Rasismo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
(Alidirektita el Racismo)
Saltu al: navigado, serĉo

Rasismo estas teorio (kaj ties praktiko), kiu diras ke estas rasoj, kiuj estas pli bonaj ol aliaj. Multaj rasismaj teorioj ekestis en la 19-a jarcento. Tamen nun la sciencistoj ĝenerale opinias, ke ne eblas dividi la homaron laŭ rasoj.

La politika partio de naziismo dum parto de la 20a jarcento estas plej konata ekzemplo de racisma politiko. Sed troviĝas ankaŭ en aliaj sistemoj. Ekzemple ĉiuj okcidentaj landoj dum la epoko de la koloniado tenis rasismajn ideojn (des pli fortigitaj de la ideoj de Charles Darwin kaj Spencer) kontraŭ la aliaj rasoj, kaj ĝis la jaroj 1930-aj kutime taksatis kiel scienca kaj memkomprenebla fakto, ke la "malsuperaj rasoj" pli-malpli ĉiuj la neeŭropaj!) devas normale kaj nature "malaperi", kaj pri la konkretaj manieroj, laŭ kiuj ili "malaperis" (aŭ oni helpis ilin malaperi) oni ne maltrankvililiĝis. La ideoj kaj praktikoj de tiu tempo studitis interalie de Sven Lindqvist.

En Germanujo ĝi estas tradicie ligita al kontraŭjudismo. Fine de la 19-a jarcento kaj komence de la 20-a svarmis en Germanujo kaj Aŭstrujo en la politika ekstrema dekstro rasismaj kaj kontraŭjudismaj teorioj.

Unu el la plej interesaj estis ellaborita de Adolf Lanz, kiu nomis sin Adolf Lanz. Li iam estis monaĥo en Heiligenkreuz kaj lia monaĥa nomo estis Georg, de kiu Jörg estas germana formo.

La plej gravaj eldonaj aktivadoj de LANZ estis lia verko Theozoologie («Di-zoologio»), en kiu li priskribas, ke la dioj kaj idoloj de la antikvaj homoj estis duonbestoj aŭ duonhomoj, kiujn la homoj bredis por seksumi kun ili, kaj ke Jesuo estis arja saĝulo, kiu kontraŭbatalis tiun ĉi sodomion. Krome li propagandas en tiu ĉi verko la rasan purigan bredadon (Rassenreinzucht) kiel la vojon al la saviĝo de la homaro, kiu tiel povas reatingi la paradizon, el kiu ĝi estis elpelita pro la miksado de la rasoj: de la di-similaj blonduloj, arjuloj kun la demonsimilaj nigruloj.

Krome LANZ eldonis modestan revuon Ostara, en kiu li pli propagandis sian instruon.

Kial okupiĝi pri tiu ĉi strangulo? – Gravas la sekvoj de la LANZa pensado: En sia libro Mein Kampf Adolf Hitler priskribas, kiel li kontaktiĝas al Ostara. Kaj fakte oni en la posta reala politiko de la nazia Germanujo vidas multajn paralelaĵojn al la pli fruaj postuloj en la verkoj de LANZ.

Multaj aliaj teoriistoj antaŭigas la ideojn de HITLER: inter aliaj la germana angladevena CHAMBERLAIN, la franca VACHER DE LAPOUGE, ktp, eĉ la Imperiestro Vilhelmo la 2-a, kiu ne faris iun ajn paŝon kontraŭ la judoj, ĉar li estis singardema kaj politike realisma, sed kiu foje diris: "La judoj estas kiel ŝankroj, oni foviŝu ilin, plej bone estus uzi venengason!"

En ĵusaj jaroj internacie konata rasisto estas Robert Mugabe, kies subuloj perforte forpelis multajn blankhaŭtajn farmulojn el ties kampoj en Zimbabvo.

Latenta rasismo kaj mi-ne-sed-ismo[redakti | redakti fonton]

En eŭropaj kaj eŭropidaj (t.e. ekzemple usona) socioj oni povas renkonti sintenojn similajn al la tipa "Mi ne estas rasisto, sed...", pli ofte implicite ol eksplicite. Kio signifas, ke oni ne agas aŭ pensas rasisme ĝis ekestas 'motivo' por ekpensi aŭ ekagi tiel. Ekzemple, ke la filino de la koncerna persono ekhavas 'ali-rasan' koramikon (al rasismo ĉi-kaze aldoniĝas masklismo). Aŭ ke eknajbaras al li persono aŭ familio de alia 'raso' socie rigardata kiel malsupera. Aŭ ke li devas kundividi laborĉambron kun alilandano kun malsamaj haŭtkoloro aŭ manĝkutimoj.

Ne nur pri striktesence rasoj estiĝas rasismaj sentoj kaj asertoj, vidu tion, kion diris, fine de la 19-a jarcento, grava, ĝenerale estimata politikulo difinita kiel "modera respublikano" (Henri Wallon) pri la socialistoj: "ruĝulo ne estas homo, estas ruĝulo; li ne estas morala estaĵo libera kaj inteligenta tiel, kiel vi kaj mi; li estas falinta kaj malhomigita estaĵo."

Orientismo kaj similaj[redakti | redakti fonton]

Samtempe, kiel denuncis la uson-palestina kulturologo, politikologo kaj literaturkritikisto Edward Said en sia mejloŝtona verko Orientismo, oni pensas, mensas rasisme, kiam oni atribuas similan karakteron al ĉiuj homoj de difinita mondregiono, ekzemple Oriento, ŝajne reale ekzistanta sed efektive nur arbitre elpensita kaj plene fantasta. En orientisma pensado ĉiuj 'orientanoj', iamaj, nunaj kaj venontaj, distingiĝas bloke de la tute aparta bloko de 'okcidentanoj'. Dum oni apenaŭ parolus pri 'eŭropa kuir-arto', kontraste oni ofte aŭdas kaj legas pri kuir-arto, pensmaniero, arĥitekturo ktp 'orientaj'. Sed tiu konfuzado pli fontas el malklereco kaj foreco ol el rasismo. Sed ege efekta ekzemplo de rasismo kontraŭ la orientaziaj (estas aliaj kontraŭ la araboj!, ktp) popoloj kuŝas en jenaj citaĵoj: dum la dua mondmilito usonanoj zorge atribuis barbaraĵojn al la "nazioj", ne al la "germanoj", ne volante kulpigi tutan genton pri la abomenaĵo de aparta ideologio. Male la barbaraĵoj de la japana armeo estis atribuitaj al la "japanoj" kiel japanoj, la usonajn japanojn oni metis en koncentrejojn. Diris idaha guberniestro: "Ili vivas kiel ratoj, naskadas kiel ratoj kaj agas kiel ratoj", kaj generalo Blamey diris en vortoj similaj al tiuj de nazioj parolante pri judoj: "vi ja scias, ke ni devas ekstermi tiun pedikaĉaron, se ni mem volas vivi" kaj "ni ne havas antaŭ ni homojn en la kutima senco, ni militas kontraŭ io praaĉa". Tiaj paroloj neniam estis diritaj kontraŭ la germanoj, okcidentuloj proksimrasaj al la usonanoj.

Listo de teoriistoj de rasismo[redakti | redakti fonton]

  • Linnaeus (estis la unua sciencisto, kiu prezentis la diversajn homajn rasojn kun komentoj rasismaj pri iliaj ecoj kaj kapabloj)

sed plej multaj troviĝas en la 19-a jarcento (kaj komence de la 20-a):

Listo de aŭtoroj aŭ de aktivuloj kiuj oponis rasismon[redakti | redakti fonton]

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

amasmurdo, apartismo, Black Panther, diskriminacio, enmigrado, etnismo, etna purigado, etnizado, eŭfemismo, genocido, homaj rajtoj, koloniismo, Ku-Kluks-Klano, kulturismo, limpieza de sangre, masklismo, multkulturismo, naciismo, novnazio, pozitiva diskriminacio, progromo, ras-apartismo, rasismo en Esperantujo, sklavismo, tabuo

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]