Lipová-lázně

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Koordinatoj: 50°13′42″N 17°08′28″E  /  50.22833°N, 17.14111°O / 50.22833; 17.14111 (Lipová-lázně)
Lipová-lázně
germane: Bad Lindewiese
municipo
Lipová-lázně (Bad Lindewiese) - hlavní silnice (II-369).JPG
Lipová-lázně - ĉefŝoseo
Lazne Lipova flag.svg
Flago
Lazne Lipova CoA.svg
Blazono
Oficiala nomo: Lipová-lázně
Ŝtato Ĉeĥio Ĉeĥio
Regiono Regiono Olomouc
Distrikto Distrikto Jeseník
Administra municipo Jeseník
Historiaj regionoj Ĉeĥa Silezio, Sudetio
Montaro Riĥleba montaro
Konata loko Banloko Dolní Lipová
Kavernoj Kavernoj Na Pomezí
Rivero Staříč
Situo Lipová-lázně
 - alteco 498 m s. m.
 - koordinatoj 50°13′42″N 17°08′28″E  /  50.22833°N, 17.14111°O / 50.22833; 17.14111 (Lipová-lázně)
Areo 44,37 km² (4 437 ha)
Loĝantaro 2 506 (12.01.2010)
Denseco 56,48 loĝ./km²
Unua skribmencio 1290
Horzono MET (UTC+1)
 - somera tempo MET (UTC+2)
Poŝtkodo 790 61 ĝis 790 63
NUTS 3 CZ071
NUTS 4 CZ0711
NUTS 5 CZ0711 540030
Katastraj teritorioj 2
Partoj de vilaĝo 3
Bazaj sidejunuoj 3
Situo enkadre de Ĉeĥio
ButtonRed.svg
Situo enkadre de Ĉeĥio
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Lipová-lázně
Retpaĝo: www.lipova-lazne.cz
Portal.svg Portalo pri Ĉeĥio

Lipová-lázně (en traduko Lipová-banloko) estas montara vilaĝo situanta sur limoj inter montaroj Rychlebské hory kaj Hrubý Jeseník. Administre la vilaĝo estas almembrigita sub Regiono Olomouc, distrikto Jeseník, historie ĝi apartenas en la teritorion de Silezio, dum kio okcidenta limo de la katastro kreas limon inter Moravio kaj Ĉeĥa Silezio. Okcidente en punkto nomata Smrk-hraničník la vilaĝo tuŝas la ŝtatlimon kun Pollando.

Situo[redakti | redakti fonton]

La vilaĝo konsistas el du katastraj teritorioj de iamaj memstaraj vilaĝoj Dolní Lipová kaj Horní Lipová. Pli antaŭe ol okazis kunigo de ambaŭ vilaĝoj, apartenis sub Horní Lipová ankaŭ montara vilaĝo Ramzová. Al Dolní Lipová apartenas ankoraŭ vilaĝo Bobrovník. Pro sia situo ĝi estas ideala loko por la tutjara refreŝigado. Interesaĵo estas, ke sur la limo de la katastro kun najbara vilaĝo Ostružná kondukas eŭropa disfluejo kreanta limon inter marregionoj de Nigra maro (riverregiono de Danubo) kaj Balta maro (riverregiono de Odro). La tuta Lipová do falas en la riverregionon de Odro. La tuta teritorio de la vilaĝo estas montarriĉa kaj ĝi estas karakteriza per larĝaj montodorsoj kun abruptaj deklivoj kaj profundaj valoj. La montartereno estas tre riĉa je diversaj pli malgrandaj kaj pli grandaj rokformacioj. Kiel evidentas el la nomo, ankaŭ tiu ĉi vilaĝo proponas banlokajn servojn en banlokoj fondita de Johann Schroth en la jaro 1829 en parto Dolní Lipová. Temas pri klimata banloko kun tutjara trafiko, kiu specialiĝas por kuracado de kronikaj neinfektaj haŭtmalsanoj, malsaniĝo de glandoj kun la interna sekreciado kaj metabolismaj difektoj. Kuracado de obezeco, nuntempe realigata laŭ la plej novaj ekkonoj de moderna medicino, restis tradicia indikaĵo de la banloko.

Historioj de la vilaĝoj[redakti | redakti fonton]

Historio de Dolní Lipová[redakti | redakti fonton]

La unua mencio pri vilaĝo Dolní Lipová estas el la jaro 1290. Ĉitie la vilaĝo estas indikata sub nomo Lynda kaj tiu ĉi nomo estis verŝajne derivita de vorto "lípa" (tilio), kiu ĉi tie abunde troviĝis. La dua skribinformo devenas nur el la jaro 1372, kie ĝi estas indikata kiel Lynda prope Freyenwalde. Plua mencio pri Dolní Lipová estas ela la jaro 1420 kaj poste dum preskaŭ 150 jaroj Lipová ne estas en fontoj indikata. Ekde la jaro 1547, vroclava episkopujo transprenis jeseníkan sinjorujon, oni komencis kun minado de ligno. Tio alkondukis novajn loĝantojn kaj la vilaĝo tiel disvastiĝis. Pli poste la vilaĝon ne trafis nek tiel tridekjara milito kiel procesoj kun onidiraj sorĉistinoj, inscenigataj en la jaro 1622 - 1684. En duono de la 17-a jarcento Dolní Lipová fariĝis post la proksima Česká Ves la dua plej granda en regiono de Jeseník. La 10-an de majo 1787 estis metita fundamenta ŝtono de nova preĝejo, kiun antaŭis malgranda kapelo menciita jam enla jaro 1625. En la 18-a kaj precipe en la 19-a jarcento Dolní Lipová estis konata pro siaj lignoskulptistoj. La 1-an de septembro 1779 vizitis la vilaĝon imperiestro Jozefo la 2-a, iam li estis revenanta el inspeta vojaĝo de limregionaj regionoj de tiama aŭstria parto de Silezio. En 1837 estis komencita kuracado en la loka banloko fondita de naturkuracanto Johann Schroth. La 1-an de septembro 1947 estis en Dolní Lipová establita metilernejo.

Historio de Horní Lipová[redakti | redakti fonton]

Vilaĝo Horní Lipová estas en skribfontoj unuafoje menciata en la jaro 1689 su nomo Oberlindenwiesse kaj je dek jaroj pli poste kiel Ober Lindenwiess. Ĝi estiĝis verŝajne post la tridekjara milito pro la disvatigado de Dolní Lipová laŭlonge laŭ vojo al Ramzová. El la jaro 1696 devenas interesa ŝtonemblemo Scholtisey 1696, kiu estas hodiaŭ lokigita sur fronta muro de hodiaŭa Penziono Slatina. Plua informo pri Horní Lipová devenas el 1699, kiam ĉi tie estis donita permeso por konstruado de muelejo. Post la jaro 1775 okazis eksterordinara kresko de ĉi tieaj loĝantoj. Plua plinombriĝo de la loĝantoj okazis je interŝanĝo de la 18-a kaj la 19-a jarcentoj. Konstruado de lerneja konstruaĵo estis finita en 1874. Ekde la jaro 1888 tra la vilaĝo kondukas fervojlinio Hanušovice - Jeseník, kiu estas pro sia multnombraj vojkruciĝoj kaj granda superiĝo nomata kiel Silezia semmering. Horní Lipová estis liberigita de Ruĝa Armeo nokte el la 8-a je la 9-a de majo. En la tempo de kunigo kun Dolní Lipová ĝi havis sole 600 loĝantojn. Nuntempe Horní Lipová servas kiel centro de turismo.

La kuniĝo de ambaŭ vilaĝoj okazis nur en la jaro 1960.

Turismo[redakti | redakti fonton]

La vilaĝo proponas neelĉerpeblan kvanton de loĝigaj objektoj de aŭtokampadejo, tra kabanoj kaj privataj loĝejoj ĝis hoteloj. La refreŝigadon agrabligos kvanto da restoracioj. En la vilaĝo estas skihaŭliloj kun artefarita neĝigado kaj vespera lumigo, reguligitaj kurvojoj kaj por somera periodo poste idealaj turismaj kaj ciklovojoj.

Memorindaĵoj[redakti | redakti fonton]

Signifaj memorindaĵoj estas Monumento por viktimoj de Frývaldova striko, Gastigejo Na rychtě (malfrue baroka konstruaĵo), Tombo de Rudolf Hauke kun monumento. Pluaj signifaj objektoj estas Preĝejo de sankta Venceslao, Tombo de Johann Schroth, la ŝtonemblemo en Horní Lipová kaj la komplekso de banlokaj konstruaĵoj konstruitaj en la 19-a jarcento. Sub la katastron de la vilaĝo apartenas ankaŭ naturrezervejoj kaj nacia natura memorigaĵo Kavernoj Na Pomezí.

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]