Sekalo

Sekalo
Biologia klasado
Domajno: Eŭkariotoj Eukaryota Subdomajno: verda lineo Archaeplastida Regno: Plantoj Plantae Subregno: Tracheobionta Filumo: Angiospermoj Magnoliophyta Klaso: Unukotiledonoj Liliopsida Subklaso: Commelinidae Ordo: Poaloj Poales Familio: Poacoj Poaceae Subfamilio: Pooideae Tribo: Tritikeoj Triticeae Genro: Secale L., 1753
specioj
Secale cereale L. Secale ×derzhavinii Tzvelev Secale strictum (C. Presl) C. Presl Secale sylvestre Host Secale vavilovii Grossh.

Sekalo (1) (Secale) estas genro en la familio de poacoj (Poaceae). Ekzistas nur ĉirkaŭ 6 specioj, kiuj kreskas en Mediteraneo kaj Afriko.

---

Sekalo en la ĉiutaga parolo (2) (Secale cereale, kiel specio sekalo (1)) estas la plej disvatiĝinta grenspecio. Ĝi ne estas klasika genro de la antikva epoko. Oni supozas ties originon en Anatolio (malgranda azio) antaŭ 2000–3000 jaroj kiel trudherbo de tritikkampoj. Unuafoje menciis ĝin Plinius.

Priskribo

spiketo1-glumo, 2-ekstera paleo, 3-aristo, 4-interna paleo, 6-Stameno

Ĝi estas unujara (travintruma) graminaco kun dufloraj spiketoj, ĉirkaŭitaj de du akre pintaj glumoj. Laŭ la regulo THAS klarigita en artikolo Cerealo sekalo dum herba stadio rekoneblas per havi nek Ligulon, nek oreletojn flanke de la foliobazo. Ĝi estas fremde polenita. Se dum polenado la vetero estas malkonvena, fekundiĝo okazas nekompleta. Nefekonditaj floroj povas esti facile parazitataj de ergoto.

Sekalo bone toleras monokulturon, malkonvenajn agrojn, ĉefe tiujn kun alta pH, kaj malvarmetan klimaton.

Sekalo pli bone alkutimiĝis al malvarmeta kaj seka Klimato ol tritiko. La moderna krucigo de tritiko kaj sekalo, la tritikalo unuigas la bonajn ecojn de ambaŭ specioj.

Produktado

Sekalo estas precipe eŭropa cerealo. Ĉirkaŭ 75% de produktado kreskas en Rusio, Belorusio, Pollando, Germanio kaj Ukrainio.

Uzado

Sekalo estas kultivita precipe en Mez- kaj Orienta Eŭropo kiel panogreno. La bak-proprecoj de sekalo subas tiujn de tritiko pro la malgranda gluten-enteno.

Ĝi estas ofte uzata por produkto de miks-pano, aŭ de brunaj panoj ege ŝatataj en Germanio. Ankaŭ bazo por elfaro de mielkuko.

Pro la kompareble alta lisin-enhavo, sekalo iĝas grava ero de la ekvilibra nutrado.

Sekalo uzatas en la alkoholproduktado. Ekzemple la bonaj vodko-tipoj produktiĝas el sekalo. Uzatas ankaŭ kiel furaĝo.

Parazitaj fungoj

Sekalo kun ergoto

Rhynchosporium secalis, Claviceps purpurea, Puccinia recondita, Puccinia graminis f.sp. secalis kaj Fusarium sp parazitas sekalon.

Komponantoj

Komponantoj akvo 10,95 % proteino 14,76 % graso 2,5  % karbonhidrato 69,76 % balastmaterialo 14,6 % mineralmaterialo 2 % Indikoj je 100 g brulvaloro 1400 kJ

*Mineralmaterialoj kalcio 33 mg fero 2,67 mg magnezio 121 mg fosforo 374 mg kalio 264 mg natrio 6 mg zinko 3,73 mg kupro 0,450 mg mangano 2,680 mg seleno 0,035 mg

Vitaminoj tiamino 0,316 mg riboflavino 0,251 mg niacino 4,270 mg pantotenacido 1,456 mg Vitamino B6 0,294 mg Folacido 0,060 mg Vitamino E 1,870 mg Alfa-Tokoferolo 1,280 mg

Aminosäuren Triptofano 154 mg Treonino 532 mg Izoleŭcino 549 mg Leŭcino 980 mg Lisino 605 mg Metionino 248 mg Cistino 329 mg Fenilalanino 674 mg Tirosino 339 mg

Aminosäuren Valino 747 mg Arginino 813 mg Histidino 367 mg Alanino 711 mg Aspartino 1177 mg Glutamino 3661 mg Glicino 701 mg Prolino 1491 mg Serino 681 mg

• 
• 
• 
• 

Eksteraj ligiloj

• Referenco NCBI Taxonomy : Secale cereale L. angle
• tela botanica Secale cereale france

Vidu ankaŭ

• Kaŭkaza biodiverseco-varmpunkto