita dum la dua mondmilito al Ĝakarto. Je la pli frua nomo atentigas nur la valida regiona aŭtokodo "B".

Oni planas konstrui en la urbo 558 metrojn altan Ĝakartan Turon kiel simbolon de la fiereco. Tio onidire kostos ĉ. 266 milionojn da eŭroj. Kiam ĝi pretos, ĝi superos 5 metrojn la nun plej altan turon la Kanadan Nacian Turon en Toronto.

Geografio[redakti | redakti fonton]

Administraj dividoj[redakti | redakti fonton]

Kulturo[redakti | redakti fonton]

Ekonomio[redakti | redakti fonton]

Demografio[redakti | redakti fonton]

Transporto[redakti | redakti fonton]

Turismaj interesaĵoj[redakti | redakti fonton]

Ĉe Ĝakarto troviĝas la plej granda – ankoraŭ ekzistanta – haveno por kargo-velŝipo, Tanjung Priok.

Naskiĝintoj[redakti | redakti fonton]

Ĝemelurboj[redakti | redakti fonton]

  1. Usono Novjorko, Usono
  2. Usono Los Angeles, Usono
  3. Usono Ĉikago, Usono
  4. Usono Vaŝingtono, Usono
  5. Usono San Francisco, Usono
  6. Sud-Afriko Johannesburg, Sud-Afriko
  7. Sud-Afriko Kaburbo, Sud-Afriko
  8. Sud-Afriko Pretoria, Sud-Afriko
  9. Barato Nov-Delhio, Barato
  10. Barato Navi Mumbai, Barato
  11. Barato Mumbai, Barato
  12. Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj Dubajo, Emirlandoj
  13. Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj Abu Dabio, Emirlandoj
  14. Sauda Arabio Ĝido, Saŭd-Arabio
  15. Sauda Arabio Rijado, Saŭd-Arabio
  16. Nederlando Amsterdamo, Nederlando
  17. Nederlando Roterdamo, Nederlando
  18. Japanio Tokio, Japanio
  19. Japanio Osako, Japanio
  20. Jamajko Kingstono, Jamajko
  21. Meksiko Meksikurbo, Meksiko
  22. Brazilo Sao Paulo, Brazilo
  23. Urugvajo Montevideo, Urugvajo
  24. Turkio Istanbulo, Turkio
  25. Germanio Berlino, Germanio
  26. Nord-Koreio Pjongjango, Nord-Koreio
  27. Singapuro Singapuro, Singapuro
  28. Filipinoj Manilo, Filipinoj
  29. Malajzio Kuala Lumpur, Malajzio
  30. Sud-Koreio Seulo, Sud-Koreio
  31. Irano Tehrano, Irano
  32. Ĉina Popola Respubliko Pekino, Ĉinio
  33. Francio Parizo, Francio
  34. Anglio Londono, Anglio
  35. Hungario Budapeŝto, Hungario
  36. Egiptio Kairo, Egipto

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Notoj[redakti | redakti fonton]

  1. Jumlah Penduduk Provinsi DKI Jakarta. Dinas Kependudukan dan Catatan Sipil. Alirita 27a de Februaro 2014.
  2. Indonesia Population 2014. World Population Review (26a de Marto, 2014). Alirita 11a de Aŭgusto 2014.
  3. The World According to GaWC 2008. Globalization and World Cities Study Group and Network (GaWC). Loughborough University. Alirita 7a de Decembro 2009.
  4. Foke lebih yakin lembaga survei asing (24a de Aprilo 2012).