Margaret Thatcher

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Margaret Thatcher
Ĉefministro de Britio
Persona informo
Margaret Thatcher
Naskonomo Margaret Hilda Roberts
Naskiĝo 13-an de oktobro 1925 (1925-10-13)
en Grantham
Morto 8-an de aprilo 2013 (2013-04-08) (87-jaraĝa)
en The Ritz London, Civito de Vestminstro
Mortis pro naturaj kialoj vd
Mortis per apopleksio vd
Tombo Royal Hospital Chelsea vd
Religio Metodismo vd
Etno White British • Angloj vd
Lingvoj angla vd
Ŝtataneco Unuiĝinta Reĝlando (Britio)Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Irlando vd
Alma mater City Law School • Kesteven and Grantham Girls' School • Somerville CollegeUniversitato de Oksfordo vd
Partio Konservativa Partio vd
Memorigilo Margaret Thatcher
Familio
Patro Alfred Roberts vd
Patrino Beatrice Ethel Stephenson vd
Edz(in)o Denis Thatcher vd
Infanoj Mark Thatcher • Carol Thatcher vd
Profesio
Okupo politikistokemiisto • aŭtobiografo • pledadvokato • ŝtatreprezentantosciencisto vd
Laborkampo politikokemio vd
Aktiva en Londono vd
En TTT Oficiala retejo vd
Ĉefministro de Britio
Dum 19791990
Antaŭulo James Callaghan
Sekvanto John Major
vd Fonto: Vikidatumoj
vdr

Margaret Hilda THATCHER ([ ˈθæt͡ʃə(ɹ)], fraŭline ROBERTS; naskiĝis la 13-an de oktobro 1925 en Grantham, mortis la 8-an de aprilo 2013 en Londono) estis brita politikistino. Ŝi estis la unua ina gvidanto de la brita Konservativa Partio kaj la unua ina ĉefministro de Britio.[1] Ŝi konatiĝis kiel "la Fera Damo" (angle: The Iron Lady) kaj estis ĉefministro de 1979 ĝis 1990.

Filino de butikisto, unue ĥemiisto en Somerville College (Universitato de Oksfordo) kaj poste advokato, eniris la Parlamenton de Britio en 1959. Ŝi estas la sola ino gvidinta la Konservisma Partio, de 1975 ĝis 1990, kaj ankaŭ la sola ina Ĉefministro de Britio, de majo 1979 ĝis novembro 1990. Alveninta ĉe la povo en lando malstabila, Thatcher restarigis ekonomion per serio da radikalaj reformoj. Plenumante la plej longan senĉesan mandaton de Ĉefministro en Britio de la eko de la 19-a jarcento, ŝi iĝis "per sia personeco tiom kiom per siaj realigoj, la plej fama britia politika gvidanto depost Winston Churchill".

Margaret Thatcher kaj Prezidento de Usono Ronald Reagan en Blanka Domo (1988)
Margaret Thatcher kun sia edzo Denis Thatcher (1984)

Ligita al konvinkoj kristanaj metodistaj, konservismaj kaj liberalaj, referencante al britia suvereneco, protektado de siaj administratoj kaj rajtoprincipoj, ŝi kondukas eksterlandan politikon markitan per kontraŭado al Sovetunio, favorado al NATO, Falklanda milito en 1982 aŭ favorado de Eŭropo liberala sine de eŭropa ekonomia komunumo. Ŝia ekonomia politiko, forte influita de la ideoj devenaj el ekonomia liberalismo, estas markita per multopaj privatigoj, malpliigo de imposta premo, rego de inflacio kaj publika malprofito, malfortigo de sindikatoj, kaj falo de senlaboreco tamen prezentantaj certan nombron da sociale negativaj konsekvencoj. La tuto de ŝiaj politikoj, kaj notinde ŝia liberala ekonomia politiko, restas konata sub la nomo "taĉerismo".

La entombiga ceremonio de Margaret Thatcher

Tatcher estas kaj unu el la plej admirataj britaj politikaj figuroj kaj unu el la plej malamataj. La kromnomo "Fera damo", kiun la sovetunia gazeto La Ruĝa stelo, organo de la sovetunia armeo, solendonis al ŝi en januaro 1976 cele fingromontri ŝian kontraŭkomunismemon, simbolas ŝian firmecon kontraŭ la malsatstrikuloj de provizora IRA en 1981 aŭ kontraŭ la strikantaj ministoj en 1984-85. Ŝi restas alligita al la "konservisma revolucio" de la jaroj 1980. Fakte, la influo de ŝia regado en Britio ofte estas taksita "revolucio" el vidpunkto politika, ideologia kaj ekonomia.

Preter la konservismuloj, ŝi influis parton el la laborpartianoj, notinde al Tony Blair.

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. Sobola, Ondřej. Před 30 lety skončila éra premiérky Thatcherové, vaz jí zlomil názor na evropskou integraci (ĉeĥe). ČT24. Česká televize (2020-11-22). Alirita 2020-11-22.

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]