Geoffrey Chaucer

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Geoffrey Chaucer

Geoffrey
Geoffrey Chaucer

Persona informo
Nomo Geoffrey Chaucer
Dato de naskiĝo 1340
Loko de naskiĝo Londono
Dato de morto 25-a de oktobro 1400
Loko de morto Londono
Okupo
Aĝo je morto 60
v  d  r
Information icon.svg

Geoffrey Chaucer [ĉose(r)] (naskiĝis en 1340 en Londono, mortis la 25-an de oktobro 1400 en Londono) estis brita poeto kaj verkisto

Giovanni Boccaccio estis grava influo por Geoffrey Chaucer
Portreto de Chaucer de manuskripto per Thomas Hoccleve, kiu persone konis Chaucer, tiel ĝi estas verŝajne preciza
Chaucer kiel pilgrimanto de la manuskripto Ellesmere
Canterbury Tales, sur ligno, 1484
Chaucer estis la unua kiu estis entombigita ĉe la Poetangulo de la Abatejo Westminster.

Li estis krom la ĉefa poeto de la meza angla lingvo (1100-1450) ankaŭ filozofo kaj diplomato. Li estis la unua kiu estis entombigita ĉe la Poetangulo de la Abatejo Westminster.

Lia majstra verko estis The Canterbury Tales ("La Rakontoj de Canterbury"). Li estis influita de Boccaccio kaj laŭvice influis Ŝekspiron.

Li famiĝis ankaŭ kiel alkemiisto kaj astronomo kaj komponis traktaton pri astrolabo dediĉita al sia filo dekjaraĝa nome Lewis. Inter liaj verkoj elstaras La libro de la dukino (The Book of the Duchess), La Famodomo (House of Fame), la Legendo de la bonaj virinoj (Legend of Good Women) kaj Troilo kaj Kresido (Troilus and Criseyde), sed Chaucer estas konata ĉefe pro "La Rakontoj de Canterbury" (The Canterbury Tales). Chaucer ludis gravan rolon en la legitimado de la meza angla en epoko kiam la literaturaj lingvoj hegemoniaj en Anglio estis ankoraŭa la franca kaj la latina.

Biografio[redakti | redakti fonton]

Oni ne certas pri lia naskojaro, sed oni supozas, ke tio okazis ĉirkaŭ 1340. Lia patro - John Chaucer - kaj lia avo estis vinkomercistoj en Londono, sed la patro servis ankaŭ la reĝon kaj partoprenis en antverpena armea ekspedicio de Eduardo la 3-a. La familia nomo derivas el la franca vorto chausseur, kiu signifas "ŝuisto". En 1324 la patro de Geoffrey, John, estis rabita de onklino kiu havis esperon edzigi lin al sia filino kiel klopodo pluteni posedaĵon en Ipswich. Sekve tiu onklino estis enkarcerigita kaj la monpuno de 250 pundoj sugestas, ke la familio estis iome riĉa, ĉu burĝa aŭ elita. John Chaucer edziĝis al Agnes Copton, kiu en 1349 heredis posedaĵojn kiuj inkludis 24 vendejojn en Londono flanke de sia onklo, Hamo de Copton, kiu estis monerstampilon en la Turo de Londono.

Dum la registroj pri la vivoj de poetoj samtempaj al Chaucer kiaj William Langland aŭ la Poeto de Gawain estas praktike neekzistantaj, la oficiala vivo de Chaucer, ĉar li estis publika funkciulo, troviĝas tre bone dokumentita per ĉirkaŭ 500 artikoloj verkitaj kiuj atestas lian karieron. La unua de la "Registroj de la vivo de Chaucer" aperis jam en 1357, en la familiaj kalkuloj de Isabel de Burgh, grafino de Ulster, kiam li iĝis paĝio de tiu nobelulino danke al la rilatoj de lia patro.[1] Tiuepoke li laboris ankaŭ kiel kortegano, diplomato kaj publika funkciulo kaj ankaŭ por la reĝo kolektante kaj inventariante reciklotan rubon.

Poste en 1359 dum la unuaj fazoj de la Centjara milito, Eduardo la 3-a de Anglio invadis Francion kaj Chaucer veturis kun la edzo de Isabel, nome Leonel de Antverpeno formante parton de la angla armeo. Chaucer batalis en Francio en la reĝa armeo kaj militkaptiĝis ĉe la sieĝo de Reims en 1360. Oni pagliberigis lin kontraŭ 16 pundoj[2] nome konsiderinda monkvanto itam, kaj Chaucer iĝis post liberigo kuriero inter Calais kaj Londono (post la paco). Tiele li eble veturis tra Francio, Hispanio kaj Flandrio kaj eble kiel pilgrimanto al Santiago de Compostela.

Li edziĝis en ĉ. 1366 kun Philippa Roetot, servistino de la reĝino Filipa de Henao kaj fratino de Katalina de Roet-Swynford, kiu fakte iĝos lia tria edzino ĉirkaŭ 1396. Ne klaras kiom da gefiloj havis la paro Chaucer-Roet sed kutime oni indikas tri aŭ kvar. Unu el ili, Thomas Chaucer, havis elstaran karieron kiel ĉefservisto de kvar reĝoj, mesaĝisto en Francio kaj prezidento de la Ĉambro de komunumuloj. Filino de Thomas, nome Alice, edziĝis al Vilhelmo de la Pole kaj pranepo de Thomas, nome Johano de la Pole estis proklamita heredanto fare de Rikardo la 3-a de Anglio antaŭ ties elpostenigo. El aliaj de la gefiloj de Geoffrey probable unu, nome Elizabeth Chaucy, estis monaĥino en la Abatejo de Barking.[3][4] Eble alia filino, nome Agnes Chaucer estis akompanservistino dum la kronigo de Henriko la 4-a (Anglio). Oni konservas ankaŭ registrojn de alia filo, Lewis Chaucer, el kiu oni posedas malmultan informon.

Probable, Chaucer studis juron ĉe Inner Temple (nome lernejo por advokatoj). En 1367 li estis dungita kiel kortega oficisto ĉe Eduardo la 3-a kaj ricevis jaran renton. En 1368 li ĉeestis al geedziĝo de Leonel de Antverpeno kun Violante Visconti, filino de Galeazzo la 2-a Visconti, en Milano. Ankaŭ aliaj gravaj verkistoj ĉeestis kiaj Jean Froissart kaj Petrarca. Dum tiu epoko oni supozas, ke Chaucer verkis sian unuan poemon "La libro de la dukino" (Book of the Duchesse) honore de Blanka de Lankaster, unua edzino de Johano de Ganto, kiu mortiĝis pro la pesto en 1369. Li agadis en 1368 en diplomatia servo, soldatservis en 1369 en Francio.

En 1370, Chaucer veturis al Pikardio kiel parto de militekspedicio kaj vizitis ankaŭ Ĝenovon kaj Florencon en 1373. Kelkaj fakuloj kiaj Skeat, Boitani kaj Rowland[5] sugestas, ke dum tiu veturado al Italio li renkontiĝis kun Petrarca aŭ Boccaccio kaj ke unu aŭ ambaŭ el tiuj enkondukis lin al la itala mezepoka poeziarto, per la formoj kaj historioj kiujn poste li uzos en sia verko.[6] En 1377 li faris aliajn veturon iom misteran, kaj dokumentoj postaj sugestas, ke temas pri misio kun Jean Froissart por aranĝi la geedziĝon inter la estonta reĝo Rikardo la 2-a de Anglio kun franca princino cele finigi la Militon de Cent Jaroj. Se vere tiu estis la celo de la veturo, tiu ne estis tiom sukcesa ĉar tiu geedziĝo neniam okazis.

En 1374 li akiris propran loĝejon en Londono kaj oni nomumis lin havena inspektoro pri dogano, imposto de krudaj kaj tanitaj ledoj kaj lano la 8an de junio de 1374,[7] en kiu posteno pli pluis dekdu jarojn kaj eble tiam li verkis siajn plej famajn verkojn. En 1378, Rikardo la 2-a sendis Chaucer kiel (sekreta) delegito al Visconti kaj al John Hawkwood, nome condotiero en Milano. Oni sugestis, ke Hawkwood estis la inspiraĵo sur kiu Chaucer baziĝis por sia rolulo de la Kavaliro en la "Rakontoj de Canterbury", ĉar ties priskribo estas simila al unu de la condotiero de la 14a jarcento. Ĝenerale dum tiuj vojaĝoj en Italio, li konatiĝis kun verkoj de Dante, Petrarca kaj Boccaccio kaj ĉefe tiu laste tre impresis lin (House of Fame).

Portreto de Chaucer fare en la 19a jarcento.

Oni akuzis lin en 1380 pri seksperforto kaj forrabo de iu Cecilia Chaumpaigne, sed li pruviĝis senkulpa kaj tio ne tuŝis sian reputacion. Li plu laboris en la havena doganofico kaj en 1382 kontrolis ankaŭ jam la vinon kaj aliajn produktojn. Li ekde 1386 ne plu laboris tie kaj translokiĝis al Greenwich. Chaucer ŝajne translokiĝis ankaŭ al Kent, kaj estis unu el packomisiitoj el Kent, en tempo kiam oni timis francan invadon. Li iĝis ankaŭ membro de la parlamento el Kent en 1386. Ne estas referenco posta al tiu dato pri Philippa, edzino de Chaucer, pro kio oni supozas, ke ŝi estis mortinta en 1387. Chaucer trapasis la insurekcion de la kamparanoj kaj de la Lords Apellants, kiujn plej verŝajne Geoffrey konis tre bone almenaŭ kelkajn el kiuj estis ekzekutitaj pro tio.

La juna Rikardo la 2-a nomumis lin en julio de 1389 al prizorgisto de la reĝaj konstruaĵoj (ekz. la Turo de Londono, la Westminster-palaco, la kapelo Sankta Georgo ktp.). Dum lia dujara agado, oni plurfoje prirabis lin kaj unufoje batadis. Poste iĝis ĉef-arbaristo de reĝa ĉasejo en North Petherton, Somerset la 22-a de junio de 1391 kaj restis en tiu pozicio ĝis la morto. Oni supozas, ke Chaucer finlaboris por la "La Rakontoj de Canterbury" iam fine de la 1390-aj jaroj.

Tuj post la elpostenigo de Rikardo la 2-a, en 1399, la historia informo pri Chaucer ekmalaperas. La lastaj kaj malmultaj registroj pri lia vivo temas pri la renovigo de lia pensio fare de la nova reĝo, kaj pri la luado de loĝejo ĉe la Abatejo de Westminster la 24-a de decembro de 1399.[8] Kvankam Henriko la 4-a renovigis la salajron atribuitan al Chaucer fare de Rikardo, la poemo de Chaucer The Complaint of Chaucer to his Purse (plendo de Ch. al lia monujo) sugestas, ke eble tiu mono neniam estis pagita. La lasta mencio en la registroj pri Chaucer estas de la 5a de junio de 1400, kiam li ricevis ŝulditan monkvanton.

Oni supozas, ke li mortiĝis ial la 25-a de oktobro de 1400, sed sencerte ĉar la informo devenas el skribaĵo sur lia tombo, farita post pli ol cent jaroj post lia morto. Chaucer estis entombigita en la Abatejo de Westminster en Londono, laŭ sia rajto kiel loĝanto de la ĉirkaŭo. En 1556, liaj restoj estis translokigitaj al pli ornamita tombo, tiele ke Chaucer, iĝis la unua verkisto entombigita en la areo nune konata kiel "Angulo de la poetoj".

Listo de verkoj[redakti | redakti fonton]

Plej gravaj verkoj[redakti | redakti fonton]

  • Traduko de Roman de la Rose
  • The Book of the Duchess
  • The House of Fame
  • Anelida and Arcite
  • The Parliament of Fowls
  • Traduko de Anicius Manlius Severinus Boethius: Consolation of Philosophy
  • Troilus and Criseyde
  • The Legend of Good Women
  • Treatise on the Astrolabe
  • The Canterbury Tales

Mallongaj poemoj[redakti | redakti fonton]

Gravuraĵo montranta Chaucer en la eldono de Speght
Eldono de la jaro 1721 de la Kompleta Verkaro de Chaucer fare de John Urry.
  • An ABC
  • Chaucers Wordes unto Adam, His Owne Scriveyn
  • The Complaint unto Pity
  • The Complaint of Chaucer to his Purse
  • The Complaint of Mars
  • The Complaint of Venus
  • A Complaint to His Lady
  • The Former Age
  • Fortune
  • Gentilesse
  • Lak of Stedfastnesse
  • Lenvoy de Chaucer a Scogan
  • Lenvoy de Chaucer a Bukton
  • Proverbs
  • To Rosemounde
  • Truth
  • Womanly Noblesse

En Esperanto aperis[redakti | redakti fonton]

  • Monaĥejestrino (tr. Edmond Privat, Esperanto, 1929, n-ro 1, p. 8-9)
  • Chaucer plendas al sia malplena monujo, Angla antologio, Rotterdam 1957, tradukis William Auld.
  • El La antaŭparolo de la virino el Bado, Angla antologio, Rotterdam 1957, tradukis William Auld.

Vidu ankau[redakti | redakti fonton]

Notoj[redakti | redakti fonton]

  1. Skeat, W.W., The Complete Works of Geoffrey Chaucer. Oxford: Clarendon Press, 1899. Vol. I, p. xvii.
  2. Chaucer Life Records, p. 24
  3. http://books.google.com/?id=1ll6BuF4-kgC&pg=PA19&lpg=PA19&dq=%22elizabeth+chaucy%22 Medieval English Nunneries, c. 1275 to 1535, Eileen Power, Biblo & Tannen Publishers, 1988, paĝoj 19, isbn=0819601403, alirita la 19an de Decembro 2007
  4. http://books.google.com/?id=tgP7qB4Br-4C&pg=PA74&lpg=PA74&dq=%22elizabeth+chaucy%22 Chaucer and His England, G. G. Coulton, Kessinger Publishing, 2006, paĝo 74, alirita la 19an de Decembro 2007, isbn=9781428642478
  5. Companion to Chaucer Studies, Rev. ed., Oxford UP, 1979
  6. Hopper, p. viii He may actually have met Petrarch, and his reading of Dante, Petrarch, and Boccaccio provided him with subject matter as well as inspiration for later writings.
  7. Morley, Henry (1890) English Writers: an attempt towards a history of English literature. London: Cassell & Co.; Vol. V. p. 106.
  8. Morley (1890); Vol. V, pp. 247-48.

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]