George Byron

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo

George Byron (en esperanto Georgo Bajrono[1]), George Gordon ByronGeorge Gordon Noel Byron (naskiĝis la 22-an de januaro 1788 en Londono, mortis la 19-an de aprilo 1824 en Messolongi, Grekio), ankaŭ nomata Lord Byron aŭ 6a Barono Byron de Rochdale, estis angla romantikisma verkisto. Li estis en sia tempo la plej populara anglalingva poeto. Liaj plej konataj verkoj estas la epopeoj "Childe Harold's Pilgrimage" (Pilgrimado de Childe Harold) kaj "Don Juan" (Don Johano). Ĉi lasta restis nekompleta.

Lord Byron en albana vestaĵo

Li estis nepo de John Byron, esploristo de la suda Pacifiko kaj brita admiralo. Lord Byron estis patro de Ada Lovelace. Li krome estas konata kiel grava partoprenanto de la greka revolucio. Sed lia graveco fontas el sia elstara figuro kiel disvastiganto de la sento de Romantismo kaj aŭtoro de mallongaj poemoj kiaj She Walks in Beauty, When We Two Parted, kaj So, we'll go no more a roving, krom pli longaj rakontaj poemoj kiaj Childe Harold's Pilgrimage kaj Don Juan.

Li estas konsiderata unu el la plej grandaj britaj poetoj kaj pluestas amplekse legata kaj influa, kaj en la anglalingva mondo kaj transe.

La graveco de Byron kuŝas ne nur sur liaj verkoj sed ankaŭ sur lia romantisma vivo, kiun karakteris aristokrataj ekscesoj, grandaj ŝuldoj, multnombraj amaferoj, kaj memdecidita ekzilo. Li estis fame priskribata de Lady Caroline Lamb kiel "mad, bad and dangerous to know" (freneza, malica kaj danĝere konata).[2]

Biografio[redakti | redakti fonton]

Verkoj (selekto)[redakti | redakti fonton]

1806 Fugitive Pieces
1807 Poems on Various Occasions, Hours of Idleness
1809 English Bards and Scotch Reviewers
1812 Childe Harold's Pilgrimage, Cantos 1–2
1813 The Giaour; The Bride of Abydos
1814 The Corsair; Lara; Ode to Napoleon Buonaparte
1815 Hebrew Melodies
1816 When in pain
1816 The Siege of Corinth; Parisina; Childe Harold's Pilgrimage, Canto 3; The Prisoner of Chillon
1817 Manfred
1818 Beppo; Childe Harold's Pilgrimage, Canto 4
1819 Mazeppa, Don Juan, Cantos 1–2
1821 Marino Faliero, Don Juan, Cantos 3–5; Cain; The Two Foscari; Sardanapalus
1822 Vision of Judgement
1823 Don Juan, Cantos 6–14
1824 Don Juan, Cantos 15–16

En esperanto aperis[redakti | redakti fonton]

Notoj[redakti | redakti fonton]

  1. PIV 2005
  2. Castle, , "'Mad, Bad and Dangerous to Know', The New York Times, 13 Aprilo 1997. Kontrolita 2008-11-19.

Bildgalerio[redakti | redakti fonton]

Literaturo[redakti | redakti fonton]

  • T. J. Wise, A Bibliography of the Writings in Verse and Prose of George Gordon Noel, Baron Byron, 2 vols (Privatdruck 1933, repr. London, 1962 und 1972).
  • Leslie A. Marchand, Byron: A Biography. 3 vols. (New York: Knopf, 1957).
  • The Works of Lord Byron. Eds Ernest Hartley Coleridge und R. E. Prothero. 13 vols (London, 1898-1904; repr. New York, 1966).
  • Lord Byron: The Complete Poetical Works. Ed. Jerome J. McGann. 7 vols. (Oxford: Clarendon Press, 1980-1991).
  • William H. Marshall, The Structure of Byron's Major Poems (Philadelphia and Oxford University Press 1962; repr. 1974).
  • Leslie A. Marchand, Byron's Poetry. A Critical Introduction (Boston: Houghton Mifflin, 1965).
  • Frederick L. Beaty, Byron the Satirist (DeKalb: Northern Illinois University Press, 1985).

Biografioj[redakti | redakti fonton]

Romanoj pri Byron[redakti | redakti fonton]

  • Federico Andahazi: Lord Byrons Schatten, Rowohlt 2001. (Roman)
  • Kasimir Edschmid: Lord Byron, P. Zsolnay 1929. (Roman)
  • Tom Holland: Der Vampyr, Econ, 1996. ISBN 3-612-27200-4 Inspiriert von Polidoris Erzählung wird Byron als Vampir dargestellt
  • Reinhard Kaiser: Der kalte Sommer des Dr. Polidori, Frankfurter Verlagsanstalt 1991. ISBN 3-627-10200-2 (Roman)
  • Tanja Kinkel: Wahnsinn, der das Herz zerfrisst, Goldmann 1990. ISBN 3-442-09729-0 (Mischung von Biographie und Fiktion)
  • Tim Powers: Die kalte Braut, Heyne 1991. ISBN 3-453-05031-2 (mit dem Philip K. Dick Memorial Award ausgezeichneter Fantasy-Roman unter Verwendung realer Lebensdaten)
  • Christoph Hardebusch: Die Werwölfe, Heyne Verlag, September 2009; ISBN 978-3-453-53316-5 . Lord Byron als Werwolf, der Roman nimmt Bezug auf die Villa am Genfer See. Fantasy.

Filmoj[redakti | redakti fonton]

  • Vom sündigen Poeten“, GB 1949
  • Gothic“, GB 1986
  • „Roger Cormans Frankenstein“, USA 1990
  • „Highlander - Das Leben der Bohème“, Originaltitel:„The Modern Prometheus“ Folge 105 der Fernsehserie Highlander USA 1997
  • „Haunted summer“ (Variante in deutscher Sprache: „Schwarzer Sommer“), USA 1988

Muziko[redakti | redakti fonton]

Klasika muziko[redakti | redakti fonton]

  • Hector Berlioz verkis en 1834 la simfonion kun konĉerta vjolo Harold en Italie, inspirita de Childe Harold's Pilgrimage de Byron.
  • Henry Rowley Bishop skribis por la postmorta unua prezentado de "Manfred" ĉe Covent Garden Theatre en Londono en 1834 la scenejan muzikon.
  • Gaetano Donizetti verkis 3 operojn laŭ Byron: »Il Diluvio Universale« (1829/30), »Parisina d Éste« (1833), »Marino Faliero« (1835)
  • Giuseppe Verdi: la opero I due Foscari unuafoje prezentata en 1845 pri libreto de Francesco Maria Piave baziĝas sur la dramo The two Foscari de Byron.
  • La opero Il corsaro de Verdi, unuafoje preznetita en 1848, denove pri libreto de Francesco Maria Piave, baziĝas sur la drama poemo The Corsair de Byron.
  • Louis Lacombe verkis "dramecan simfonion" laŭ "Manfred", 1847
  • Robert Schumann: "Manfred" sceneja muziko pri drama poemo de Lord Byron por kantsoloistoj, ĥoro kaj orkestro, op. 115, 1848
  • Adolphe Adam: Baletmuziko pri "The Corsaire" de Byron, 1856
  • Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij: Manfred-Simfonio op. 58, 1885
  • Franz Liszt: Simfonia poemo "Tasso" (1849), inspirita de la poemo "The Lament of Tasso" (1817) de Byron.

Aliaj muzikstiloj[redakti | redakti fonton]

  • „Byronic Man“ - Cradle of Filth (Thornography), kanto skribita el la vidpnukto de la „bajrona heroo“, kiu parte rilatas sur la biografio de Byron.
  • „Go No More A-Roving“ - Leonard Cohen, sur lia 2004-a albumo „Dear Heather“ troviĝas muzika interpretaĵo de la samnoma poemo de Byron.
  • „Vor der Zeit“ - Schiller, sur la albumo „Sehnsucht“ Ben Becker laŭtlegas la poemon kun muzika interpretaĵo de la poemo.
  • „Dark Lochnagar“ - muzikigo de la samnoma poemo de Byron far bando Green Highland sur albumo „Farewell to a Friend“. 2007
  • „Lord Byron Blues“ - Le London All Star (i.a. Jimmy Page), sur albumo „British Percussion“.

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Aliaj projektoj[redakti | redakti fonton]

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

Rete legeblaj verkoj[redakti | redakti fonton]