Bertha von Suttner

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Bertha von Suttner en 1906

Bertha von SUTTNER [BERta fon SUTne] naskiĝis kiel Bertha Sophia Felicita Gräfin von Kinsky von Chinic und Tettau la 9-an de junio 1843. Ŝi mortis la 21-an de junio 1914. Ŝi estis aŭstra pacistino kaj verkistino.

Bertha von Suttner naskiĝis en Prago, parton de la infanaĝo ŝi travivis en Brno kun la patrino Sofia ĉe sia zorganto, grafo Fürstenberg, en ŝia 13-a jaro ili transloĝiĝis al Vieno. Kiel juna virino ŝi laboris kiel edukistino en la familio von Suttner kaj enamiĝis al ties plej juna filo Arthur von Suttner. Sen la scio de la familianoj la paro geedziĝis en Vieno en la jaro 1875. La geedzoj dum naŭ jaroj (1876–1885) vivis en la Kaŭkazo kaj komencis vivteni sin per verkado.

Reveninte al Vieno Bertha von Suttner ekinteresiĝis pri pacifismaj temoj. En la jaro 1886 ŝi en Parizo rerenkontis la inventiston Alfred Nobel, kiun ŝi dek jarojn antaŭe ekkonis kaj kiu subtenis ŝiajn pacifismajn idealojn.


En 1887 ekestis ŝia kontraŭmilita romano Die Waffen nieder! ("For la batalilojn!"), kiu fariĝis la plej granda sukceso en ŝia literatura kariero. Komence pluraj eldonistoj rifuzis la eldonadon kaj nur en la jaro 1889 ĝi publikiĝis en tre malgranda eldonkvanto – kaj vendiĝis tiel bone, ke baldaŭ sekvis pliaj eldonoj kaj tradukoj al pluraj lingvoj.

Skulpturo de Bertha von Suttner en la korto de la Pacomuzeo Vieno

En 1891 Bertha von Suttner instigis la fondon de la Österreichische Friedensgesellschaft (Aŭstra Societo de Pacamantoj), kies prezidantino ŝi fariĝis, kaj unu jaron poste ŝi fondis similan societon en Germanio. En 1905 ŝi gajnis la Premion Nobel de Paco. La 21-an de junio 1914 – mallonge antaŭ la komenco de la 1-a Mondmilito – ŝi mortis en Vieno.

Nobel-premiito pri paco Alfred Hermann Fried estis la plej intima kunlaborinto de Bertha von Suttner

La verko Die Waffen nieder! aperis ankaŭ en Esperanto sub titolo For la batalilojn![1]

La diverslingvaj titoloj de la verko "For la batalilojn!" videblas sur la soklo de la monumento Bertha von Suttner en la korto de la Viena Pacomuzeo, Blutgasse [Sangostrateto] 3, Vieno 1-a distrikto. Sur la soklo de la monumento antaŭe tre bone videblas "For la batalilojn!". La monumento estis skulpita de Ingrid Rollema kaj desegnita de Guus Boudestein 2014.

Ŝiaj manuskriptoj troviĝas ĉe Peace Archives [2] en la biblioteko de la United Nations Library en Ĝenevo (Svislando).[3]

Verkoj[redakti | redakti fonton]

  • Ein schlechter Mensch (Malbona homo, München 1885)
  • Daniela Dormes (München 1886)
  • Das Maschinenalter (Epoko de maŝinoj, 1889)
  • Die Waffen nieder! (For la batalilojn!, 1889)
  • Vor dem Gewitter (Antaŭ ŝtormo, Wien 1894)
  • Einsam und arm (Sola kaj malriĉa, Dresden 1896)
  • Die Haager Friedenskonferenz (Packonferenco en Hago, Leipzig 1900)
  • Marthas Kinder (La infanoj de Martha, „For la batalilojn!“ – Volumo II, 1902)
  • Franzl und Mirzl (Franzl kaj Mirzl, Leipzig 1905)
  • Die Entwicklung der Friedensbewegung (Evoluo de la pac-movado, Leipzig 1907)
  • Randglossen zur Zeitgeschichte (Marĝene pri la nuna historio, 1892–1900 kaj 1907–1914)
  • Rüstung und Überrüstung , Berlin 1909
  • Der Menschheit Hochgedanken, Berlin 1911
  • Die Barbarisierung der Luft (Barbarigo de la aero, Berlin 1912)

En Esperanto aperis[redakti | redakti fonton]

En la antaŭparolo de la libro skribis D-ro Heinrich Arnhold:

Estis en la jaro 1906, kiam Baronino Bertha von Suttner, gastante ĉe miaj gepatroj, la unuan fojon min atentigis pri Esperanto kaj al mi, juna homo, rekomendis lernadon de tiu ĉi lingvo. Mi sekvis la inviton, kaj kiom da ĝojo mi ŝuldas al Esperanto! Senfinan spiritan kaj animan gajnon, multajn ne forgeseblajn tagojn, la plej karajn memorojn!

Laŭ ŝia diro: „La pacifismo kaj Esperanto estas kuzoj" (estis la teksto de telegramo, kiun Bertha von Suttner foje sendis al la Dresdena Esperanto Societo).

Kiam la konata germana poeto Peter Rosegger la unuan fojon legis la libron de Bertha von Suttner „Die Waffen nieder!“, li diris: „Kiel la biblio, tiu ĉi libro estus tradukota en ĉiujn lingvojn de la mondo“, kaj baldaŭ la libro komencis sian vojaĝon, trakuris ĉiujn landojn de la mondo kaj estas tradukita en multajn naciajn lingvojn, kaj ĉie ĝi varbis novajn anojn por la granda ideo de la paco kaj de la interkompreno inter la popoloj.

Bildaro[redakti | redakti fonton]

Notoj kaj referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. rete legebla: For la batalilojn!
  2. Peace Archives
  3. United Nations Office at Geneva (UNOG) Library


Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Faces-nevit.svg Trovu « Bertha von Suttner » inter la
Vizaĝoj de homoj
rilataj al la ideo
«Internacia Lingvo»