Alupko

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Urbo en Aŭtonoma Respubliko Krimeo
Alupko
rus. Алупка
ukr. Алупка
krim. Alupka
Alupka-COA.png
Apartenas al: Jalta municipo
Koordinatoj: 44° 25′ N, 34° 3′ O44.41972222222234.043055555556Koordinatoj: 44° 25′ N, 34° 3′ O
Averaĝa alto super la marnivelo: ~90 m
Areo: 4 km²
Loĝantaro: ĉ. 8.745 (laŭ 2001)
Poŝtkodoj: 298676
Telefonkodo: +380-654
Hor-zono: UTC+3
Antaŭaj nomoj: Alubika, Lupiko

Oficiala paĝaro

Alupko (Krimeo)
DMS
Alupko
Alupko
Situo de Alupko sur la mapo de Krimeo
Alupko (Jalto)
DMS
Alupko
Alupko
Situo de Alupko sur la mapo de la Jalta municipo
La monto Ajpetro vidata de la palaco de Voroncov

Alupko (rus. Алупка, ukr. Алупка, krim. Alupka) estas negranda urbo sur la Suda Bordo de Krimeo, kiu administre apartenas al la Jalta municipo de Aŭtonoma Respubliko Krimeo (montrita dens-blue sur la mapo). En la urbeto loĝas 8.745 homoj.

La nomo de la urbo venas de la helena lingvo kaj signifas "vulpo".

Alupko estas fama turisma loko de la Suda Bordo de Krimeo, ĉefe pro la fama palaco de Voroncov, sed ankaŭ pro belaj vidaĵoj — la urbo situas ĉe la piedo de la monto Ajpetro.

Klimato[redakti | redakti fonton]

La averaĝa aer-temperaturo de januaro estas ĉ. +3...+4°С, en aŭgusto — +24,6°С. La kvanto de hidrometeoj — 400 mm. jare, la kvanto de sunhoroj jare — 2 150, la relativa humideco de la aero — 69 %. La ban-sezono daŭras de majo ĝis oktobro (la averaĝa mar-temperaturo somere estas +22...+28°С).

Historio[redakti | redakti fonton]

La plej malnovaj arkeologiaj trovaĵoj sur la teritorio de Alupko estas datitaj je la oka jarmilo aK. La unua skriba mencio pri la urbo rilatas al la jaro 960. En la 14-15aj jarcentoj ĉi tie situis ĝenova fortikaĵo. En la 1475-1774 Alupko estis posedaĵo de la otomanaj sultanoj.

Post anekso de Krimeo fare de Rusio (1783) Alupko apartenis al la princo Potjomkin. En la jaro 1823 ĝi transiris al grafo Voroncov, kiu konstruigis ĉi tie la faman palacon. Fine de la 19a jarcento Alupko fariĝas populara kurac-loko. Ĉi tie ripozis kaj estis kuracataj multaj famaj artistoj (Ŝaljapin, Gorjkij, Brjusov, Bunin, Raĥmaninov kaj multaj aliaj).

Post la Oktobra Revolucio Alupko fariĝas grava kurac-loko, ĉi tie estis konstruitaj multaj ripozejoj kaj sanatorioj. En la jaro 1938 Alupko ricevis statuson de urbo.

Nuntempe Alupko estas grava kurac-loko kaj populara turisma urbo.

La marbordo en Alupko

Ekonomio[redakti | redakti fonton]

La ĉefa por Alupko estas la kurac-ripoziga sektoro de ekonomio. En la urbo estas pli ol 10 sanatorioj (i.a., la porinfana); funkcias ankaŭ la filioj de la vinproduktejoj "Livadio" kaj "Masandro".

En la urbo estas 2 bazaj kaj unu muzika lernejoj, hospitalo, polikliniko, urba kulturcentro, du bibliotekoj, du hoteloj.

La suda parto de la palaco de Voroncov

Vidindaĵoj[redakti | redakti fonton]

La ĉefa vidindaĵo de la urbo estas la palaco de grafo Voroncov kaj la parko, kiu ĝin ĉirkaŭas. La palaco estis konstruita en la jaroj 1828-46 laŭ la projekto de angla arkitekto Edward Blore kaj prezentas interesan miksaĵon de la tudora (laŭ la nomo de la angla reĝ-dinastio) kaj neo-maŭra stiloj.

Aldone en la urbo estas eta pentraĵ-muzeo kaj ĉambro-muzeo de la heroo de la Granda Patruja Milito Amet-Ĥan Sultan.

Transporto[redakti | redakti fonton]

La urbo situas 17 kilometrojn for de Jalto, kun kiu ĝi havas aŭtobusan kaj (somere) ŝipan konekton.

Ceteraĵoj[redakti | redakti fonton]

La nomon "Alupko" havas ankaŭ la asteroido № 2508.


La loĝlokoj de la Jalta municipo

Urboj AlupkoJalto
Urbotipaj loĝlokoj BeregovoForosoGasproGolubozalivoGurzufoKaciveloKoreizo (kun Misĥoro)KrasnokamenkoKurpatoLivadioMasandroNikitoOreandoOtradnoParkovoPonizovkoSanatornoSimeizoSovetskoVinogradnoVosĥodo
Vilaĝoj: Opolznevoje
Loĝloketoj GornojeDanilovkaKujbiŝevoLinejnojeOlivaOĥotniĉjePartizanskojeVisokogornoje


Blazono de Aŭtonoma Respubliko Krimeo La loĝlokoj de Krimeo Standardo de Aŭtonoma Respubliko Krimeo
Urboj:

Alupko | Aluŝto | Armjansko | Baĥĉisarajo | Belogorsko | Ĝankojo | Eŭpatorio | Inkermano | Jalto | Kerĉo | Krasnoperekopsko | Sako | Sebastopolo | Simferopolo | Starokrimo | Sudako | Ŝĉolkino | Teodozio
(inkluzive la urbojn de la Sebastopola municipo)
La iama urbo Balaklavo nun administre estas parto de Sebastopolo

Urbo-tipaj loĝlokoj:

AeroflotskoAgrarnoAzovskoBagerovoBeregovoĈernomorskoForosoGasproGvardejskoGolubozalivoGresovskoGurzufoKaciveloKaĉoKirovskoKoktebeloKomsomolskoKoreizoKrasnogvardejskoKrasnokamenkoKujbiŝevoKurortnoKurpatoLeninoLivadioMasandroMirnoMolodeĵnoNauĉnoNiĵnegorskoNikitoNikolajevkoNovofedorovkoNovoozernoNovoselovskoNovosvetoOktjabrskoOrĝonikidzoOreandoOtradnoParkovoPartenitoPervomajskoPonizovkoPoŝtovoPrimorskoRazdolnoSanatornoSimeizoSovetsko (Jalta municipo)Sovetsko (Sovetska distrikto)ŜĉebetovkoVinogradnoVolnoVosĥodoZaozernoZujo
(inkluzive la loĝlokojn de la Sebastopola municipo)