Masaĝo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo

Masaĝo estas permana metodo malstreĉi kaj sendolorigi homan korpon kun aŭ sen oleo, vestite aŭ ne.

La kunteksto de masaĝo povas varii de neformala kaj amatora ĝis profesia kaj forte reglamentita. En profesia kunteksto, tiu kiun oni masaĝas kutime kuŝas sur masaĝotablo, surplanke aŭ sidas sur masaĝo-seĝo.

Etimologio[redakti | redakti fonton]

Masaĝo (prononco laŭ IPA :

  • el la franca masser „masaĝi“.
  • el la araba مس (massa) aŭ „tuŝi, palpi“[1]

Komparu

  • (hebrea) משח „unkti“
  • (greka) μάσσω „maĉi; knedi“

Historio[redakti | redakti fonton]

La historio de la masaĝo eble estas same longa kiel la historio de la homaro. Manĝinte fruktojn kaj viandojn el la sovaĝejo, la prahomoj malbone fartis pro dispepsio. Ili trovis, ke eblas forigi la malkomforton per mana karesado de la ventro. Same eblas malpliigi la doloron de vundoj. Jam antaŭ 2500 jaroj, la masaĝo fariĝis formala kuracmetodo en Ĉinio. Tiu simpla rimedo, kiu bezonas nek drogojn, nek anestezon nek lanceton, estis iom post iom pli atentata kaj rutine uzata en malsanulejoj, sanatorioj kaj ĉe familioj.

Arkeologiaj signoj de masaĝo estis trovitaj en multaj pratempaj kulturoj inkluzive de Ĉinio, Hindio/Barato, Japanio, Koreio, Egiptio, Romo, Grekio, kaj Mezopotamio.

La historio de masaĝo estas tipe verkita de kuracistoj kaj tial el tre medicina perspektivo. En Francio kaj Barato masaĝo tamen disponigas ravan kontraŭekzemplon kiuj pli fokusas sur la bonfarta aŭ senca aspektoj. La a Kama Sutro kaj la erotikaj skulptaĵoj en Khajuraho kaj aliloke ekzemple estas heredaĵoj de kulturo kiu komprenas kaj uzas tiujn propraĵojn por ŝanĝi ies animstaton, veki ĝin kaj trankviligi ĝin. Post Henrik Ling (1776-1839) la masaĝokulturo ne plu fokusis precipe sur la mekanikaj aspektoj de la korpo, sed pli evoluis al la aktiva 'instrumento de la animo'[2]

Masaĝo en diversaj kulturoj de la mondo[redakti | redakti fonton]

La divesaj kulturoj de la mondo estis inspiro por disvolvi diversajn masaĝo-tradiciojn. En multaj kulturoj movo-ekzercoj kaj masaĝoj estas esencaj por gardi bonan sanon. Ideoj de multaj masaĝterapiistoj kaj el multaj kulturoj influis la masaĝpraktikon[3]. Multaj anktivaj civilizacioj interŝanĝis kulturajn praktikojn ekzemple dum vojaĝoj sur la silka vojo. En aziaj landoj oni havas tradicion masaĝi pli fortpreme ol en okcidento kie tia premo estas ofte interpretata kiel doloriga kaj do malpli bona, dum profunda malstreĉiĝo, precipe en mediteraneaj kulturoj, estas ambaŭ celo kaj valoro en si mem. Kulturo kreas ekonomion. Antaŭ dudek jaroj oni ne atendus ke iu prenus seĝomasaĝon en aviadilejo, sed intertempe tio fariĝas pli kutima, kvankam masaĝo ankoraŭ ne estas tiom populara ke ĝi sufiĉas por doni laboron al la multegaj personoj kiuj sekvis formalan masaĝo-trejnadon (en Usono 70 mil en 2005)[4]

Hinda ajurveda masaĝo
Hinda ajurveda masaĝo

Afriko : Vunkuŭa (aliliterate ankaŭ kiel Vunkuwa [5]), masaĝo kiu radikas en aŭtentaj afrikaj naturkuracaj tradicioj, uzante teknikojn kiuj vamigas aŭ malvarmigas la korpon. Alia pli profundhaŭta masaĝo nomiĝas Rungu (orienta Afriko) pro la uzo de batono kun specifa simbola valoro en tieaj kulturoj[6].

Ameriko : Dr. Rosita Arvigo el centra Ameriko inventis ventromasaĝon bazitan sur la antikvaj majaj praktikoj..

Barato/Hindio : Ajurveda masaĝo aŭ tradicia hinda masaĝo (uzhichil). Ajurvedo signifas "scio de la vivo". Ĝia baza teorio estas ke ĝi deiras de la principo ke ekzistas tri bazajn 'doŝojn' aŭ korpotipojn. Estas tri malsamaj tipoj de masaĝo por ĉiu korpotipo. Ajurveda masaĝo inkludas ankaŭ laboron sur meridianoj nomitaj 'marmas'[7].

Barato/Hindio :  Chavutti Thirumal, laŭlitere kun la signifo "piedpremo" en la malajala lingvo. Tiu ĉi masaĝo ankaŭ konata kiel piedmasaĝo helpe de ŝnuro aŭ alispeca tenilo kiel subteno, estas tradicia hinda masaĝtekniko evoluigita el la batalarto Kalaripayattu. Chavutti Thirumal celas pliigi flekseblecon de la korpo.

Barato-Kaŝmiro : "Kaŝmiria" masaĝo originas en la ŝivaa tradicio de Kaŝmiro. Teknike ĝi estas bazita sur principoj el la tantra jogo-tradicio[8] sed post ĝia enkonduko en Francio ĝi en okcidento disvastiĝis kiel sensama masaĝo[9].

Aŝiacu aŭ japana por nudpieda premmasaĝo
Aŝiacu aŭ japana por nudpieda premmasaĝo

Ĉinio : "An Mo" (按摩), inkluzive , tradicia ĉina masaĝo, kiu inkluzivas ankaŭ diversajn kategoriojn kiel Pu Tong An Mo (ĝenerala masaĝo), "Tui Na" (推拿) An Mo, uzante premojn per fingroj kaj pugnoj. Masaĝo en ĉina medicino estas konata kiel An Mo (按摩, premado kaj frotado) kaj estas la fundamento de Anma de Japanio.

Tibeto : Kunye, Kum Nye aŭ Skumnye (Skum estas la tibeta vorto por korpo kaj mnye tiu por masaĝo). Instruata laŭ la Internacia Akademio por Tradicia Tibeta Medicino [10] ĝi apartenas al sistemo de terapia oleomasaĝo (bsku mnye). Ĝi apartenas al kuraca praktikaro kiuj estas parto de terapioj bazitaj sur la tibetaj medicinaj tantraoj[11]. Ĝiaj avantaĝoj laŭdire inkludus la eliminadon de toksaj substancoj, kreskanta viigleco, doloro redukto kaj trankviligante de nervoza malordoj [10]. Tulku Lobsang estas unu el la plej gravaj tibetaj instruistoj kiu enkondukis tiun ĉi masaĝon en Okcidento [12].

Egiptio, Grekio, Italio : 'aroma masaĝo' pro la uzo de esencaj oleoj. Ĝi celas pli grandan kuracadon kaj relaksadon. Uzo de lavendo ekzemple rezultis en pli bona animstato kaj la uzo de rosmareno al pli granda atento. Iuj de la efikoj kiuj oleoj produktas inkludas malstreĉiĝon, energian stimuladon, plifortigon de la imunsistemo kaj pli bonan sangocirkuladon. Bonaj aromterapiaj masaĝistoj havas multjaran trejnadon kaj sperton[13].

Filipinoj : Hilot estas tradicia kuracanta tekniko de Filipinio kiu uzas masaĝon, komunajn manipuladojn, kaj herboj kiel ekzemple banano [14]

Havajo (Usono) -> Oceanio

Indonezio ; "Pijat Bali" aŭ tipa tradicia masaĝo el Balio.

Japanio : Anma (kanji :  摩 , hiragane : あんま) rilatas al la praktiko de tradicia japana masaĝo. La moderna japana premmasaĝo "Ŝiacu" (japane 指圧 kaj alilingve ankaŭ literumata kiel 'shiatsu')  estas plejparte derivita de anma. Speciala formo de ŝiacu estas aŝiacu - aŝi (piedo) kaj acu (premo) aŭ nudpieda premmasaĝo estas la plej eble profundprema masaĝo. Katas estas tipe maniero masaĝi akuprempunktojn kaj japanaj masaĝteknikoj en alte ĥoreografia sinsekvo. Samkiel dum la kurda Breewa kaj la korea relaksado oni restas vestita, tiel ankaŭ ŝiacu sur seĝo permesas doni masaĝsperton rapidan kaj konvenan en multaj situacioj, en kontrasto kun oleomasaĝo kiu kutime okazas en privata loko, nude aŭ duonnude, havante eble duban karakteron.

Kurdio (Afganio, Irano) : Breewa masaĝo estis origine praktikata fare de vilaĝanoj en la montara vilaĝo Breemava inter Afganio kaj Irano. Ĉar oni konsideris la korpon kiel energia sistemo, Breewa masaĝo estas uzata por revivigi la korpan energion kaj ekvilibrigi la emociojn kaj la menson, uzante i.a. ritmajn movojn, dolĉajn streĉmovojn kaj frapadetojn, Koreo : Korea masaĝo, baziĝas sur relaksada tekniko kiu situas en la korea tradicio[15]

Laoso : Laosa masaĝo estas iom pli malfortaprema ol la tradicia taja masaĝo kaj estas kutima preni vaporbanon antaŭ la masaĝado [16]

Meksiko : Hakali (kakto) masaĝo kiu kombinas indiĝenajn masaĝteknikojn kun mikso de lokaj ingredientoj kies ĉefa estas la kakto senpikigita kaj bolita en akvo [17].

Oceanio : "Lomi Lomi Nu' aŭ "Ka Huna" estas tradicia havajstila masaĝo, origine inspirita de la malnova 'kahuna' (ŝamana) tradicio. En tiu masaĝo gravas la respiro dum oni multe uzas la antaŭbrakoj per fari iom rapidajn longajn movojn kvazaŭ mara ondo rulas super la tuta korpo. Kiel indiĝena praktiko, ĝi varias je insulo kaj je familio. La vorto lomilomi ankaŭ estas uzita por masaĝo en Samoo kaj Orienta Futuna. En Samoo, ĝi ankaŭ estas konata kiel lolomi kaj milimili. En Orienta Futuna, ĝi ankaŭ estas nomita milimili, fakasolosolo, amoamo, lusilusi, kinikini, fai'ua. La Māorivoko ĝi roromi kaj mirimiri. En Tonga masaĝo estas fotofota, tolotolo, kaj amoamo. En Tahitio ĝi estas rumirumi. Sur Nanumea en Tuvalo, masaĝo estas konata kiel Popo, premaplikaĵo estaskukumi, kaj varmecaplikaĵo estas baletjupo. Alia masaĝo uzas bambuajn bastojn, unu duonplenigita kun grenoj, la alia por rapidritme frapeti la korpon, ne malofte en kombino de kreola muziko [18].

Rusio : Venik masaĝo [19]

Svedio : unu el la plej konataj masaĝoj en la okcidenta mondo estas la tn. 'sveda masaĝo' ankaŭ nomata la 'klasika' masaĝo. Ĝi estis kreita fare de Pehr Henrik Ling kaj konsistas el kvin diversaj teknikoj kutime kun franclingva nomo[20] , kiujn elpensis en 1878 la nederlanda masaĝterapiisto Johan Georg Mezger : Effleurage (longaj, malpezaj glitmovoj por iom varmigi la korpon), Petrisage (premado, knedado leviĝante Tapotement (ritma frapado per kavaĵforme fermitaj kaj malfermitaj manoj), Friction (transversa fibro aŭ kun la fibroj) kaj Vibration (vibrado kaj skuado)

Tajlando : Konata en Tajlando kiel นวดแผนโบราณ ( Nuat phaen boran, IPA: [null [nûət pʰɛ́ːn boːraːn]] ) , kun la signifo "antikva/tradicia masaĝo", Tradicia tajlanda masaĝo (Nuad Thai Bo'Ran) estas ĝenerale bazita sur kombinaĵo de hindaj kaj ĉinaj medicinaj tradicioj. Ĝi uzas jogonakupremon, refleksologion kaj streĉadojn kiuj plibonigas la korpan flekseblecon.

Turkio : En orienta banokulturo (hamamo) estis kutimo uzi varmegon kaj herbojn por knedi la korpon ekzemple sur varmigita marmora planko. Usono :"Esalen"kalifornia masaĝo estas tuteca oleomasaĝo kiu estĝis en la Instituto Esalen en Big Sur (Kalifornio). Ĝi celas la harmoniigon de la korpo kaj de la animo, agrable alkonduki energion al la korpo kaj kreskigi la korpokonscion.

Usono : ŝtonmasago inventita en Arizono fare de Mary Nelson uzas bazaltajn ŝtonojn, varmajn aŭ malvarmajn aŭ en kombino. Usono : Watsu masaĝo estas kombino de ŝiacu kaj akvoterapio.

Masaĝo kaj Esperanto[redakti | redakti fonton]

"Yumeiho" [jumejho] aŭ 'diina' masaĝo estas ĝustiga premkneda terapio de la koksostoj bazita sur tuteca kaj popola terapimetodoj japanaj kaj ĉinaj kaj kiun kreis japana esperantisto Saionji Masayuki [21] Vidu Yumeiho por la ĉefartikolo rilate al tiu temo.

Masaĝo-principoj (laŭ ĉina praktiko)[redakti | redakti fonton]

Masaĝo baziĝas sur la teorioj de Qi [Ĉi] aŭ vivenergio, Zang, Fu (visceroj), kaj Jing [Ĝin] kaj Luo [Lŭo] (meridianoj) de la tradicia ĉina medicino. La meridianoj troviĝas ĉie en la korpo. Ili interne ligas Zang Fu (la viscerojn) kaj ekstere atingas la muskolojn kaj la surfacon de la korpo por formi organikan tuton. Se en individuo la Qi stagnas, la sango tro malrapide cirkulas kaj kreas blokadon de meridiano kondukante al malsano. Uzante la fingrojn kaj polmojn, la masaĝo celas agi rekte ĉe la meridianoj kaj la punktoj (Xuewei [Ŝuevej]) por malbloki la meridianojn, akceli la fluon de Qi kaj la sangocirkuladon, por tiel kuraci la malsanon kaj plifortigi la korpon. La masaĝo fakte havas la samajn principojn kiel Qigon [Ĉigon]. Ĉe la unua, la individuo estas malstreĉigita pro agado de aliulo, ĉe la dua, li mem efikas ĉe si malstreĉiĝon. Rezulte, pliboniĝas la transportado kaj enmetado de informoj en la korpo.

Laŭ la teorioj de la moderna fiziologio, la korpo estas regulata pere de la nerva kaj korpolikvaĵa sistemoj. La efikoj de la masaĝo pasas tra la nervosistemo al diversaj organoj por tie stimuli aŭ malhelpi kuntiriĝon aŭ dilatiĝon. Samtempe, per la korpolikvaĵa sistemo, ĝi influas la agadon de diversaj hormonoj, kiuj regulas la metabolon kaj la funkciadon de la organoj.

Masaĝo ĉe la dorso povas malpliigi antaŭe senĉesan doloron, ĉar ĝi stimulas la produkton de endorfino, peptido korpa kun opieca efiko. Kuracistoj trovas, ke masaĝo povas sendolorigi ĉe malfacile kuraceblaj malsanoj, kiel ekzemple: ŝultrodoloro, cervika spondilopatio, sindromo de fascio, mislokiĝo de intervertebra disko. [22].

Bibliografio - DVD[redakti | redakti fonton]

DVD : Gvidilo por sinmasaĝado : por konatiĝo kun la tekniko de sinmasaĝado kaj mem provi ĝin.(memeldono, sigitat45 ĉe gmail.com)

DVD : Guy Dumont, Ma vision du massage (mia rigardo sur masaĝo) kaj Massage artistique (arta masaĝo)

Kritiko[redakti | redakti fonton]

Bebomasaĝo
Bebomasaĝo

La maniero kiel oni tuŝas multe dependas de ies kulturo kaj la kutimoj kaj sintenoj vidalvide de tuŝo ankaŭ estas forte ligitaj al la kultura medio en kiu ili ekestis. Doni masaĝon eblas el du tre malsamaj perspektivoj: el la vidpunkto de plendoj/simptomoj aŭ el vidpunkto de la ricevantoj de masaĝo povas havi malsimilajn dezirojn kaj bezonojn por lasi sin masaĝi. Ekzistas diferencoj en kulturaj perceptoj de masaĝo, plej evidente ĉe tiuj kiuj originas en kulturaj sintenoj kaj normoj pri tuŝo kaj sekseco. En la klopodo distanciĝi de malbona imago, iuj masaĝisto-asocioj volas meti la masaĝpraktikon en pure 'terapia' kunteksto kvazaŭ necesus terapia bezono por rajti esti masaĝata kaj ricevi masaĝon nur pro la bezono senti sin pli bone, feliĉe ne povus esti bona kialo por peti masaĝon[23]. La masaĝprofesio celu krei kulturajn spertulojn pri tuŝo por la ĝenerala publiko. Instrui al gepatroj masaĝi la bebon, instigi geamikojn kaj familianoj al mano-masaĝo aŭ iniciati geflegistoj kompateman tuŝadon ekzemple, rekte kontribuas al plia vivkvalito.

En tia interkultura renkontiĝo tre gravas komuniki kaj esti sentema al tiuj kulturaj diferencoj kaj sintenoj. La tutmondiĝo faciligas ke multaj ĉinoj iras eksterlanden por masaĝi sen peti 'feedback' de la kliento, ofte malfaciligita pro 'serioza lingva problemo' [24].

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

(angla) 35 massages from around the world (35 masaĝoj el la tuta mondo), Discover Massage Australia, konsultita la 20an septembro 2016.

(angla) Breema.com

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. (angla) Online Etymology Dictionary, massage" (reta etimologia vortaro - masaĝo) Etymonline.com. 2013-02-26.
  2. (angla) MassageNerd.com,
  3. (angla) Sam Steven, Historical, cultural and philosophical approaches to massage (historiaj, kulturaj kaj filozofiaj aliroj al masaĝo), 2a julio 2009, konsultita 20a septembro 2016,
  4. (angla) The next Starbucks of massage? (ĉu la estonta kajtrinkejo de la masaĝo ?), The Atlantic, julio-aŭg. 2006, konsultita la 21an septembro 2016.
  5. (en, fr, de, nl) Vankuwa
  6. (angla) Bobbi Lee Hitchon, 8 different massages to try around the world - African Rungu Massage, 20a junio 2013, konsultita 20a septembro 2016,
  7. Julie Onofrio, Types of massage - ayurveda massage, massageschoolnotes, 26a marto 2013, konsultita 21a septembro 2016.
  8. (eo) tantra jogo [1]
  9. [2](france) Massage cachmérien (kaŝmira masaĝo)
  10. 10,0 10,1 [3] (angle) Internacia Akademio por Tradicia Tibeta Medicino (IATTM) Ku Nye
  11. (angla) Kunye Therapy & Tradition Tibetan Massage (Kunje terapio & tradicia tibeta masaĝo), 2010, Holistic-health.org
  12. (angla) Video Kum Nye Massage, konsultita 19a septembro 2016.
  13. Aromatherapy’s Effect on Moods and Minds – Massage Magazine (La efiko de aromterapio sur la animstato kaj la menso - Massage Magazine
  14. 35 massages from around the world - `Hilot bamboo massage'
  15. [4](france) Video relaxation coréenne (korea relaksado)
  16. 35 massages from around the world - `Laos massage'
  17. 35 massages from around the world - `Hakali massage'
  18. 35 massages from around the world - `creole bamboo massage'
  19. 35 massages from around the world - `Venik massage'
  20. Calvert, Robert Noah, "Swedish massage" en : Massage Magazine, 13a junio 2013.
  21. [5](angle) History of Yumeiho Therapy (historio de yumeiho terapio)
  22. Monato 1996
  23. (angla) An outsider analyses massage (ekterulo analizas masaĝon),27a februaro 2012, konsultita 21a septembro 2016.
  24. (angla) How Culture Mediates Massage (Kiel kulturo peras masaĝon), 2a oktobro 2012, konsultita 20a septembro 2016.