Šahy

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Šahy
(Ipoľské Šiahy)
hungare: Ipolyság, germane: Eipelschlag
urbo
Ipolyság022.JPG
Šahy
Coa Slovakia Town Ipolyság.svg
Blazono
Oficiala nomo: Šahy
Lando Flago de Slovakio  Slovakio
Regiono Regiono Nitra
Distrikto Distrikto Levice
Historia regiono Supra Hungarujo
Parto de Hont
Rivero Ipeľ
Situo Šahy
 - alteco 136 m s. m.
 - koordinatoj 48°03′55″N 18°57′05″E  /  48.06528°N, 18.95139°O / 48.06528; 18.95139 (Šahy)
Areo 42,726563 km² (4 272,656 ha)
Loĝantaro 7 941 (31.12.2008)
Denseco 185,86 loĝ./km²
Unua skribmencio 1237
Horzono MET (UTC+1)
 - somera tempo MET (UTC+2)
Poŝtkodo 936 01
Telefona antaŭkodo +421-36
Aŭtokodoj LV
NUTS 502782
Situo enkadre de Slovakio
ButtonRed.svg
Situo enkadre de Slovakio
Situo enkadre de Regiono Nitra
ButtonRed.svg
Situo enkadre de Regiono Nitra
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Šahy
Retpaĝo: www.sahy.sk
Portal.svg Portalo pri Slovakio

Šahy (ŝahi), hungare Ipolyság [ipojŝAg], germane Eipelschlag estas apudlima urbo en Slovakio.

Situo[redakti | redakti fonton]

La urbo situas en valo de Ipeľ, precipe en dekstra bordo de rivero, laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Zvolen, laŭ fervojo Štúrovo-Zvolen.

Historio[redakti | redakti fonton]

la unua mencio pri la urbo devenis el 1244 en formo de Sag. Tiutempe klostro fondiĝis, iom poste ankaŭ burgo konstruiĝis. La klostro estis rabita en 1446 fare de ĉeĥaj solduloj, poste en 1451 la husanoj okupis la fortikaĵeton kaj faris ĝin pli firma. Tamen Johano Hunyadi sukcese reakiris ĝin. En 1546 eĉ la klostro iĝis fortikaĵo, tial la turkoj vane sieĝis ĝin en 1550. Post 2 jaroj ili revenis kun pli granda armeo kaj havis la fortikaĵon ĝis 1595. Poste la fortikaĵo malkonstruiĝis, restis nur la iama klostro. En 1704 tie pasis tempon Francisko Rákóczi la 2-a. La komunumo en 1806 iĝis departementejo. En 1849 la hungara armeo venkis la aŭstrojn. La fervojo en 1886 atingis la urbon. En 1910 loĝis en la urbo 4206 da homoj (4003 hungaroj kaj 122 slovakoj). Ĝis 1920 la urbo apartenis al Hont, poste al Ĉeĥoslovakio. Ĉeĥoslovakio deklaris la riveron Ipeľ navigebla, tial la novaj ŝtatlimoj sekvis la riveron, kiel ĉe la Danubo. Tamen estas escepto ĉe Šahy, tie ambaŭ riverbordoj apartenas al Ĉeĥoslovakio, ĉar tie la fervojo trairas la riveron en la hungaran flankon, ĝuste tie estas la stacidomo. Inter 1920-2008 la urbo estis voje limotrapasejo, fervoje la interligo ĉesis.

En 1923 la urbo perdis la titolon departementejo. Inter 1938-1944 la urbo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Fine de tiu periodo la judoj estis deportitaj.

Post 1945 parto de hungareco estis deportita al Ĉeĥio al Sudetoj, krome okazis loĝantarŝanĝo kun Hungario. En 1960 la urbo perdis la titolon distriktejo. En 2001 loĝis en la urbo 8061 da homoj (5015 hungaroj, 2787 slovakoj, 45 ĉeĥoj kaj 33 ciganoj). Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen. Oni pensadas pri denova funkciado de fervojo al Balassagyarmat.

Vidindaĵoj[redakti | redakti fonton]

Famuloj[redakti | redakti fonton]

En tiutempa Ipolyság naskiĝis hungara poeto Sándor Sajó.

Urbodomo de Šahy

Ĝemelurboj[redakti | redakti fonton]