Baziliko

Baziliko estas speco de kirko kun titolo privilegie konsentita de papo. Komence nur 4 bazilikoj havis la titolon (latine basilica maior), ili estis ĉefpreĝejoj de la patriarkoj. Poste la papo nomumis malgrandajn bazilikojn (latine basilica minor). Nuntempe la vorto signifas ankaŭ la plej imponan preĝejon de la urbo.

skizo pri baziliko

Baziliko en Pizo (Italio), kie altiĝas la ĉefnavo, antaŭe estas absido

4 patriarkaj bazilikoj

Baziliko de Sankta Petro de Romo

Baziliko Sankta Maria la Granda

Baziliko de Sankta Paŭlo antaŭ la Muroj

Baziliko Sankta Laŭrenco antaŭ la Muroj

Baziliko Notre Dame de Montrealo

Ruina baziliko en Romo

[redakti] Antikva epoko

La vorto venis el la greka signifinta reĝa ĉambrego (precipe por borso kaj juĝado). La baziliko estas longa brikoforma publika konstruaĵo kaj konsistas centre el alta ĉefnavo kaj flanke 2 pli malaltaj navoj. Estas supraj lokoj por la fenestroj sur la centra navo, ĉar la aliaj navoj estas pli malaltaj, do la konstruaĵo estis luma. Fine de la baziliko absido troviĝas.

La unua baziliko konstruiĝis en -185 en Romo (Basilica Portiá). Ekde la 4-a jarcento jam por preĝado konstruiĝis la katolikaj bazilikoj.

[redakti] Mezepoko

Tiuj 4 plej altrangaj bazilikoj estis patriarkaj bazilikoj:

Baziliko de Sankta Petro de Romo estis tiam apartenaĵo de patriarko de Konstantinopolo, nun apartenaĵo de papo en Vatikano
Baziliko Sankta Maria la Granda tiam estis apartenaĵo de patriarko de Antioĥio
Baziliko de Sankta Paŭlo antaŭ la Muroj tiam estis apartenaĵo de patriarko de Aleksandrio
Baziliko Sankta Laŭrenco antaŭ la Muroj tiam estis apartenaĵo de patriarko de Jerusalemo

Baldaŭe aldoniĝis 3 Grandaj bazilikoj:

Baziliko Sankta Johano de Laterano estas apartenaĵo de episkopo de Romo
Baziliko Sankta Sebastiano ĉe la Katakomboj
Baziliko Sankta Kruco en Jerusalemo

[redakti] Malgrandaj bazilikoj

La papo donacis tiujn rangojn ekde la 18-a jarcento. Ili estas laŭforme ĉiuspecaj. Tiuj preĝejoj rajtas uzi la papan ŝlosilon aŭ similajn simbolojn.

Malgrandaj bazilikoj en 2010
Kontinento\|Nombro
Eŭropo	1186
Ameriko	325
Azio	48
Oceanio	18
Afriko	6
Sume	1583

Laŭ la urboj en Romo troviĝas 66, en Bonaero 15, en Krakovo 12, en Bologna kaj en Florenco po 11 da malgrandaj bazilikoj.

Ofte la bazilikoj estas ankaŭ ĉefkatedraloj, katedraloj, pilgrimejoj aŭ kermesejoj. La plej granda pilgrimejo estas en Vatikano de Sankta Petro. En Hungario la plej granda kermesejo estas en Budapeŝto, apud Baziliko omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario), kie kremo de la hungaroj partoprenas.