Johannes Gutenberg

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Johannes Gutenberg
Johannes Gutenberg
Ofte uzata bildo de Gutenberg, kiu tamen estis kreita nur post lia morto, do estas konsiderata kiel fantazia bildo.
Naskiĝo inter 1395 kaj 1405
en Majenco, Germanio
Morto 3-a de februaro 1468
en Majenco, Germanio
Portalo pri Homoj
v  d  r
Information icon.svg
Libropresado en la 15-a jarcento

Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg ([joʊˌhɑːnɨs ˈɡuːtənbɜrɡ]; Eserantigite Johan Gutenberg) (inter 1395 kaj 1405 - 3-a de februaro, 1468), germana metalfaristo kaj inventisto, famiĝis pro siaj kontribuaĵoj al la teĥnologio de presarto. Tradicie oni nomas lin la inventiston de la apartaj tipoj, kio estis granda avantaĝo super la bloktipa presado uzita en Eŭropo tiam.

Johann Gutenberg naskiĝis en la urbo Majenco kiel filo de komercisto Friel Gensfleisch (pluan nomon "zum Gutenberg" lia patro aldonis laŭ tiama modo pro loko, kie vivis la familio poste).

La ĉefa invento de Gutenberg ne estis(kiel oni foje erare opinias)libropresado. Ĝi ekzistis jam antaŭ li. Kontraste al la antaŭa praktiko bloka presado (por ĉiu unuopa paĝo estis forĝita aŭ skulptita kompleta (metala aŭ ligna), Gutenberg kunmetis paĝon el unuopaj presotipoj (literoj, ciferoj kaj signoj), kiuj estis ŝanĝeblaj kaj reuzeblaj por alia paĝo. Tio faris la presadon ege pli rapida kaj ŝparis kostojn. Fakte la ideo jam ekzistis antaŭe, sed Gutenberg sukcesis teknike perfektigi la procezon kaj krei tipojn rapide kaj facile realigeblajn. La invento de Gutenberg ebligis presi grandegan kvanton de tutaj libroj en grandaj serioj (antaŭe oni presis ĉefe partojn de libroj) kaj li kaŭzis tiel informigan eksplodon en Eŭropo.

De 1334 ĝis 1344 Gutenberg laboris en Strasburgo kiel oraĵisto kaj skribisto kaj tie fondis kun aliaj la entreprenon "aventur und kunst" (aventuro kaj metia arto). Reveninte al Majenco, la 23-an de februaro 1455 Gutenberg komencis amasan presadon de la t. n. Biblio de Gutenberg, la unua biblio, kiu aperis en la mondo en pli granda serio. Li mortis en la jaro 1468 kaj estis entombigita en Majenco.

Kvankam Gutenberg ne gloriĝis per sia invento, tiu ĉi montriĝis tre utila, ĉar ĝi ekebligis serian produktadon de libroj kaj per tio informan kaj sciencan revolucion kaj disvastigon de klereco inter pli multaj socitavoloj.

Nuntempe en la mondo ankoraŭ ekzistas 60 Biblioj de Gutenberg, evidente temas pri la plej malnovaj libroj presitaj per la metodo de Gutenberg.

Ekzistas ankaŭ Projekto Gutenberg, kiu estas nomita laŭ lia nomo.

Presarto[redakti | redakti fonton]

moveblaj tipoj

Klisaĵoj – lignaj aŭ metalaj formoj, kun skulptitaj literaj aŭ bildaj, uzataj por presi paperon – estas unue rekordataj de la Ĉinoj, kaj estis uzataj en orienta Azio longtempe antaŭ Gutenberg. En la 12-a kaj 13-a jarcento multaj arabaj kaj ĉinaj bibliotekoj enhavis dekmilojn da presataj libroj. La Koreoj kaj Ĉinoj sciis pri moveblaj presliteroj tiam, sed pro la komplekseco de la ĉina skribsistemo, moveblaj presliteroj ne estis tiel larĝe uzataj kiel dum Renesanca Eŭropo.

Ne estas klare ĉu Gutenberg konis ĉi tiujn metodojn aŭ inventis ilin sendepende, kvankam historiistoj konsideras la unuan ideon kiel neverŝajna, pro malsama metodo. Iuj historiistoj diras, ke la Nederlandano Laurens Janszoon Coster estas la unua Eŭropano kiu inventis moveblajn presliterojn.

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]