Stokholmo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Koordinatoj: 59°21′00″N 18°04′00″E  /  59.35°N, 18.066667°O / 59.35; 18.066667 (Stokholmo)
Stokholmo
svede Stockholm, finne Tukholma, latine Holmia
urbo
Stockholm lead image.jpg
En direkto de horloĝmontrilo: Aera vido de la urbo kun Malnova Urbo, Ericsson Globe, Stokholma Palaco, kaj ŝipo af Chapman kun Malnova Urbo en fono
Stockholm vapen.svg
Blazono
Oficiala nomo: Stockholm
Ŝtato Flago de Svedio  Svedio
Duoninsulo Skandinavia duoninsulo
Provinco Stockholms län
Historiaj regionoj Uppland, Södermanland
Reĝa rezidejo Stokholma Palaco
Ŝeraro Stokholma arkipelago
Situo Stokholmo
 - koordinatoj 59°21′00″N 18°04′00″E  /  59.35°N, 18.066667°O / 59.35; 18.066667 (Stokholmo)
Areo 188,00 km² (18 800 ha)
 - de aglomeraĵo 377 km² (37 700 ha)
 - de metropolo 6 519 km² (651 900 ha)
Loĝantaro 825 057 (2009)
 - de aglomeraĵo 1 252 020
 - de metropolo 2 011 047
Denseco 4 388,6 loĝ./km²
 - de aglomeraĵo 3 321 loĝ./km²
 - de metropolo 308 loĝ./km²
Unua skribmencio 1252
Horzono MET (UTC+1)
 - somera tempo MET (UTC+2)
Telefona antaŭkodo +46-8
Situo enkadre de Svedio
ButtonRed.svg
Situo enkadre de Svedio
Situo enkadre de Eŭropo
ButtonRed.svg
Situo enkadre de Eŭropo
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Stockholm
Retpaĝo: www.stockholm.se

Stokholmo (svede Stockholm [ˈstokˌholm], finne Tukholma, latine Holmia) estas la ĉefurbo de kaj la plej granda municipo en Svedio. Tie rezidas la svedaj parlamento kaj estraro. Ankaŭ la reĝo oficiale rezidas tie, sed la nuna, Karolo la 16-a Gustavo, pro familiaj kialoj ekde multaj jaroj loĝas en la najbara municipo Ekerö; la svedaj reĝoj eble estas internacie plej konataj pro la fakto ke ili ĉiujare (krom la unua fojo, en 1901, kiam la tiama reĝo Oskaro la 2-a bojkotis la okazon) disdonas en Stokholmo la Nobelajn premiojn pri fiziko, kemio, medicino kaj literaturo (tiu pri paco estas disdonata en Oslo), kaj ankaŭ la Nobelmemoran premion (ne Nobelpremion) pri ekonomiko.

La koncepto urbo, kontraste al aliaj municipoj, ne plu ekzistas en sveda leĝo, krom en kombinoj kiel ĉefurbo; tamen Stokholmo denove nomas sin urbo, kvankam tio nuntempe ne havas jurajn sekvojn.

Geografio[redakti | redakti fonton]

Stokholmo situas ĉe la limo inter la svedaj provincoj Uppland kaj Södermanland, ĉe la punkto kie la Balta maro ricevas la akvon de la lago Mälaren. Ene de siaj nunaj limoj, la urbo inkluzivas 14 insulojn kaj 53 pontojn. Origine, la urbo konsistis nur el la insuleto nun nomata Gamla Stan (malnova urbo), sed ĝi iom post iom aneksis najbarajn municipojn.

Ĉirkaŭ la urbo estas la Stokholma arkipelago.

Historio[redakti | redakti fonton]

Servoj[redakti | redakti fonton]

Famuloj[redakti | redakti fonton]

En Stokholmo mortis:

Esperanto en Stokholmo[redakti | redakti fonton]

En aprilo 1898 fondiĝis la Esperantoklubo de Stokholmo (EKS), origine je la nomo Klubo Esperantista en Stokholmo. La unua kluba sekretario estis Per Ahlberg ĝis la Ido-skismo en 1909. En 1906 Sveda Esperantista Societo estis fondata en Stokholmo de reprezentantoj de la kluboj de Stokholmo, ses pliaj urboj kaj izolaj Esperantistoj el diversaj partoj de la lando - de la 1-a de januaro 1910 ĝi estas nomata „Sveda Esperanto-Federacio“ (SEF). Ekde tiam la historio de la Esperanto-movado en Svedio estis nedisigeble ligita al la movadaj aktivecoj en Stokholmo - tial ĉi tie ne detale ripetiĝu la enhavo de la artikolo "Esperanto-movado en Svedio", sed oni rigardu tie. Elstarigindas, ke en 1918 fondiĝis Eldona Societo Esperanto, kaj en 1922 kreiĝis Sveda Esperanto-Instituto. De 1922, Esperanto pli kaj pli eniĝis ĉe la studrondoj de la grava laborista kleriga asocio Arbetarnas bildningsförbund, kie en 1930-1931 tutsvedie partoprenis 3 632 personoj en 246 studrondoj de Esperanto, en 1931-1932 en 432 studrondoj 6 000 personoj. Ekde aŭtuno 1930 la laborista kleriga asocio en Stokholmo ankaŭ disponigis ĉiusemajne duonhoran radio-programon por informado pri Esperanto. Krome en 1928 la sveda laborista socialdemokrata partio ĉe sia kongreso faris rezolucion favoran al Esperanto, kiu kiel senperan efikon ekhavis la enkondukon de Esperantaj kolonoj en la socialista gazetaro kaj ankaŭ igis la partian estraron doni monan subvencion al delegitoj ĉe kongresoj de Sennacieca Asocio Tutmonda.

Esperantistoj de Stokholm[redakti | redakti fonton]

Enciklopedio de Esperanto[redakti | redakti fonton]

EdE-S

Stockholm. Ĉefurbo de Svedujo; 487.675 loĝantoj. 26-a UK 4-11 aŭg. 1934; taŭga atmosfero, akraj debatoj gravaj ŝanĝoj en UEA.


A 360 degree panorama of Stockholm inner quarters taken from the City Hall tower. De maldekstre dekstren: Riddarfjärden kun Södermalm en fono, Kungsholmen, Klara sjö, Norrmalm kun centra stacio en antaŭo, Strömmen, Riddarholmen kun Malnova turo, kaj denove Riddarfjärden kun Södermalm
Magnify-clip.png
A 360 degree panorama of Stockholm inner quarters taken from the City Hall tower. De maldekstre dekstren: Riddarfjärden kun Södermalm en fono, Kungsholmen, Klara sjö, Norrmalm kun centra stacio en antaŭo, Strömmen, Riddarholmen kun Malnova turo, kaj denove Riddarfjärden kun Södermalm

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]