Eiffel-Turo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Eiffel-Turo
france: La Tour Eiffel
turo
Tour Eiffel Wikimedia Commons.jpg
Eiffel-Turo
Oficiala nomo: La Tour Eiffel
Lando Flago de Francio  Francio
Regiono Francilio
Urbo Parizo
Tipo de konstruaĵo Turo
Situo Eiffel-Turo
 - alteco 33 m s. m.
 - koordinatoj 48°51′30″N 02°17′40″E  /  48.85833°N, 2.29444°O / 48.85833; 2.29444 (Eiffel-Turo)
Alteco 324 m alteco kun anteno
 - la unua etaĝo 57 m
 - la dua etaĝo 115 m
 - la tria etaĝo 275 m
 - alteco ĝis tegmento 300 65 m
Arkitektoj Stephen Sauvestre, Gustave Eiffel liverinto
Materialo ŝtalo
Konstruata 1887-1889
 - malfermita 31-a de marto 1889
Gvidantaro Société d'Exploitation de la Tour Eiffel (SETE)
Posedanto Urbo Parizo
Por publiko publike alirebla
Etaĝoj 3
Liftoj 7
Restoracioj 2
Uzo Belvedero kaj telekomunikado
Antaŭulo Vaŝingtona Monumento
Superanto Chrysler Building
Situo de Eiffel-Turo enkadre de Francio
RedHut.svg
Situo de Eiffel-Turo enkadre de Francio
Situo enkadre de Parizo
RedHut.svg
Situo enkadre de Parizo
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Tour Eiffel
Retpaĝo: www.tour-eiffel.fr/teiffel/uk/
Eiffel-Turo estis la plej alta konstruaĵo en la mondo inter la jaroj 1889-1930.

La Eiffel-Turo (la franca prononco de Eiffel estas [efél]) estas mondfama ferskeleta konstruaĵo en Parizo, elpensita de Gustave Eiffel kaj konstruita por la Internacia ekspozicio de 1889, cent jarojn post la Franca Revolucio.

Ĝi altas je 300 metroj (ekskluzive de la anteno) kaj pezas pli ol 10.000 tunojn. Finkonstruite la turo estis la plej alta konstruaĵo en la mondo, estante duoble pli alta ol la piramidoj de Egipto.

Originale oni konceptis la turon kiel dumtempan konstruaĵon, detruotan post 20 jaroj, sed ĝi fariĝis la plej konata simbolo de la urbo. Nun vizitas ĝin pli ol kvin milionoj da turistoj kaj vizitantoj ĉiujare.

Historio[redakti | redakti fonton]

Deveno[redakti | redakti fonton]

La Eiffel-Turo estis konstruita de Gustave Eiffel por la 100 jaroj de la franca libereco. 107 proponoj estis prezentitaj al konstrui la Eiffel-Turo, 50 personoj laboris pro ĝia dezajno, kaj pli ol 100 konstruis la partojn. 132 laboristoj kunvenis la partoj en la loko.

Bildoj[redakti | redakti fonton]

Dezajno de la turo[redakti | redakti fonton]

Materialo[redakti | redakti fonton]

Sub la turo

La fera strukturo de la Eiffel-Turo pezas 7 300 tunoj, dum la tuta strukturo, inkludante ne-metalaj komponantoj, pezas proksimume 10 000 tunoj.

Nomoj sur Eiffel-Turon[redakti | redakti fonton]

Loupe.svg Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Listo de la 72 nomoj sur la Eiffel-Turo.

Gustave Eiffel gravurigis la nomojn de 72 eminentuloj (ĉefe sciencistoj) de sia tempo en la turon.

Bontenado[redakti | redakti fonton]

Bontenado de la turo inkludas apliki 50 al 60 tunojn da farbo ĉiu sep jaroj por protekti ĝin de rusto. La alteco de la Eiffel-Turo varias de 15 cm pro temperaturo.

Turismo[redakti | redakti fonton]

Miniatura Eiffel-Turo

Liftoj[redakti | redakti fonton]

Liftoj je la Eiffel-Turo

La originalaj liftoj por la unua kaj dua etaĝoj estis provizita per du kompanioj. Ambaŭ entreprenoj devis venki multajn teknikajn obstaklojn kiel neniu kompanio (aŭ ja neniu kompanio) havis sperton per instali liftoj grimpante al tiaj altecoj kun grandaj ŝarĝoj. La kantoj kaj anguloj pli komplikis la problemojn.

Restoracioj[redakti | redakti fonton]

La turo havas du restoraciojn: Le 58 tour Eiffel, sur la unua etaĝo 95 m super la marnivelo, kaj la Le Jules Verne, gastronomia restoracio sur la dua etaĝo, kun privata lifto.

Populareco[redakti | redakti fonton]

Pli ol 200 000 000 homoj vizitis la turon ekde ĝia konstruado en 1889, inkludante 6 719 200 en 2006. La turo estas la plej vizititan pagitan monumenton en la mondo.

Reproduktoj[redakti | redakti fonton]

Duoblo de la Eiffel-Turo en Las Vegas

Kiel unu el la plej ikonaj konstruaĵoj en la mondo, la Eiffel-Turo estis la inspiro por la kreo de pli ol 30 duobloj kaj similaj turoj ĉirkaŭ la mondo.

La Eiffel-Turo en Esperanto[redakti | redakti fonton]

En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome Poemo de Utnoa okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo anoŭdo. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Poste aperas la japana pentristo Hokusajo kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el Azio. Kaj poste venas la vico de Fidiaso, kiu montras mirindaĵojn el suda kaj centra Eŭropo kaj la venonta ĉiĉerono estas Maria Sklodovska, kiu montros al Utnoa la mirindaĵojn de centra kaj orienta Eŭropo. Jen kiel ŝi prezentas Parizon kun kvar grandaj vidindaĵoj el kiuj nur aludoj al Luvro kaj al Versajlo, dum pli atentaj priskriboj al la Ejfelturo kaj al la Triumfa Arko:

Citaĵo
 
Superŝvebante preter Atomiumo Brusela,
simbolo de l'esploroj en mikrokosmo kaŝita,
ili alvenas baldaŭ al la Pariza ĉefurbo
kaj nun la sciencisto al la nomado parolas:
-Jen staras Ejfelturo, matematike perfekta
konstruo, manifesto de la supera logiko
de homo; ĉio en ĝi plenekvilibre fariĝis.
Jen tie, antaŭ Luvro la Piramido Kristala.
Versajlo, sunimpona, kie paradas alee
kreaĵoj de artistoj, kaj jen la Arko Triumfa,
centro de flama stelo, la dekdupinte radia,
ĉar dekdu avenuojn en stela formo ĝi plektas.[1] 

Notoj[redakti | redakti fonton]

  1. Abel Montagut, Poemo de Utnoa. Pro Esperanto. Vieno, 1993. ISBN 3-85182-007-X. 225 p., p. 120.

Libroj[redakti | redakti fonton]

  • 1889: La Tour Eiffel et L’Exposition Universelle Paris: Editions de la Reunion des Musees Nationaŭ, 1989 [exhibition catalog].
  • Chanson, Hubert (2009). Hydraulic Engineering Legends Listed on the Eiffel Tower, Great Rivers History, ASCE-EWRI Publication, Proceedings of the History Symposium of the World Environmental and Water Resources Congress 2009, Kansas City, USA, 17–19 May, J.R. ROGERS Ed., pp. 1–7 (ISBN 978-0-7844-1032-5)
  • Frémy, Dominique, Quid de la Tour Eiffel, Robert Lafont, Paris (1989) – out of print
  • The Engineer: The Paris Exhibition, 3 May 1889 (Vol. XLVII). London: Office for Advertisements and Publication.
  • Jonnes, Jill. Eiffel's Tower Viking, 2009
  • Harvie, David I Eiffel: The Genius Who Reinvented Himself Stroud, Gloucestershire: Sutton, 2006 ISBN 0 7509 3309 7
  • Loyrette, Henri Gustave Eiffel New York: Rizzoli, 1985. ISBN 0 8478 0631 6
  • Watson, William. Paris Universal Exposition: Civil Engineering, Public Works, and Architecture. Washington [DC]: Government Printing Office, 1892.


Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

360° panoramo el la turo
Magnify-clip.png
360° panoramo el la turo