Asteriks

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Asteriks

La kasko de la gaŭla heroo
La kasko de la gaŭla heroo

Universo Asteriks
Kreita de
Originala versio
Nomo Astérix
Lingvo franca
Eldonisto Dargaud
Unua apero 1959
Oficiala retejo https://www.asterix.com/
Detaloj
Sekso vira
Amikoj Obeliks
Miraklomiks
Moŝtiks
Information icon.svg
vdr

Asteriks estas komiksa serio desegnita de Albert Uderzo kaj verkita de René Goscinny. Post la morto de René Goscinny en 1977, Albert Uderzo komencis sole produkti la Asteriks-serion. Ĝi rakontas la komikajn aventurojn de la Gaŭloj Asteriks, Obeliks, Miraklomiks, Moŝtiks, Malmuziks kaj tiel plu.


Asteriks
Asterix&Obelix Brussels.jpg
Verko Asterix and Caesar's Gift
Asterix in Corsica
Asteriks kaj Kleopatra
Asterix and the Golden Sickle
En TTT Oficiala retejo
Informoj
Wikidata-logo.svg
Information icon.svg
vdr

Enkonduka teksto[redakti | redakti fonton]

Ni tempas dum la jaro 50 a.K. La tuta Gaŭlio estas okupita de la Romianoj. Ĉu la tuta Gaŭlio? - Absolute ne! Unu vilaĝo de persistemaj gaŭloj ne ĉesas rezisti kontraŭ la entrudiĝintoj. Kaj la vivo ne estas facila al la legianoj garnizonantaj en la fortikaĵoj Kalkanum, Linoleum, Kukum, Cicum...

En Esperanto[redakti | redakti fonton]

Kvin aventuroj de la Gaŭloj estas publikigitaj en Esperanto:

Venonta volumo[redakti | redakti fonton]

  • La Antaŭdiristo (Le Devin)

Asteriks en lernejoj[redakti | redakti fonton]

Asteriks-tekstoj estas ofte uzataj en lernejoj por instrui fremdajn lingvojn, ĉar tiuj allogas junulojn pli ol klasikaj tekstoj. Ankaŭ en Esperanto-kursoj oni povas bonege uzi ilin.

Efika metodo lerni fremdajn lingvojn estas paralela legado. Anstataŭ serĉi nekonatajn vortojn en vortaro, la lernanto nur devas kontroli la koncernan frazon en la apude kuŝanta patrinlingva libro. Tiumaniere ne nur la unusola vorto estas klarigita, sed la konstruo de la tuta frazo. La Asteriks-libroj taŭgas por tiu metodo.

Etimologio[redakti | redakti fonton]

La nomo de Asteriks devenas de la tipografia signo uzata por marki piednoton: la asterisko (*).

Tiu de lia amiko Obeliks devenas de obelisko, tipo de egipta monumento, kaj de alia tipografia signo: la obeluso (†).

Protagonistoj[redakti | redakti fonton]

Vidu ankaŭ : Nomoj en Asteriks

Alilingvaj versioj[redakti | redakti fonton]

Asteriks estas monda sukceso kaj estas legata en pli ol 107 mondaj lingvoj kaj dialektoj,[1] inter alie en la

Aludoj[redakti | redakti fonton]

Artaĵoj[redakti | redakti fonton]

  • En Asteriks ĉe la Belgoj, la fina bankedo ĉe la belgoj estas montrita sur la antaŭlasta paĝo. Ĉi tiu bildo estas tute referenco al la pentraĵo Kamparana Geedziĝo de Pieter Brueghel.
  • Ankaŭ en Asteriks ĉe la Belgoj aperas kun urĝa bezono knabeto nomata Mannekenpix – karikaturo de Manneken Pis en Bruselo.
  • En Asteriks kiel Legionnaire, post la deviga vrako, la piratoj formas scenon sur peco de vrakaĵo kiu egalrilatas al La floso de la Meduzo de Théodore Géricault. En la origina franca eldono, la kapitano ankaŭ diras: "Je suis médusé" (esperanto: "Mi estas surprizita").
  • La pozoj adoptitaj fare de unu el la sklavoj ofertitaj fare de Tifus en La Laŭroj de Cezaro estas pruntitaj de famaj antikvaj kaj modernaj skulptaĵoj: la Diskobolo de Mirono, la Laokoonto de la Grupo de Laokoono (nun en la Vatikanaj Kolektoj), kaj La Pensanto de Rodin.
  • En La Viziulo estas La anatomia leciono de D-ro Nicolaes Tulp karikaturita de Rembrandt van Rijn leganta fiŝon.
  • En La Granda Transirejo, Asteriks muntas piedestal-similan rokon sur malgranda enmara insulo por altiri la atenton de preterpasanta ŝipo. Li tenas faskon da pergameno en sia maldekstra mano kaj levitan torĉon en sia dekstra. Tiu ĉi kunmetaĵo aludas al la Libereca statuo.
  • En La Granda Fosaĵo, la pentraĵo de la suna reĝo Louis XIV de Hyacinthe Rigaud estas aludita kiam la gaŭla ĉefo Grobianix uzas la vortojn "Mi estas la vilaĝo", kio estas aludo al la deklaro de Ludoviko, "Mi estas la ŝtato."
  • En La Naskiĝtago de Asteriks & Obelix, la gaŭloj turneas muzeon enhavantan karikaturojn de famaj verkoj de Leonardo da Vinci, Eugène Delacroix, Gustave Courbet, Giuseppe Arcimboldo, Édouard Manet, Edvard Munch, Auguste Rodin kaj Jacques-Louis David. Vi ankaŭ povas trovi bildojn en la bildstrio, kiuj rememorigas albumkovraĵojn de Beatles, Madness kaj Michael Jackson.
  • Asteriks kaj Kleopatra aludas al la rompita nazo de la Sfinkso de Gizo, kiun Obelix derompas grimpante ĝin.
  • En Asteriks ĉe la olimpikoj ludoj, la forĝisto Automatix havas grekan artiston portreti lin. La bovlo de la Edipo-farbisto (ĉirkaŭ 480 a.K.) prezentanta Edipon antaŭ la enigmo-kantanta Sfinkso povas esti vidita en la malfono. En la sekva bildo la gaŭloj staras antaŭ la statuo de Atena Nike.
  • Asteriks en Italio prezentas virinon rigardantan el fenestro aspektanta kiel La Gioconda en sia bildkadro.

Nomoj de la personoj[redakti | redakti fonton]

Tipaj por la bildstrioj de Asteriks estas priskribaj nomoj por multaj duarangaj personoj, kiuj ŝanĝiĝas de lingvo al lingvo. Jen kelkaj ekzemploj:

Figuro Franca Angla Hispana Portugala Germana Itala Nederlanda Greka Sveda Finna
Hundo de Obelix Idéfix Dogmatix Ideafix Idéiafix Idefix Idefix Idefix Ιντεφίξ [Idefíx] Idefix Idefix
Druido Panoramix Getafix (UR)

Magigimmix (USA)

Panorámix Panoramix Miraculix Panoramix Panoramix Πανοραμίξ [Panoramíx] Miraculix Akvavitix
Bardo Assurancetourix Cacofonix (UR)

Malacoustix (USA)

Asurancetúrix Cacofonix / Chatotorix Troubadix Assurancetourix Assurancetourix Κακοφονίξ [Kakofoníx] Troubadix Trubadurix
Estro Abraracourcix Vitalstatistix (UR)

Macroeconomix (USA)

Abraracúrcix Matasetix / Abracourcix Majestix Abraracourcix Abraracourcix Μαζεστίξ [Majestix] Μοναρχίξ [Monarchíx] Majestix Aladobix
Edzino de estro Bonemine Impedimenta (UR)

Belladona (USA)

Karabella Naftalina Gutemine Beniamina Bellefleur Μπονεμίνα [Bonemína] / Μιμίνα [Mimína] Bonemine Smirgeline
Maljunulo Agecanonix Geriatrix (UR)

Arthritix (USA)

Edadepiédrix Decanonix / Veteranix Methusalix Matusalemmix Nestorix Μαθουσαλίξ [Methusalíx] / Παλαιοντολογίξ [Paläontologíx] Senilix Senilix
Fiŝvendisto Ordralfabétix Unhygienix (UR)

Epidemix (USA)

Ordenalfabétix Ordemalfabetix / Ordenalfabetix Verleihnix Ordinalfabetix Kostunrix Αλφαβητίξ [Alphavitíx] / Καταλφαβητίξ [Katalphavitíx] Crabbofix Amaryllix
Edzino de fiŝvendisto Iélosubmarine Bacteria Yellosubmarin ? Jellosubmarine Ielosubmarine Forentientje Γελοουσαμπμαρίνα [Jellousubmarína] fru Crabbofix Jelousubmarine
Forĝisto Cétautomatix Fulliautomatix Esautomátix Éautomatix / Automatix Automatix Automatix Hoefnix Αυτοματίξ [Automatíx] Smidefix Caravellix
Ino, kiun Obelix ŝatas Falbala Panacea Falbalá Falbala Falbala Falbalà Walhalla ? Lillfixa(n) Mimosa

Asteriks en kino[redakti | redakti fonton]

Karikaturo filmoj[redakti | redakti fonton]

Komputila animacia filmo[redakti | redakti fonton]

Realbatalaj filmoj[redakti | redakti fonton]

Videoludoj[redakti | redakti fonton]

Multaj videoludaj adaptoj de Asteriks estis evoluigitaj ekde la 1980-aj jaroj. La ludoj aperis sur malsamaj platformoj kiel la Amiga, Commodore 64, konzoloj de Nintendo, SEGA, Sony, Microsoft aŭ por la hejma komputilo sub Microsoft Windows. Unu ekzemplo estas la ludo Asteriks & Obelix XXL.[7]

Parc Astérix[redakti | redakti fonton]

La Parc Astérix estas amuzparko malfermita en 1989 en la municipo de Plailly, 30 kilometrojn norde de Parizo, al kiu hotela komplekso estas alfiksita. Dediĉita al la mondo de la komika heroo Asteriks, ĉi tiu plezurparko estas la kvara plej vizitata plezurparko en Francio kun ĉirkaŭ 1,8 milionoj da vizitantoj.

Referencoj[redakti | redakti fonton]

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]