Tajpeo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
(Alidirektita el Tajpejo)
Saltu al: navigado, serĉo
Tajpeo
臺北市
Taipei 101 from afar.jpg

Flago

Blazono

Flago Blazono
Administrado
Poŝtkodo 100-106
Telefona antaŭkodo 02
Retpaĝaro www.taipei.gov.tw
Politiko
Urbestro Ko Wen-je (senpartia)
Demografio
Loĝantaro 2 684 567  (novembro 2013)
Loĝdenso 9 877 loĝ./km²
Geografio
Geografia situo 25° 2′ N, 121° 32′ O25.033333333333121.53333333333Koordinatoj: 25° 2′ N, 121° 32′ O
Alto 10 m
Areo 271,8 km² (27 180 ha)
Horzono UTC+08:00 [+]
Tajpeo (Tajvano)
DEC
Tajpeo
Situo de Tajpeo
Alia projekto
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo Taipei [+]
v  d  r
Information icon.svg

Tajpeo (tradicia ĉine: 臺北市; simpligita ĉine: 台北市 ; Pinjine Táiběi Shì; prononco: [taj-bej]; signifo: "norda Tajvano"), oficiale nomita Tajpea Urbo, estas la ĉefurbo, la plej granda urbo, kaj speciala municipo de Tajvano. Ĝi estas proksimume 25 kilometrojn de Kilungo. Ĝin ĉirkaŭas du riveroj, la Kilungo kaj la Ŝindjano, kreante la Tajpean valon. Tajpeo estis iu ĉefurbo de la Respubliko Ĉinio post kiam la komunistoj prenis la ĉeftero; ekde 1949, ĝi estas la ĉefurbo de la nuna ankaŭ konsiderata Respubliko Ĉinio (, vidu ankaŭ la artikolon Historio de Respubliko Ĉinio post 1949).

La urbo havis 2 684 567 loĝantojn en marto de 2013. Ekde 2010 ĝi estas ĉirkaŭata de la nova milionurbo Novtajpeo. Tajpeo kaj Kilungo formas la Tajpeo-Kilungo metropolan areon, kies la loĝantaro estis 7 045 700 en marto 2017.

Tajpeo estas la politika, ekonomia, kultura centaro de Tajvano kaj unu el la plej grandaj naboj de la ĉina-parolanta mondo. Tajpeo ankaŭ estas grava alt-teknikaj industria urbo.

Tajpeo havas du flughavenon, Tajpeo Songŝan kaj Tajvano Taojuan. Tajpeo ankaŭ estas hejmo al mondfama arkitekturo, inkluzive de Tajpeo 101, Ĉiang Kai-ŝeka Memordomo, kaj plurajn noktajn merkatojn.

Kiel la ĉefurbo, "Tajpeo" kelkfoje uzas sinonime kun Tajvana registaro, La Juan. Pro la fakto ke Tajvano ne estas konsiderita nacio de la Unuiĝintaj Nacioj kaj multaj aliaj ŝtatoj, sur la internacia scenejo, ĝi estas nomata "Ĉina Tajpeo." La plej fama uzo de tiu nomo estas dum la Olimpiaj ludoj.

La areo de la urbo estas 271,7997 km².

La geografiaj koordinatoj estas 25° 2′ N, 121° 38′ O25.033333333333121.63333333333.

La horzono estas UTC+8.

Geografio[redakti | redakti fonton]

Tajpeo troviĝas en granda kaldrono en norda parto de la insulo. La urbo havas du riverojn rande, aliflanke estas ankaŭ montoj.

Historio[redakti | redakti fonton]

Lokaj gentoj vivis en tiu loko ĝis la 18-a jarcento, ekde 1709 ankaŭ ĉinaj gentoj. Tajpeo estis negrava departementa sidloko, sed ekde 1894 ĉefurbo de la tuta insulo. Post 1 jaro Japanio akiris la insulon kaj lasis la ĉefurbon tie, sed la japana nomo estis Taihoku. Baldaŭe proksimaj urboj aliĝis al Taihoku. Post la 2-a mondmilito Ĉinio rericevis la insulon. Tajpeo iĝis provizora ĉefurbo.

Ekonomio[redakti | redakti fonton]

La plej gravaj industrioj estas elektraj kaj elektronikaj varoj, teksaĵoj, ŝipokonstruo kaj motoroj. La urbo apartenas al la plej gravaj financaj centroj.

Trafiko[redakti | redakti fonton]

Tajpeo havas internacian kaj enlandan flughavenojn. La stacidomo estas grava nodo. En la urbo la plej gravaj estas la metroo kaj tramoj, kiuj parte trafikas sub la krusto. Ankaŭ aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

Vidindaĵoj[redakti | redakti fonton]

Klimato[redakti | redakti fonton]

Tajpeo havas subtropikan klimaton kun influo de musono. Ŝtormoj oftas inter junio-oktobro. Somere la temperaturo estas 30', vintre iomete sub 20', sed tiu sezono estas mallonga. Jare pluvas po 2400 mm.

Ĝemelurboj[redakti | redakti fonton]

Bildaro[redakti | redakti fonton]

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]