Fuĵi-Monto

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Fuĵi-monto
Fuĵi-monto je sunleviĝo
Alteco 3776 m
Situo Japanio
Montaro Japanaj Alpoj
Koordinatoj 35°22′N 138°44′O  /  35.367°N, 138.733°O / 35.367; 138.733 (Fuĵi-Monto)Koordinatoj: 35°22′N 138°44′O  /  35.367°N, 138.733°O / 35.367; 138.733 (Fuĵi-Monto)
Unua grimpo 663 de nekonata monaĥo
Plej facila montgrimpo Montarmigrado
v  d  r
Information icon.svg

Fuĵi-monto, Monto Fuĵi[1]Monto Huzi[2] (japane: 富士山 Fuji-san) estas vulkano kaj la plej alta monto de Japanio je 3.776 metroj.
Ĝi estas ĉe regionlimo inter la gubernioj Ŝizuoka kaj Jamanaŝi.
En 2013, ĝi iĝis unu el Mondaj heredaĵoj de Unesko.

Geologio[redakti | redakti fonton]

La monto Fuĵi situas en la tuŝzono de la Eŭrazia, la Pacifika kaj la Filipina Plato, kaj apartenas al la stratumaj vulkanoj de la Pacifika ringo de fajro. Ĝi konsideriĝas kiel aktiva, sed ĝiaj erupcioj okazas nur post longaj paŭzoj. La lasta granda erupcio okazis en 1707 dum la Edo-epoko. Geologoj diferencas kvar stratumoj en la monto Fuĵi: la plej ena kaj antikva "Sen-komitake" konsistas el ŝtono de tipo andesito, Antaŭ kelkaj jarcentmiloj ekestis la "Komitake Fuĵi", kiu konsistas el bazalto. Antaŭ ĉirkaŭ 100.000 jaroj ekestis la maljuna monto Fuĵi sur la "Komitake Fuĵi" kaj antaŭ proksimume 10.000 jaroj la moderna monto Fuĵi formiĝis.

Etimologio[redakti | redakti fonton]

La nomo "monto Fuĵi" skribiĝas japane kun la ĉinaj simboloj 富 (ふ, fu [ɸɯ]; "riĉa"), 士 (し/じ, shi/ji [ɕi]/[ʥi]; "samurajo"), kaj 山 (やま/さん, yama/san [jama]/[saɴ]; "monto"). Ĝis la fino de la 19-a jarcento oni legis tion, kiel "Fuji-(no)-yama". Komence de la 20-a jarcento oni eklegis tion "Fuji-san" kun la pli edukita sinojapana legmaniero "san" por monto. La nomo de la monto, "Fuji", estas konsiderata altaĝa kaj verŝajne ekzistis jam antaŭ la alveno de la ĉina skribo kaj la sinojapanaj legmanieroj en Japanio - do la unuaj du simboloj estis elektitaj ne pro ilia signifo, sed pro ilia legmaniero, kiu similas al la nomo de la monto. Se la nomo estas antikva, la en Japanio populara rakonto pri la "senmorteco" (不死, "fushi") kiel origino de la nomo ne eblas vera. Verŝajne la nomo devenas de la nomo de la floro "fuji" (藤 = visterio [wisteria floribunda]), kiu povas kovri bele ŝtonojn. Alia hipotezo estas ke la nomo rilatas al la ĉielarko, japane "niji" (虹; antikve "nuji" plus kelkaj dialektaj formoj). Ambaŭokaze verŝajnas ke la originala nomo rilatas iel al la belproporciitaj kaj simetriaj deklivoj de la monto, kies pinto estas kovrita de eterna glaco.

3D-a komputila animacio

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. "Fuĵi-monto" aŭ "Huzio" estas laŭ "Vortaro Japana-Esperanta" de Japana Esperanto-Instituto (1982). Tamen, en "Esperanto-Japana Vortaro" (2006) la sama instituto esprimas, ke "Monto Fuĵi" estas pli taŭga ol "Fuĵi-Monto".
  2. Konisi Gaku, 1985 "Kantoj: Karmemoraj" KLEG, p19