Velká Kraš

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Koordinatoj: 50°21′38″N 17°09′07″E  /  50.36056°N, 17.15194°O / 50.36056; 17.15194 (Velká Kraš)
Velká Kraš
germane: Groß Krosse, pole: Wielka Krasz
municipo
Velka Kras 2.jpg
Preĝejo en Velká Kraš
Velka Kras CZ flag.svg
Flago
Velka Kras CZ CoA.svg
Blazono
Oficiala nomo: Velká Kraš
Ŝtato Ĉeĥio Ĉeĥio
Regiono Regiono Olomouc
Distrikto Distrikto Jeseník
Administra municipo Jeseník
Historiaj regionoj Ĉeĥa Silezio, Sudetio
Rivero Vidnavka
Situo Velká Kraš
 - alteco 252 m s. m.
 - koordinatoj 50°21′38″N 17°09′07″E  /  50.36056°N, 17.15194°O / 50.36056; 17.15194 (Velká Kraš)
Areo 21,50 km² (2 150 ha)
Loĝantaro 810 (12.01.2010)
Denseco 37,67 loĝ./km²
Unua skribmencio 1291
Horzono MET (UTC+1)
 - somera tempo MET (UTC+2)
Poŝtkodo 709 58 ĝis 790 58
NUTS 3 CZ071
NUTS 4 CZ0711
NUTS 5 CZ0711 553468
Katastraj teritorioj 4
Partoj de vilaĝo 1
Bazaj sidejunuoj 4
Situo enkadre de Ĉeĥio
ButtonRed.svg
Situo enkadre de Ĉeĥio
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Velká Kraš
Retpaĝo: www.velkakras.cz
Portal.svg Portalo pri Ĉeĥio

Velká Kraš (legu Velka Kraŝ - signifas Granda Kraŝ) estas nomo por grupo da vilaĝoj en distrikto Jeseník.

La nomo Kraš estas derivita de slava persona nomo Kras, kiu poste estis transprenita ankaŭ en germanan Krosse. Ĉar estis kelke da Kraš-oj, ili estis diferencigataj per diversaj predikativoj, ekz. Velká (Granda) (en la 14-a jarcento ankaŭ eble Henčova = de Henč), Malá (Malgranda) (ankaŭ eble Siegfriedova = de Siegfried) kaj Fojtova (de Fojt). Ankaŭ eblas, ke temis devene pri unu granda vilaĝo, kiu pli poste apartiĝis je kelke da vilaĝoj. Velká Kraš ensumigis ekde la jaro 1869 devene memstarajn administrajn vilaĝojn Velká Kraš, Malá Kraš, Fojtova Kraš kaj Hukovice (germane Haugsdorf, devene Hugova Kraš); ĉiuj ĉi vilaĝoj havis ĝis la plej nova epoko propran katastron. En la jaroj 1976 ĝis 1990 Velká Kraš estis portempe aligita al Vidnava.

Grupo da vilaĝoj kun la komuna aŭ unuopa nomigo Kraš etendiĝas en ĉirkaŭaĵo de rivereto Vidnávka, kiu fluas el Rychleba montaro unue tra Žulová al nordo kaj ĉe Hukovice ĝi turniĝas al oriento al Vidnava kaj al limo kun Pollando.

En la plej malnovaj skribdokumentoj estas indikataj kelke da Kraš-oj kaj malfacile estas distingeble, kiu estis la plej malnova. Tio validas kiel pri dokumento por vidnava vilaĝestro, kiu estas metata en la jaron 1290, sed kiu priskribas staton proksimume en la jaroj 1256 - 1266, tiel pri listo de vilaĝoj de vroclava episkopujo el 1284, kie estas indikitaj kvar Kraš-oj.

Dum la tridekjara milito ĉiuj vilaĝoj estis prirabitaj kaj parte dezertigitaj. Post la jaro 1848 kaj post unuiĝo en unu administran vilaĝon Velká Kraš apartenis juĝeja distrikto Vidnava kaj al politika distrikto Frývaldov. Post la estiĝo de Ĉeĥoslovakio Velká Kraš havis la saman sorton kiel ceteraj germanaj vilaĝoj en regiono de Frývaldov. Unue ĉi tie havis la plej grandan influon kristanaj socialistoj, poste samideanoj de K. Henlein. Dum la dua mondmilito estis enla loko establitaj du pli malgrandaj militkaptitejoj. Post nova enloĝigo industriaj entreprenoj, kiuj ĉi tie estis antaŭe, pludaŭris nur parte.