La Bahamoj

El Vikipedio, la libera enciklopedio
(Alidirektita el Bahamoj)
Salti al navigilo Salti al serĉilo
The Commonwealth of The Bahamas
La Komunumo de La Bahamoj

Detaloj

Detaloj

Detaloj Detaloj
Nacia himno: God Save the Queen
Bazaj informoj
Ĉefurbo Nasaŭo
Oficiala(j) lingvo(j) angla lingvo
Ĉefa(j) lingvo(j) angla lingvo, angla lingvo, bahama kreola lingvo
Loĝantaro 395 361
Horzono UTC-05:00
Interreta domajno .bs
Landokodo BHS
Telefona kodo +1242
Plej alta punkto Mount Alvernia
Plej malalta punkto Atlantiko
Politiko
Politika sistemo konstitucia monarkio
Ŝtatestro Elizabeto la 2-a
Ĉefministro
Ekonomio
Valuto bahama dolaro
Information icon.svg
vdr

La Bahamoj (angle Bahamas [bahamaz]) estas insularo kaj ŝtato en la regiono Karibio de Ameriko, do situas en la Kariba Maro, norde de la insularo Grandaj Antiloj. La ŝtato konsistas el 700 insuloj, inter kiuj nur 300 estas loĝataj.

Video de la jutuba kanalo Scivolemo pri bluaj truoj en la Bahamoj.

Biogeografie la insularo apartenas al la kariba ekoprovinco de la neotropisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF).
Ĝia ĉefurbo estas Nassau, situanta sur la insulo Nova Providenco. Ĝia IHD kaj MEP faras ĝin unu el la plej evoluintaj landoj en Karibio.

Historio[redakti | redakti fonton]

Ĝis la 16-a jarcento, indianaj Aravakoj loĝis sur la insuloj. En 1492, Kristoforo Kolumbo malkovris la insularon. Tamen Hispanoj ne koloniis ĝin kaj translokigis loĝantaron al aliaj insuloj, interalie Haitio, kie plejparto de ĝi mortis. En 1648, grupo de 70-aj anglaj puritanoj establis unuan kolonion sur insulo de Eleuthero. De 1670, la Bahamoj estis parto de britia kolonio Karolino. Hispanio ne akceptis regon de Britio ĝis 1783. Dum Usona Enlanda Milito (1961–65), La Bahamoj estis uzata kiel komerco-centro kun Konfederaciitaj Ŝtatoj de Usono. Dum prohibicio en Usono (1920–33), la insularo estis uzata por kontraŭleĝa transportado de alkoholo. Dum la Dua Mondmilito, Usonanoj konstruis militbazojn.

En 1964, la insularo akiris aŭtonomion kaj en 1973 – sendependecon[1].

Geografio[redakti | redakti fonton]

La Bahamoj havas pli ol 700 insulojn kaj insuletojn disigitajn ĉirkaŭ 260.000 km2 kaj formantajn parton de la Lukaja Arkipelago, la resto de ĉi tiu insularo estas okupita de la brita transmara teritorio de Turkoj kaj Kajkoj. Nur ĉirkaŭ dudek el ĉi tiuj insuloj estas konstante loĝataj. La plej proksima insulo al Usono, Suda Bimini, estas nur 83 km oriente de Miamo Strando sur la sudorienta marbordo de Florido. La plej suda insulo, Granda Inagua, situas 89 km nordoriente de Punta Azules, ĉe la orienta fino de Kubo.

La plej granda insulo en Bahamoj estas Andros okcidente. La insulo Nova Providenco, oriente de Andros, estas la loko de la ĉefurbo, Nassau, kaj nombras du trionojn de la tuta loĝantaro. La aliaj ĉefaj insuloj estas Granda Bahamo norde kaj Inagua sude.

La plej multaj el la insuloj - koralaj formaĵoj - estas sufiĉe plataj, kun kelkaj malaltaj montetoj, kies plej alta estas Monto Alvernia, sur la Insulo Kato, je 63m. La klimato estas tropika, moderigita de la varmaj akvoj de la Golfa Marfluo, sed regule trafita de uraganoj aŭ tropikaj ŝtormoj.

Loĝantaro[redakti | redakti fonton]

Laŭ UN, la loĝantaro nombras je 406 000 loĝantoj en 2019 kaj stabiliĝus ĉirkaŭ 500 000 loĝantojn ĉirkaŭ 2050[2][3]. La bahama loĝantaro estas 85% de afrika origino, 12% de eŭropa origino kaj ĉirkaŭ 2% de ĉina origino.

La ĉefaj urboj estas la ĉefurbo, Nassau (256.000 loĝantoj en 2012) kaj Freeport (46.000 loĝantoj).

Lingvoj[redakti | redakti fonton]

La oficiala lingvo de Bahamoj estas la angla.

Multaj homoj parolas kreolon kun angla vortfarada bazo nomita "bahama dialekto" (aŭ simple "dialekto"[4]).

Haitia kreolo, franca vortfarada kreola lingvo, estas parolata de haitiaj enmigrintoj same kiel iliaj posteuloj, kiuj konsistigas ĉirkaŭ 25% de la tuta loĝantaro. Oni ĝenerale nomas ĝin "kreola" por diferencigi ĝin de la bahama angla[5].

Religioj[redakti | redakti fonton]

Laŭ la Pew Research Center, en 2010, 96% da homoj en Bahamoj estas kristanoj. Protestantoj reprezentas 80% de la loĝantaro kaj katolikoj 14,5%[6].

Ekstera politiko[redakti | redakti fonton]

La Bahamoj apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifiko.

Refrencoj[redakti | redakti fonton]

  1. (pole) Bahamy. Historia
  2. (anglolingve) Bahama loĝantaro (arkivo) ĉe population.city (konsultita la 14-an de septembro 2019)
  3. (angloligve) Bahama loĝantaro (arkivo ĉe worldpopulationreview.com (konsultita la 5-an de sptembro 2019)
  4. (angloligve) http://korpus.uib.no/icame/ij34/ICE_Age2_3.pdf (arkivo) ĉe clu.uni.no Universitato de Augsburg, 2010 (konsultita la 3-an de februaro 2017), p.41-45
  5. Osiapem, Iyabo F., « Book Review: Urban Bahamian Creole: System and Variation », Journal of English Linguistics, vol. 34, no 4,‎ 2006, p. 362–366 (COI 10.1177/0075424206292990).
  6. (anglolingve) Religioj en Bahamoj (arkivo) ĉe www.globalreligiousfutures.org (konsultita la 23-an de februaro 2018)

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]