Arnstadt

Arnstadt
DMS
Federacia lando	Turingio
Distrikto	Distrikto Ilm
Urborajtoj	Urbo (Stadt)
Koordinatoj	50°50′03″N 10°56′47″O
Alto super la marnivelo	288 m
Areo	55,29 km²
Telefona antaŭkodo	03628
Poŝtkodo	99301–99310
Aŭtomobila kodo	IK
Oficiala kodo	16 0 70 004
Subdivido	6 urbopartoj (Stadtteile)
Komunumestro	Alexander Dill
Adreso de la administrejo	Markt 1 99310 Arnstadt
Komunuma retejo	www.arnstadt.de

Arnstadt estas urbo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ilm de la federacia lando Turingio. La 31-an de decembro 2011 la urbo havis 24.922 loĝantojn.

La papermuelejo kun la preĝejo de la Virgulino fone

La pupa mondo en la kastelo sur poŝtmarkoj

Neideck-turo

Bach-monumento

La Bach-kirko

Historio

La t.n. pordo al la Turingia Arbaro estas la plej malnova komunumo en Turingio, estinte menciita unuafoje en la jaro 704. Dum la mezepoko tie ĉi kruciĝis multaj gravaj komercaj vojoj. La graveco videblas ankaŭ per la fakto ke en 954 la regna parlamento (germane: Reichstag) fariĝis en Arnstadt laŭ la decido de imperiestro Oto la 1-a. Ĉirkaŭ 1100 fondiĝis la Walpurgis-monaĥejo, kies spuroj elfosiĝis antaŭ mallonge. En 1246 aldoniĝis monaĥejo de la Franciskanoj apud la t.n. Supera preĝejo (germane: Oberkirche), kie gastiĝis ankaŭ Lutero en 1506 kiel sendito de sia ordeno. Ambaŭ monaĥejoj estas aboliciitaj en la tempo de la reformacio. En 1266 estis donitaj al Arnstadt la urbaj rajtoj.

Metioj historiaj

La evoluo de Arnstadt baziĝis sur la muelejoj, la tukfabrikado, la tanejoj kaj la komerco de vino, ligno, greno, izatido farbiga, lano kaj legumoj.

Domoj

Pompaj bierfabrikadaj kaj civitanaj domoj de sur la centra placo kaj sur Ried-placo, konstruitaj laŭ nederlandaj modeloj, la renesanca urbodomo de 1585 kun ornamitaj gabloj kaj artefarita turhorloĝo, la lupolo-fontano (1573) aŭ la papermuelilo trabfaka de 1633 montras ateste la fieran pasintecon de la urbo. La preĝejo de la Virgulino (germane: Liebfrauenkirche) estas, kune kun la katedralo en Naumburg la plej grava eklezia konstruaĵo en la regiono por la epoko transira inter la romaniko kaj la gotiko.

Rezidejo de grafoj

En 1779 terenfalis la renesanca palaco de Neideck kaj restis nur turo 65 metrojn alta. En la "Novan kastelon" (germane: Neuer Palais) la grafoj enloĝigis sin en 1735. Hodiaŭ troviĝas tie muzeo kun kolektoj de bruselaj gobelinoj, vitraĵoj multvaloraj kaj orientazia porcelano. Sed la plej alloga sekcio estas "Mon Plaisir", kolektego de pupoj kun 82 pupĉambretoj por 400 figuroj.

Vidindaĵoj

• Bach-monumento: Johann Sebastian Bach en Arnstadt deĵoris kiel orgenisto kaj edziĝis al Maria Barbara. Je lia honoro elstariĝis en 1985 monumento moderna sur la centra placo, kiu montras la junan komponiston.
• Muzeoj por vaporlokomotivoj: ĝi troviĝas sur la Rehestädter-strato kaj montras 12 lokomotivojn.
• Bach-preĝejo: la ankaŭ nomita Nova preĝejo estis la loko kie Bach estis orgenisto inter 1703-1707.
• Zoologia ĝardeno de Arnstadt
• Teatro en la kastelĝardeno
• Alteburg-turo

Festoj

• Renkontiĝo de altosaltistoj kun muziko (januare)
• Bach-tagoj (marto/aprilo)
• Lanaĵ-bazaro (junio)
• Turingia orgen-somero (julio)
• Kastela festo (julio)
• Historia urbofesto (septembro)

Ekonomio hodiaŭ

Dum la lastaj jaroj granda nombro da entreprenoj establis sin, ne malmultaj en la nordo de la urbo.

Listo de grandaj entreprenoj

Papero kaj pakumo

• DS Smith Packaging Arnstadt Klr

Industria pakumo kaj ligno

• HOLZ-INDUSTRIE, Thomas Gerling, Sonderschalungssysteme, Industrieverpackungen, Kaminholz

Elektronikaĵoj kaj solarenergio

• Thales Transportation Systems Klr
• Sunways Production Klr
• Bosch Solar Energy AK
• Masdar PV Klr
• Antec Solar Klr Solarmodultechnologie (Halbleiterschichtaufbau/Dünnschicht) und Anlagentechnik

Maŝinkonstruado

• Heller Maschinen Klr
• N3 Engine Overhaul Services Klr & Co. KK (Lufthansa & Rolls Royce)
• BorgWarner Transmission Systems Arnstadt Klr (USA)
• Gonvauto (Hispanio)
• IHI Charging Systems International (ICSI) Klr
• Garant Türen- und Zargen Klr
• Robert Bosch Klr Sicherheitssysteme Montage und Service Klr
• Avermann Laser- und Kant-Zentrum Klr
• Wintersteiger Sägen Klr (Österreich)
• Banso Sägen
• Deutsche Gießerei- und Industrie-Holding AK (Eisenwerk Arnstadt Klr)
• Arnstädter Werkzeug- und Maschinenbau AK (AWM)

Loĝistiko

• Schenker Deutschland AK
• United Parcel Service Deutschland Inc.& Co. OHG
• Dachser Klr & Co. KK
• DHL Deutsche Post

Ĥemio

• Carpenter Klr (USA)
• Schuite & Schuite Druckfarben Klr (Nederlando)

Nutraĵoj

• Getränke Fachmarkt Waldhoff Klr
• Wolf Süßwaren Klr
• frischBack Klr Arnstadt
• Sauels Schinken Klr & Co. KK
• Die Thüringer Fleisch- und Wurstspezialitäten Rainer Wagner Klr

Arto

• Arnstadt Kristall Klr

Institucioj

• Fondaĵo Marienstift Arnstadt

Famekonataj urbanoj

• E. Marlitt
• Emil Petri