Ĉevalo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Vikipedio:Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion
Ĉevalo
Mangalarga Marchador.jpg
Biologia klasado
Regno: Bestoj Animalia
Filumo: Ĥorduloj Chordata
Klaso: Mamuloj Mammalia
Ordo: Neparhufuloj Perissodactyla
Familio: Ekvedoj Equidae
Genro: Ekvo Equus
Specio: E. caballus
Equus caballus
Linnaeus, 1758
Konserva statuso
Aliaj Vikimediaj projektoj
v  d  r
Information icon.svg

Ĉevalo (Equus caballus)[1] estas mamulo el la familio Ekvedoj. Homoj uzas ĉevalojn por transporto kaj sporto, kiel ĉevalvetkuro. Ĉevaloj henas, baŭmas, prancas, kalcitras, trotas, galopas, amblas, falĉas (duonronde movas piedon). Rondira turno trudata de la rajdanto estas volteo. Ĉevaloj facile ektimas, teruriĝas kaj panikita grego stampedas (forkuregas en angora tumulto obsedita de horora frenezo). Oni dividas ĉevalojn laŭ uzeblo (batalĉevalo, kurĉevalo, rajdĉevalo, selĉevalo, ŝarĝoĉevalo, tirĉevalo), laŭ koloroj (blankulo, nigrulo, brunulo, makululo) kaj ĉefe laŭ rasoj (araba, angla, lipicana ktp.). Ĉevalbleko estas heno.

La bredataj ĉevaloj devenas el sovaĝa ĉevalo (Equus przewalskii), ekstermita estis tarpano. Popularaj ĉevaloj el aventuraj romanoj estas malaltaj harditaj preriaj mustangoj, fakte sovaĝiĝintaj breditaj ĉevaloj forkurintaj de siaj mastroj. Ŝatataj malgrandaj ĉevaloj estas poneoj.

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

  • Ĉevalo estas ankaŭ grava figuro en ŝako. Vidu: Ĉevalo (ŝako).
  • La Troja ĉevalo estis giganta ligna ĉevalo, en kiu kaŝis sin helenaj batalantoj laŭ ideo de Odiseo kaj la Trojanoj mem entiris ĝin en sian urbon; nokte la batalantoj eliris, surprizatakis la gardantojn kaj ebligis al la revenintaj grekoj konkeri la urbon. Nun estas tiel nomataj ankaŭ virusaj programoj, kiuj ŝajnigas helpi la uzantojn, sed en la realo difektas la komputilon aŭ la datumojn. Malutilaj donacoj ĝenerale estas nomataj ankaŭ danaa donaco, ĉar la helenaj batalantoj en la Troja ĉevalo estis el la gento de danaoj.
  • Poneo (ĉevalo malpli granda ol 148 cm)
  • Ĉevaltira veturado
  • Lipica ĉevalo
  • Przevalski-ĉevalo
  • ĉevalo (astrologio)
  • Eŭrazia Stepo
  • Grumo

Proverbo[redakti | redakti fonton]

Ekzistas pluraj proverboj pri ĉevalo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili[2]:

  • Citaĵo
     Al ĉevalo donacita oni buŝon ne esploras. 
  • Citaĵo
     Pro najleto bagatela pereis ĉevalo plej bela. 
  • Citaĵo
     Rajdi sur ĉevalo oni ne lernas sen falo. 
  • Citaĵo
     Sur ĉeval' de najbaro la ŝarĝo ne pezas. 

Galerio[redakti | redakti fonton]

Referencoj[redakti | redakti fonton]