Wojciech Jaruzelski

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Wojciech Jaruzelski
Wojciech Jaruzelski

Foto de Wojciech Jaruzelski farita en 1968, dum tempo, kiam li fariĝis Ministro de Defendo de Pollando.


En funkcio:
31-a de decembro 1989 – 21-a de decembro 1990
Antaŭulo (Li estis prezidanto de Popola Respubliko de Pollando)
Sekvanto Lech Wałęsa

En funkcio:
19-a de julio 1989 – 31-a de decembro 1989
Antaŭulo Ŝtata Konsilantaro
Sekvanto (Li fariĝis prezidanto de Respubliko Pollando)

En funkcio:
6-a de novembro 1985 – 19-a de julio 1989
Antaŭulo Henryk Jabłoński
Sekvanto (Li fariĝis prezidanto de popola respubliko de Pollando)

En funkcio:
11-a de februaro 1981 – 6-a de novembro 1985
Prezidento Henryk Jabłoński (Prezidanto de Ŝtata Konsilantaro)
Antaŭulo Józef Pińkowski
Sekvanto Zbigniew Messner

En funkcio:
18-a de oktobro 1981 – 29-a de julio 1989
Antaŭulo Stanisław Kania
Sekvanto Mieczysław Rakowski

En funkcio:
1969 – 1985
Antaŭulo Marian Spychalski
Sekvanto Florian Siwicki

En funkcio:
1981 – 1991

Naskiĝo la 6-an de julio 1923(nun 1923-07-06)
en Kurów ĉe Lublin, Dua Respubliko de Pollando
Morto la 25-an de majo 2014 (90-jara)
en Varsovio
Nacieco polo
Politika partio Pola Unuiĝinta Laborista Partio
Edzo/ino Barbara Jaruzelska
Profesio soldato
Religio ateisto
Subskribo Wojciech Jaruzelski, subskribo
v  d  r
Information icon.svg
Wojciech Jaruzelski
Wolski
Jaruzelski (dekstre, en uniformo) kun Fidel Castro en Pollando, majo de 1972
Jaruzelski (dekstre, en uniformo) kun Fidel Castro en Pollando, majo de 1972
Naskiĝo: 6-an de julio 1923
en
Morto: 25-a de majo 2014
en Varsovio
Soldata kariero
Rango: Generalo de Pollando
Militoj: Dua mondmilito, Soveta-germana milito
Bataloj: Batalo de Berlino
Medaloj: Virtuti Militari Virtuti Militari Grand Cross.jpg
KrzyzKomandOrderuOdrPolski1918.jpg Ordeno Polonia Restituta
Kruco de Valoro
v  d  r
Information icon.svg
Wojciech Witold Jaruzelski

Generalo Wojciech Witold JARUZELSKI (naskiĝis la 6-an de julio 1923 en Kurów ĉe Lublin, mortis la 25-an de majo 2014 en Varsovio) estis pola politikisto kaj oficiro, ŝtatestro de Pollando en la jaroj 19851990.

Jaruzelski venas el katolika etnobela familio kaj plenkreskis en proksimo de Wysokie en (hodiaŭa) nordorienta Pollando. Post la enmarŝo de la germanaj trupoj en Pollandon en 1939, la familio fuĝis al Latvio kaj la sovetaj instancoj deportis ilin al la Siberio. Jaruzelski kaj lia patro devis trudlabori. Lia patro, Władysław Mieczysław Jaruzelski, mortis en Bijsk (Altaja Regiono).

Pli poste Jaruzelski aliĝis al la polaj trupoj, starigitaj sur teritorio de Sovetunio kaj batalis en la Dua Mondmilito. Li estis edukita ĉe militfino ĉe la Pola Infanteria Altlernejo kaj la Ĝeneralstaba Akademio.

Jare 1945-1947 Jaruzelski batalas kontraŭ polaj kontaŭkomunismaj partizanoj proksime Częstochowa kaj Piotrków Trybunalski. Li kunlaboris kun Milita Informaĵo (Główny Zarząd Informacji) kiel agento sub pseŭdonimo "Wolski".

Jaruzelski aniĝis en 1947 en la Pola Unuiĝinta Laborista Partio. En 1956 li iĝis generalo, en 1964 ano de la CK de PULP, en 1968 ministro pri defendaj aferoj. En 1968 li apartenis al gvidantoj de la purigo de pola armeo pri judoj kaj same partoprenis la enmarŝon de la Varsovia Pakto en Ĉeĥoslovakion por likvidi la Pragan printempon.

Jaruzelski iĝis en 1981 unua sekretaro (gvidanto) de PULP, kiam la sindikato Solidarność de Lech Wałęsa akiris pli kaj pli da nacia kaj internacia konateco. Li iĝis la 11-an de februaro ĉefministro de Pollando kaj enkondukis la 13-an de decembro militleĝon (armean gvidadon), por rompi la kreskantan populariĝon de Solidarność, sed tio ne sukcesis ĉar ĝi agadis plu kaŝe. Li devis rekoni en aprilo de 1989 la Solidarecon kaj tiu akiris ĉiujn lokojn en la parlamento, dum la duonliberaj elektoj, la 4-an de junio.

Li estis de 1989 ĝis 1990 Ŝtatprezidanto de Pollando, kiam Lech Wałęsa anstataŭis lin.

Lia decido en 1981 pri enkonduko de dekreto pri militleĝo (militara gvido) estas disputata eĉ hodiaŭ: unuflanke oni vidas tion superflua, aliflanke oni vidas tion savagado por eviti la batalojn kun la sovetaj trupoj, puĉo.

Jaruzelski petis pardonon en aŭgusto de 2005 pro partopreno de Pollando en la enmarŝo.

La 28-an de marto 2006, aljuĝis krucon Siberia Ekzilo la pola prezidento Lech Kaczyński. Oni deklaris hazarda eraro la aljuĝon kaj Jaruzelski redonis la premion la 30-an de marto 2006.

La pola registaro serĉas pruvojn kontraŭ Jaruzelski por lia agado kiel spiono en 1946 kaj kontraŭleĝaj agadoj en 1981 (la militleĝon). Post fino de la militleĝo (milita stato en Pollando) li ricevis kiel unusola polo platenan-oran Ordenon de Lenin kaj Vjaĉeslav Molotov en sia memorlibro - tute malkonata en Pollando - konstatis, komentante enkondukon de la militleĝo (milita stato): Bolŝevikoj estis malmultaj inter poloj. Jaruzelski anstataŭis nin.

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]


Antaŭe: Prezidanto de Pollando Poste:
Ŝtata Konsilantaro 1989 - 1990 Lech Wałęsa