Timur

El Vikipedio, la libera enciklopedio
(Alidirektita el Tamerlano)
Saltu al: navigado, serĉo
Stamps of Uzbekistan, 2007-37.jpg

Timur (en la ĉagataa, klasika tjurka lingvo تیمور, „la fera“), fakte Timur bin Taraghay Barlas; ofte nomata Tīmur-e LangTimur Lenk (تیمور لنگ, „Timur la lama“) kiu en okcidenta Eŭropo estis latinigita al la nomo Tamerlan – (*la 8-an de aprilo 1336 en Keŝ, nuntempe Ŝaksrisabz, hodiaŭa Uzbekio; † la 19-an de februaro 1405 en Ŝimkent, hodiaŭa Kazaĥio) – estis centrazia konkeristo fine de la 14-a jarcento. Li fondis la dinastion de Timuridoj.

la imperio de Timur inter la jaroj 1365 kaj 1405

Alternativaj prononcaj kaj skribaj variaĵoj de la nomo estas inter alie Timur-i Lenk, Timur Läng, Timur Khan (Timur-Ĥano), Amir Temur. Li mem nomis sin Tīmur-e Gurkāni[1] ( تيمور گوركانى), la iranigita formo de la origine mongola vorto kürügän[2], kio havas la signifon "bofilo". La nomo estis aludo de Timur al sia membrigo per edzigo en la familio de Ĝingis-Ĥano kaj celis fortigi sian legitimon je regado. Aldone li havis la perse islaman honoran titolon Amīr-e Kabīr kaj sub tiu nomo pli ofte menciiĝas en klasikaj islamaj tekstoj.

Oni ligas legendojn al malfermo de lia tombo. Oni atentigis ne ĝeni la tombon, ĉar tio alportas demonojn de la milito. La ekspeedicio de la soveta esploristo Gerasimov malfermis la tombon la 19-an de junio de 1941. Tri tagojn poste komenciĝis nazia invado de la Sovetunio. La skeletoj de li kaj Ulugh Beg, lia nepo, estis reentombigitaj per plena islama rito en 1942. Samtage la soveta armeo grave venkis ĉe Stalingrado.

Literaturo[redakti | redakti fonton]

  • Beatrice Forbes Manz: The Rise and Rule of Tamerlane. Cambridge University Press, Kembriĝo 1989 (anglalingva)
  • Jean-Paul Roŭ: Tamerlan. Parizo 1991 (franclinga)
  • Tilman Nagel: Timur der Eroberer. Munkeno 1993 (germanlingva)

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. Sharaf ud-Dīn Alī Yazdī, „Zafarnāma“ (laŭ tiuepoka biografio, kiu ekestis laŭ mendo de Timur)
  2. B.F. Manz, „Tīmūr Lang“, en la "Enciklopedio de Islamo" (angle "Encyclopaedia of Islam"), reta eldono, 2006