Dante Alighieri

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Dante Alighieri
Dante Alighieri pentrita de Andrea del Castagno, ĉ. 1450 (Galerio Uffizi)
Dante Alighieri pentrita de Andrea del Castagno, ĉ. 1450 (Galerio Uffizi)
Persona informo
Naskiĝo 29-a de majo 1265
en Florenco
Morto 14-a de septembro 1321
en Raveno
Civitaneco Italana
Literatura movado Dolce Stil Novo
Notindaj verko(j) La Divina Commedia
Familio
Edz(in)o(j) Gemma Donati
Infanoj Jacopo, Pietro, Antonia; Giovanni?
Plia informo
v  d  r
Information icon.svg
Profila portreto de Dante, ege konata, farita de Sandro Botticelli.

Durante ALIGHIERI ([ˈdurante aliˈɡi̯ɛːri]; konita simple Dante; esperantigite Danto ALIGIERIO) (naskiĝis ĉirkaŭ la 29-a de majo 1265 en Florenco, mortis la 14-an de septembro 1321 en Raveno) estis itala poeto, taksata la fondinto de itallingva poezio kaj grava figuro de la finaj jardekoj de la Mezepoko kaj antaŭulo de la venonta Renesanco. Lia La Divina Commedia, (La Dia Komedio) originale nomata simple Commedia(Komedio) kaj nur poste nomita Divina(Dia) fare de Boccaccio, estas sendiskute taksata l aĉefa literatura verko komponita en la Itala lingvo kaj majstroverko de la tutmonda literaturo.[1]

Fine de la Mezepoko en Eŭropo, la plimulto de la poeziaĵoj estis verkita en Latino, kaj tial alirebla nur delklerajj aŭskultantaroj. En De vulgari eloquentia (Pri nacilingva elokvento), tamen, Dante defendis la uzadon de la gepatra lingvo en literaturo. Li mem eĉ verkis en la Toskana dialekto la pomaron La nova vivo (1295) kaj la jam menciitan Dia Komedio; Tiu elekto, kvankam tre neortodoksa, markis tre gravan precedenton kiun poste la italaj verkistoj kiaj Petrarko kaj Boccaccio sekvos. Rrezulte, Dante ludis ŝlosilan rolon por establi la nacian lingvon de Italio. La graveco de Dante etendiĝis ankaŭ ekster sia hejmlando; liaj priskriboj de Infero, Purgatorio, kaj Ĉielo(Paradizo) inspiris multjanverkojn de la jEŭ ropa arto ekzemple de John Milton, Geoffrey Chaucer kaj Alfred Tennyson,j. Krome, la unua uzado de ripeta tri-versa rima skemo (ABABCBCDC,,,ktp),, estas atribuita al li.

En Italio li estas nomata il Sommo Poeta ("la suprema poeto") kaj il Poeta La Poeto). Li, Petrarko, kaj Boccaccio estas ankaŭ nomataj "la tri fontoj" kaj "la tri kronoj". Dante estas nomita ankaŭ "la patro de la itala lingvo".[2].

Vivo[redakti | redakti fonton]

Komenca vivo[redakti | redakti fonton]

Dante Alighieri, ofte nomata simple Dante, naskiĝis en familio nobela, sed malriĉa, en Florenco, nuntempa Italio. Li estis baptita la 26-an de marto 1265per la nomo Durante di Alighiero degli Alighieri, lia filo Jacopo Alighieri atestas, ke la nomon Durante oni aliformis al Dante. Lia preciza naskiĝdato ne estas konata, sed oni kutimas fiksi ĝin inter la 22-a de majo kaj la 13-a de junio 1265. La jaron oni konjektas precipe pro la bapto-dato (paska sabato, kiam oni baptis la bebojn de la antaaŭ jaro) ka jpro lia verso "je mezo de la voj' de vivo nia", la unua "de la Infero, verkita en jaro1300; (tiam oni atribuis a lla homa vivo 70-jaran daŭron). Laŭ verso en la Paradizo li naskiĝis subla signo de la Ĝemeloj kajen jaro 1265, la suno estis en Ĝemeloj inter proksimume la 11-a de majo kaj la 11-a de junio (Julia kalendaro). [3] Pliaj detaloj permesas plu malgrandigi la intervalon.

Portreto de Dante, el fresko en la Palazzo dei Giudici, Florenco.

Dante pretendis,ke lia familio devenas el la antikvaj romianoj (Infero, XV, 76), sed la plej frua parenco kiun li povis mencii per sia familia nomo estis la krucmilitinto Cacciaguida degli Elisei (Paradiso, XV, 135), naskiĝinta ne antaŭ jaro 1100. La patro de Dante, nome Alaghiero[4]Alighiero di Bellincione, apartenis al la partio de la Blanka Geljoj,sed ne suferis reprezaliojn post la venko de la Gibelinoj en la Batalo de Montaperti en la mezo de la 13a jarcento. Tio sugestas, ke lin protektis prestiĝo kaj statuso,aŭ simple politika neengaĝo .[5]

la Gelfoj,subtenis la politkkon de la eklezio, kontraŭ la Gibelinoj, kiunj estis protektatajs de la Sankta Romia Imperiestro. La patrino de la poeto estis Bella, verŝajne membro de la familio Abati.[4] Ŝi mortis kiam Dante ne estis ankoraŭ dekjara, kaj Alighiero edziĝis denove, al Lapa di Chiarissimo Cialuffi. Estas necerte, ĉu li edzinigis ŝin tuj, ĉar estis sociaj limigoj por vidvoj Certe ŝi donis al li du gefilojn, Francesco kaj Tana (Gaetana). Kiam Dante estis 12-jsra, li estis fianĉigita al G emma, filino de Manetto Donati, membro de la potenca familio Donati.[4] Gefiaiĉiĝoj tiel lfru-aĝaj estis tre oftaj kaj konsistis en formala ceremonio, inkludanta kontraktojn subskribitajn antaŭ notario.La geedziĝo okazis en jaro 1285, Gemma kaj Dante havis kvar gefiojn (Jakobo, Petro, Johano, Antonia). Jakobo (Jacopo) iĝis poeto, Petro (Pietro) literaturkritikisto; Antonia iĝis monaĥino, kun nomo fratino Beatrice.. Pri Johano (Giovanni) oni scias malmulte, nur ke en tribunala akto de 1308 aperas la nomo de atestanto, "Iohannes filius Dantis Alighierii de Florentia" (latine Johano, filo de Dante Alighieri el Florenco). Ĉiukaze la poeto restis enamiĝinta el Beatrice kaj al ŝe estis dediĉitaj liaj poemoj (nenu allla edzino Gemma

Dante en Verono, de Antonio Cotti.

Edukado kaj poezio[redakti | redakti fonton]

Ne multo estas konata pri la edukado de Dante; li supozeble studis hejme aŭ en religia lernejo ligita al preĝejo aŭ monaĥejo en Florenco. Oni scias,ke li studis toskanlingvan poezion kaj ke li admiris la komponaĵojn de la Bolonja poeto Guido Guinizelli — kiun en Purgatorio li nomis kiel sian "patron" /"la patro kaj de mi ka jdl' de l'''' a il,,j /j kiuj plej belajn amorimojn verkis" (PurgXXVI. 99),i ( —. Kiam la Sicilia skolo (Scuola poetica Siciliana), nome grupo de poetoj el Sicilio, iĝis konata en Toskanio,. liaj interesoj kondukis lin al la malkovro de la provenca poezio de la trobadoroj, kiaj Arnaut Daniel, kaj de la latinlingvaj verkistoj de la klasika antikveco, kiaj Cicerono, Ovidio kaj ĉefe Virgilio.

Statuo de Dante ĉe la Uffizi, Florenco.

En 1274, kiam li estisnur naŭ- jara, Dante unuafoje vidis dum meso Beatrice Portinari (12661290), nome filinon de Folco Portinari, kaj enamiĝis al ŝi, eĉ ne parolinte al ŝi. Ŝi forte inspiris a liaj verkojn. . En 1285 Dante edziĝis al Gemma Donati kies fianĉo li estis, laŭ tiama kutimo, jam kiel 12-jarulo. La familio Donati estis inter la plej gravaj de Florenco kaj poste iĝis centro, ĉirkaŭ kiu kolektiĝis la Nigraj Gelfoj. Gemma kaj Dante havis kvar gefiojn (Jakobo, Petro, Johano, Antonia). Jakobo (Jacopo) iĝis poeto, Petro (Pietro) literaturkritikisto; Antonia iĝis monaĥino, kiel jam menciite. Pri Johano (Giovanni) oni scias malmulte, nur ke en tribunala akto de 1308 aperas la nomo de atestanto, "Iohannes filius Dantis Alighierii de Florentia" (latine Johano, filo de Dante Alighieri el Florenco). Ĉiukaze la poeto restis enamiĝinta el Beatrice kaj al ŝe estis dediĉitaj liaj poemoj (nenu allla edzino Gemma).

Post tiu unua, hazarda renkonto, li Li vidis Beatrice plurfoje kiam li estis eble18-jara ,sed probable nur interŝangante salutojn su strate, kajli neniam konis ŝin bone. Fakte tio estis klara ekzemplo de la tiel nomita korteza amo, nome sento evoluinta en franca kaj provenca poezioj de antaŭaj jarcentoj.Dante spertis tian amon simile al aliaj poetoj, sed lia esprimo pestis unika. Danke al tia amo Dante lasis sian spuron per nova skolo, kiun li mem baptis dolce stil novo (dolĉa stilo nova),, kaj li kun la aliaj samskolanoj esploradis neniam antaŭe emfazitajn aspektojn de amo. Tia estis lia amo alBeatrice (simila estos, kelkajn jardekojn poste, la amo dePetrarko alLaura), En multaj el liaj poemoj, ŝi estas priskribita kiel duon-dia, rigardanta lin konstante kaj donanta spiritan instruadon, foje akre, kaj esta s ŝ,i kiu,farigas al li la voja ĝon de l Dia Komedio, :"Mi, Beatriĉe. iri vin instigas /; al mia loko la sopir' min trenas / la amo movis min kaj paroligas" (Infero, II 70),

. . Beatrice mortis en 1290, Dante tiam serĉis rifuĝon en Latinlingva literaturo .L iia verko Convivio (Bankedo) komprenigas, ke li legis la De consolatione philosophiae La konsolo per filozofio) de Boecio kaj la De Amicitia (Pi amikeco) de Cicerono. Li poste dediĉis sin al la filozofiaj studoj de religiaj lernejoj kiel tiu de Dominikanoj en Santa Maria Novella. Li partoprenis en la disputoj kiuj estisinter la du ĉefaj Ordenoj almozantaj (nome Franciskanoj kaj Dominikanoj) publike aŭ nerekte agantaj en Florenco, la unuaj klarigante la doktrinojn de mistikuloj kaj de Sankta Bonaventura, kaj la duaj aeksponante la teoriojn de Sankta Tomaso de Akvino.

Kiam li estis 18-jara, Dante renkontiĝis kun Guido Cavalcanti, Lapo Gianni, Cino da Pistoia ( kune ili iĝis la plej konataj poetoj de la dolĉa stilo nova) kaj li frekventis la lernejon de Brunetto Latini; k u poste ricevis specialan mencion en la Dia Komedio (Infero, XV, 28) :"Revenas angorige la memoro /de via patra vbildo, bona kara /kiam vi min instruis hor' post horo /kiel sin eternigas viv' homara". Spuroj de tiuj kontaktoj estas etstas inkluditaj en la posta Vita Nuova (Vivo nova").kaj en la "Dia Komedio"

Ilustracio por Purgatorio de Doré.
Ilustracio por Paradizo (de La Dia Komedio) de Paul Gustave Louis Christophe Doré.
Ilustracio por Paradizo (de La Dia Komedio) de Paul Gustave Louis Christophe Doré

Politiko kaj Florenco[redakti | redakti fonton]

En jaro 1289 Dante militis kun la Gelfa kavalerio ĉe la Batalo de Campaldino (11-a de junio ).[6] apogante la florencajn Gelfojn kontraŭ la Gibelinoj de Areco.[7][8] Tiu venko alportis reformon de la Florenca Konstitucio. Rajris partopreni en la politika vivo nur la membroj de e la multaj komercaj aŭ metiaj gildoj de la urbo,Tiaj tial Dante eniris en la Gildon de Kuracistoj kaj Apotekistoj.. Tiu Gildo ne estis maltaŭga, ĉar tiam la libroj vendiĝis en laapotekj. Kiel politikisto li ne multe faris, sed tenis variajn postenojn laŭlonge de la jaroj en tumulta urbo kiun politika maltrankvileco En la postaj jaroj, lia nomo estis foje registrita kiel parolino aŭ voĉdoninoa en la diversaj ikonsilioj de la respubliko. La plimulto el la de aktoj detiuj kunsidoj en la jaroj 1298–1300 perdiĝis,Do la aktivado de Dante en tiuj konsilioj estas necerta. Dante en la urbaj konsilioj estas necerta.

La Gelfoj subtenis la papon kaj la Gibelinoj la imperiestron (en Germanio) de la Sankta Romia Imperio. Italio en la tagoj de Dante estis elŝirita de ilia ada milito. En Florenco, Gelfoj jam venkis sed ili frakciiĝis en interbatalantajn Blankajn Gelfojn kaj Nigrajn Gelfojn.En 1289, Dante batalis en la batalo de Campaldino (11-a de junio 1289) apogante la florencajn Gelfojn kon. La Gelfoj subtenis la papon kaj la Gibelinoj la imperiestron (en Germanio) de la Sankta Romia Imperio. Italio en la tagoj de Dante estis en la mezxo de tiu daŭra de milito..

Poste en 1294 Dante estisen la eskortoj de Karolo Martelo de Anĵuo (nepo de Karolo la 1-a (Napolo), plej ofte nomita Karolo de Anĵuo) dum li estis en Florenco.

Dante Alighieri, detalo el fresko de Luca Signorelli, Kapelo de San Brizio, Katedralo de Orvieto.

En 1296, Dante klare partoprenis pli aktive en politiko, kiel membro de la Blankaj Gelfoj.: li estis ano de la Popola Konsilio de novembro 1295 al aprilo 1296, li estis en la grupo "Savi" ("Saĝuloj, kiu en decembro 1296 reformis la regulojn por la elektado de la priori, la unuarangaj reprezentantoj de ĉiu gildo; de majo al septembro 1296 li estis ano de la "Konsilio de la Cen"t. Li foje rolis kiel ambasadoro, ekzemple en majo 1300 en San Gimignano. Tiujare li estis magistratano de la 15-a de junio al la 15-a de aŭgusto.

Post venki super la Gibelinoj, la Gelfoj dividiĝis en du frakcioj: nome la Blankaj Gelfoj (Guelfi Bianchi) — la partio de Dante, estrita de Vieri dei Cerchi — kaj la Nigraj Gelfoj (Guelfi Neri), estritaj de Corso Donati. Kvankam la disiĝo okazis dekomence laŭ familistirpoj, aperis ideologiaj diferencoj baze sur la kontraŭaj vidpunktoj pri la papa rolo en la Florencaj aferoj, kaj tiele la Nigraj Gelfoj subtenis la Papon kaj la Blankaj Gelfoj deziris pli da libero el Romo. La Blankaj Gelfoj ekpviĝis la unuaj kaj elpelis la Nigrajn Gelfojn. Responde, la papo Bonifaco la 8-a planis militan okupadon de Florenco. En 1301, oni esperis ke Karlo de Valois, frato de la reĝo Filipo la 4-a de Francio vizitu Florencon ĉar la Papo estis nomuminta lin kiel pacfaranto por Toskanio. Sed la urba registaro estis malbone traktinta kun la papaj ambasadoroj kelkajn semajnojn antaŭe, serĉante sendependecon el la papa influo. Oni supozas, ke Karlo estis ricevinta aliajn neoficialajn instrukciojn, tiele la konsilantaro sendis delegitaron al Romo por certiĝi pri la intencoj de la papo. Dante estis unu el la delegitoj.

La preĝejo, al kiu Dante kutimis iri, estas tiu de Sankta Johano. Giotto, la pentristo, kaj la poeto Guido Cavalcanti estis liaj amikoj. Lia domo ankoraŭ staras en Florenco.

Ekzilo kaj morto[redakti | redakti fonton]

La papo Bonifaco tuj dispemis la aliajn delegitojn kaj petis nur al Dante resti en Romo. Samtemee (1a de Novembro, 1301), Karlo de Valois eniris en Florenco kun la Nigraj Gelfoj, kiuj en la postaj ses tagoj detruis multon de la urbo kaj mortigis multajn el siaj malamikoj. Oni instalis novan registaron de Nigraj Gelfoj, kaj Cante de' Gabrielli da Gubbio estis nomumita podestà de la urbo. En Marto 1302, Dante, Blanka Gelfo mem, kun la familio Gherardini, estis kondamnita al ekzilo dum du jaroj kaj al pago de forta monpuno.[9] Dante estis akuzita pro korupto kaj financa krimo fare de la Nigraj Gelfoj pro la epoko dum kiu Dante estis servanta kiel urba funkciulo nome prioro (plej alta posteno en Florenco) dum du monatoj en 1300.[10] La poeto estis ankoraŭ en Romo en 1302 kie la Papo, kiu estis apoginta la Nigrajn Gelfojn, estis "sugestinta" al Dante resti. Florenco dum la regado de la Nigraj Gelfoj plu konsideris Dante kiel fuĝinto.[11] Dante ne pagis la monpunon, parte ĉar li kredis ke li ne estas kulpa kaj parte ĉar ĉiuj liaj havaĵoj en Florenco estis kaptitaj de la Nigraj Gelfoj. Li estis kondamnita al porviva ekzilo; se li estus reveninta al Florenco sen pagi la monpunon, li estus povinta esti bruligita sur ŝtiparo. (En junio 2008, preskaŭ sep jarcentoj post lia morto, la urba konsilantaro de Florenco aprobis mocion nuligante la kondmanon kontraŭ Dante.)[12]

En 1302, kiam Dante forestis de Florenco, la Nigraj Gelfoj venkis la Blankajn kaj Dante estis ekzilita, perdante ĉion. Dante vojaĝis tra Eŭropo kaj fine loĝis en la itala urbo Verono kaj poste en Raveno, kie li verkis la Komedion. Dante verkis ĉiujn siajn ĉefajn verkojn en ekzilo escepte de La vita nuova.

Li partoprenis en kelkaj klopodoj por ke la Blankaj Gelfoj rehavu la povon, sed tiuj malsukcesis pro perfido. Dante, malkontenta pro la traktado kiun li ricevis de siaj malamikoj, ankaŭ plie maltoleris l ainternajn luktojn kaj la nekonkludemon de siaj iamaj aliancanoj, kaj li promesis plui en sia sinteno. Li iris al Verono kiel gasto de Bartolomeo la 1-a della Scala, poste translokiĝis al Sarzana en Ligurio. Poste supozeble li loĝis en Lucca kun virino nome Gentucca, kiu igislian restadon komforta (kaj estis poste danke menciita en Purgatorio, XXIV, 37). Kelkaj nefidindaj fontoj asertas ke li vizitis Parizon inter 1308 kaj 1310, kaj aliaj fontoj eĉ malpli fidinde menciis viziton lian al Oksfordo: tiuj asertoj, unuafoje aperis en la biografio de Dante verkita de Boccaccio kelkajn jardekojn post lia mort:o, probable ilin kaŭzis la morode legantoj, kiuj restis impresitaj de la larĝa kulturokaj erudicio de la poeto. Evidente, la regado de filozofio fare de Dante kaj liaj literaturaj interesoj profundiĝis en la ekzilo kiam li ĉesis estis okupiĝi pri la ĉiutaga negocado de la Florenca interna politiko, kaj tio evidentiĝas en liaj prozaĵoj de tiu periodo, sed ne pruvoj certaj ke li eĉ eliris el Italio. La teksto de Dante Immensa Dei dilectione dediĉita al Henriko la 7-a de Luksemburgio konfirmas lian loĝlokon "ĉe la fontoj de Arno, en Toskanio" en Marto 1311..

Henriko la 7-a kaj la Imperia Armeo trapasanta la Alpojn en Italion.

En 1310, la Sankta Romia Imperiestro Henriko la 7-a de Luksemburgio marŝis al Italio estre de 5,000 trupoj. Dante vidis en li novan Karlomagnon kiu povus restaŭri la postenon de la Sankta Romia Imperiestro al ties iama gloro kaj ankaŭ rehavi Florencon el la Nigraj Gelfoj. Li verkis al Henriko kaj al kelkaj italaj princoj, petante ke ili detruu la Nigrajn Gelfojn. Miksante religion kaj privatajn aferojn en siaj verkoj, li eniris en la plej malbonan koleron de Dio kontraŭ sia urbo kaj sugestis kelkajn partikularajn celojn kiuj estis ankaŭ liaj personaj malamikoj. Estis dum tiu epoko kiam li verkis De Monarchia, proponante universalan monarkion sub Henriko la 7-a.

Iam dum sia ekzilo, li planis la Komedion, sed la dato estas necerta. La verko estas multe pli certa kaj je pli granda skalo ol ajna kiun li estis produktinta en Florenco; plej verŝajne li entreprenis tian verkon nur post li estis konstatinta ke liaj politikaj ambicioj, kiuj estis estintaj centraj por li ĝis sia ekziligo, estis haltigita por iome da tempo, probable porĉiame. Notindas ankaŭ ke Beatrice estis reveninta al lia imagopovo per plinovigita forto kaj kun pli larĝa signifo ol en la Vita Nuova; en Convivio (verkita en ĉ. 1304–07) li estis deklarinta ke la memoro de tiu amafero de juneco apartenis al la pasinteco.

Frua ekstera indiko ke la poemo estis verkata estas noto de Francesco da Barberino, enmetita en siaj Documenti d'Amore (Lecionoj de Amo), verkita probable en 1314 aŭ komence de 1315. Parolante pri Virgilio, Francesco notas per aprezaj vortoj ke Dante sekvis la romian klasikulon en poemo nome "Komedio" kaj ke la scenejo de tiu poemo (aŭ parto de ĝi) estis la submondo; t.e., la infero.[13] Tiu mallonga noto havigas ne nekontesteblan indikon ke li mem estis vidinta aŭ eĉ leginta la Inferno aŭ ke tio parto estis jam publikigita tiame, sed ĝi indikas ke la komponlaboro estis ankoraŭ farata kaj ke la skizo de la poemo povus esti komencinta kelkajn jarojn antaŭe. (Oni sugestis ke kono de la verko de Dante kuŝus sub la plano de kelkaj el la ilustracioj de la plej frua verko de Francesco da Barberino nome Officiolum [ĉ. 1305–08], manuskripto kiu estos publikigita nur en 2003.[14]) Oni scias ke la Inferno estis publikigita ĉirkaŭ 1317; tio estas certigita per cititaj linioj intermetitaj en la marĝenoj de tiutempaj datoregistroj el Bolonjo, sed ne estis kompleta certeco ĉu la tri partoj de la poemo estis ĉiu publikigita entute aŭ, pli bone, kelkaj kantoj ĉiufoje. Paradiso ŝajne estis publikigita postmorte.

En Florenco, Baldo d'Aguglione pardonis plej el la Blankaj Gelfoj kiuj estis en ekzilo kaj permesis al ili reveni. Tamen, Dante estis irinta tro for en siaj violentaj leteroj al Arrigo (Henriko la 7-a) kaj pro tio lia kondamno ne estis nuligita.

Tombo de Dante en Raveno, konstruita en 1780.

En 1312 Henriko la 7-a atakis Florencon kaj venkis super la Nigraj Gelfoj, sed ne estas pruvaro ke Dante partoprenis en tio iel. Kelkaj diras ke li malakceptis partopreni en atako al sia urbo fare de eksterlandano; aliaj sugestas ke li estis iĝinta malpopulara eĉ inter la Blankaj Gelfoj, ankaŭ, kaj ke oni forigis zorge ĉiajn spurojn de lia pasado. Henriko mortiĝis (pro febro) en 1313, kaj kun li ajna espero por Dante revidi Florenco denove. Li revenis al Verono, kie Cangrande la 1-a della Scala permesis al li vivi en ia sekureco kaj, supozeble, en alta grado de prospero. Cangrande estis akceptita en la Paradizo de Dante (Paradiso, XVII, 76)

Dum la periodo de sia ekzilo Dante korespondis kun la Dominikana teologo Fr. Nicholas Brunacci OP [1240-1322] kiu estis studento de Tomaso de Akvino ĉe la studium Santa Sabina en Romo, kaj poste en Parizo.[15] kaj de Alberto la Granda ĉe la studium de Kolonjo.[16] Brunacci iĝis lektoro ĉe la studium Santa Sabina, antaŭanto de la papa universitato Pontificia Universitas Studiorum a Sancto Thoma Aquinate, kaj poste servis en la papa kurio.[17]

En 1315, Florencon estris Uguccione della Faggiuola, liu amnestis la ekzilitojn, kaj ankaŭDante. rajtis tiun amnestion. Sed por tio, Florenco postulis publikan penton aldone al forta monpuno. Sed Dante malakceptis,Egale, lia mort kondamno estis ŝanĝita al hejm-aresot, sub la kondiĉo ke li ĵuru, ke li neniam plu eniros en la urbon . Tiu estis lia lasta ŝanco, sed:li ankoraŭ malakceptis. Lia mortkondamno estis konfirmita kaj etendita al liaj filoj. Li ankoraŭ esperis, ke antaŭ la mortoli povos esti invitita reveni al Florenco honore. Sed tio ne okazis. ka jtion li sentis kvazaŭ anticipo de la vivofinokun perdo de sia identeco kaj de sia heredo.

Rekreita mortomasko de Dante Alighieri en Palazzo Vecchio, Florenco.

Do en 1 jaro318Alighieri akceptis la inviton de senjoro Guido Novello da Polenta al Raveno . En tiu urbo li finis la Paradizon. Li mortis la 14-an de septembro 1321 ( 56-jara,) revenante al Raveno post diplomata misio al Venecio, probable infektite de malario. Dante estis entombigita en Raveno en la preĝejo San Pier Maggiore (poste nomita San Francesco), kie lia tombo (starigita de Bernardo Bembo, pretoro de Venecio en 1483)ankoraŭ ekzistas, kvankam ĝi ne ĉiam enhavis liajn restaĵojn, pri kiuj ekestis kvereloj. Sur malgranda altaro troviĝas epigramo en latinaj versoj de Bernardo Canaccio (el 1366):

Latina (traduko)
IURA MONARCHIAE, SUPEROS, PHLEGETONTA, LACUSQUE La rajtojn de la monarĥio, la ĉielojn kaj lagojn de Flegotono
LUSTRANDO CECINI VOLUERUNT FATA QUOSQUE: prikantis mi ĝis mia fato finiĝis
SED QUIA PARS CESSIT MELIORIBUS HOSPITA, CASTRIS Se dum mia animo foriris al plibonejoj,
AUCTOREMQUE SUUM PETIJT FELICIOR ASTRIS sian kreinton atingis pli feliĉa tra steloj
HIC CLAUDOR DANTES PATRIIS EXTORRIS AD ORIS mi estas enfermita, Dante, de l' patrio forpelita,
QUEM GENUIT PARVI FLORENTIA MATER AMORIS. naskita de Florenco, patrino de malmulta amo.

Heredo[redakti | redakti fonton]

La unua formala biografio de Dante estis la Vita di Dante ("Vivo de Dante"),(konata ankaŭ kiel Trattatello in laude di Dante "Mallonga eseo por laŭdo de Dante), verkita post 1348 de Giovanni Boccaccio;[18] Kvankam kelkaj asertoj kaj epizodoj de tiu verki estas nun taksataj nefidindaj surbaze de de lastatempaj esploroj., Pli frua rakonto de la vivo kaj verkoj de Dante estis inkludita en la Nuova Cronica (Nova kroniko) de la Florenca kronikisto Giovanni Villani.[19]

Florenco finfine bedaŭris la ekzilon de Dante, kaj la urbo faris ripetajn postulojn por la revenigo de liaj restaĵoj. La konservantoj de la korpo en Raveno rifuzis, ĝis tia punkto ke ili eĉ kaŝis la ostojn en falsan muron. Tamen oni konstruis tombon por li en Florenco en 1829, en la Baziliko Santa Croce, sed. tTiu tombo etsas malplena ekde tiam, kaj la korpo de Dante restas en Raveno, for de la urbo,kiun li estis tiom aminta. Sur la fronto de lia tombo en Florenco estas skribite Onorate l'altissimo poeta — tradukita al "Honoru la alteccon de l' poeto". Tiu frazo esais citaĵo el la kvara kanto de la Infero, priskribanta la bonvensaluton al Virgilio kiam li revenas inter la grandajn nantikvajn poetojn kiuj pasigas eternecon en lalimbo. La sekva linio, (" l'ombro,irinta for, revenas nune"), estas kortuŝe foresta el la malplena tombo.

La 30an de Aprilo, 1921, honore al la 600-jara jdatreveno de la morto de Dante, la Papo Benedikto la 15-a promulgis encikliklon kun titolo praeclara summorum la celebrataj genio"j, pr okiuj la katolika kredo povas fieri" kaj la "fiero kaj gloro de homaro".[20]

En 2007, oni entreprenis rekonstruon de la vizaĝo de Dante per kunlabora projekto. Artistoj el la Pisa Universitato kaj inĝenieroj de la Universitato de Bolonjo ĉe Forlì konstruis la modelon, portretante la trajtojn de Dante iom malsame de la ĝis tiama tradicio.[21][22]

Okazis celebro por la 750a jariĝo de lia nasko, en 2015.[23][24].

Influo[redakti | redakti fonton]

Statuo de Dante sur placo apud la preĝejo Santa Croce, Florenco

Dante argumentis (en la verko De vulgari eloquentia) ("Pri nacilingva elokvento") kaj efektive montris (per la komedio), ke nacilingvo – kaj ne sole la latina – povas esti efika kaj belega ilo de alta literaturo. Dante estis influita de la Trobadoroj, inter aliaj Arnaut Daniel, kiun li citas en De vulgari eloquentia.

Dante verkis kaj en la latina kaj en la itala, helpante formi la modernan italan lingvon kaj establante sian toskanan dialektonkiel la italan de literaturan lingvon.

Inter aliaj, Dante influis la anglan romantikan poeton William Blake, kaj la usonan/anglan poeton T. S. Eliot

Verkoj[redakti | redakti fonton]

en la Itala:

en la Latina:

Verkanalizo[redakti | redakti fonton]

Vidu ankaŭ Verkoj de Dante Alighieri
Divina Commedia (1472).

La Dia Komedio priskribas la veturadon de Dante tra la Infero (Inferno), Purgatorio (Purgatorio), and Paradizo (Paradiso); li estas dekomence gvidata de la Romia poeto Virgilio kaj poste de Beatrice, celo de lia amo (kaj de alia el liaj verkoj, nome La Vita Nuova). Kvankam la vido de la Infero, estas viveca por plej modernaj legantoj, la teologiaj detaloj prezentitaj en la aliaj libroj postulas ian kvanton de pacienco kaj konaro por aprezi ĝin. Purgatorio estas eble la plej lirika el la tri, referencante pli tiutempajn poetojn kaj artistojn ol Inferno; Paradiso estas la plej peze teologia, kaj la nura en kiu, kiel multaj fakuloj argumentis, aperas la plej belaj kaj mistikaj eroj de la Dia Komedio' (ekz., kiam Dante rigardas al la vizaĝo de Dio: "all'alta fantasia qui mancò possa" — "je tiu alta momento, mankas kapablo priskribi," Paradiso, XXXIII, 142).

Dante, poze inter la monto de purgatorio kaj la urbo Florenco, montras la incipit Nel mezzo del cammin di nostra vita en detalo de pentraĵo de Domenico di Michelino, Florenco, 1465.

Kun ĝia graveco de celo, ĝia literatura staturo kaj la amplekso - kaj stila kaj tem-rilata - de ĝia enhavo, la Komedio baldaŭ iĝis angulŝtono en la evoluo de la itala kiel establita literatura lingvo. Danto estis pli konscia ol pli fruaj italaj verkistoj pri la gamo da italaj dialektoj kaj de la bezono krei literaturon kaj unuigitan literaturan lingvon preter la limoj de la latina skribo tiutempa; en tiu senco, li estas antaŭulo de la Renesanco, per sia klopodo krei gepatralingvan literaturon en konkurenco kun pli fruaj klasikaj verkistoj. La profunda scio de Danto (ene de la limoj de lia tempo) pri romia antikveco, kaj lia evidenta admiro por kelkaj aspektoj de pagana Romo, ankaŭ indikas al la 15-a jarcento. Ironie, dum li estis vaste honorita en la jarcentoj post lia morto, la Komedio deglitis el modo inter verkistoj: tro mezepoka, tro malglata kaj tragedia, kaj stile ne rafinita en la rilatoj kiujn la alta kaj fina renesanco poste postulis de literaturo.

Li verkis la Komedio-n en lingvaĵo kiun li nomis "italan", iasence amalgamita literatura lingvo plejparte bazita sur la regiona dialekto de Toskanio, sed kun kelkaj elementoj de la latina kaj aliaj regionaj dialektoj. Li konscie planis atingi legantaron ĉie en Italio inkluzive de laikoj, klerikoj kaj aliaj poetoj. Kreante poemon de eposa strukturo kaj filozofan celon, li establis ke la itala lingvo estis taŭga por la plej alta speco de esprimo. En la franca, la itala foje estas moknomita La langue de Dante (las lingvo de Dante). Publikigo en la gepatra lingvo markis Dante kiel unu el la unuaj en romkatolika Okcidenta Eŭropo (inter aliaj kiel ekzemple Geoffrey Chaucer kaj Giovanni Boccaccio) se temas pri liberiĝo de normoj de eldonado en nur la latina (nome la lingvo de liturgio, historio kaj fakularo ĝenerale, sed ofte ankaŭ de liriko). Tiu rompo metis precedencon kaj permesis ke pli da literaturo estu publikigita por pli larĝa legantaro, metante la scenejon por pli grandaj niveloj de legopovo en la estonteco. Tamen, male al Boccaccio, MiltonAriosto, Dante ne vere iĝis verkisto legita ĉie en Eŭropo ĝis la Romantismo. Al la romantikuloj, Dante, kiel Homero kaj Shakespeare, estis ĉefekzemplo de la "origina geniulo" kiu fiksas siajn proprajn regulojn, kreas personojn de superpova staturo kaj profundo, kaj iras longen preter iu imito de la modeloj de pli fruaj majstroj kaj kiu, en victurno, ne povas vere esti imitita. Dum la 19-a jarcento, la reputacio de Danto kreskis kaj solidiĝis; kaj ĉirkaŭ 1865, la 600-a datreveno de lia naskiĝo, li fariĝis firme establita kiel unu el la plej grandaj literaturaj ikonoj de la okcidenta mondo.

Dante Alighieri, atribuita al Giotto, en la kapelo de la palaco Bargello en Florenco. Tiu antikva pentraĵo de Dante estis pentrista ĝuste antaŭ lia ekzilo kaj ekde tiam ĝi estis tre restaŭrita.

Novaj legantoj ofte ne povas kompreni kiel tia grava laboro povas esti nomita "komedio." En la tempo de Danto, ĉiuj gravaj sciencaj verkoj estis skribitaj en la latina, tradicio kiuj daŭros por pluraj jarcentoj plie ĝis la jaroj de la klerismo, kaj verkoj skribitaj en iu alia lingvo estis supozitaj esti pli sensignifaj en naturo. Krome, la vorto "komedio" en la klasika signifo rilatas al verkoj kiuj reflektas kredon je ordigita universo, en kiu okazaĵoj emis direkte al ne nur feliĉa aŭ distra fino sed ankaŭ estis influitaj per Providenca volo kiu ordigas ĉiujn aĵojn al finfina bono. Laŭ tiu signifo de la vorto, kiel Danto mem skribis en letero al Cangrande de la Scala, la progresado de la pilgrimado de Infero ĝis Paradizo estas la paradigma esprimo de komedio, ĉar la laboro komenciĝas kun la morala konfuzo de la pilgrimo kaj finiĝas kun la vizio de Dio.

Statuo de Dante Alighieri en Verono.

Aliaj verkoj de Dante estas Convivio ("La bankedo"),[25] nome kolekto de liaj plej longaj poemoj kun (nefinita) alegoria komentario; De monarchia,[26] resuma traktaĵo pri politika filozofio en Latina kiu estis kondamita kaj bruligita post la morto de Dante[27][28] fare de la Papa Delegito Bertrando del Poggetto, kiu argumentas por la neceso de universala aŭ tutmonda monarkio por establi universalan pacon en tiu vivo, kaj pri la rilato de tia monarkio al la Romkatolika Eklezio kiel gvidilo al eterna paco; De vulgari eloquentia ("Pri nacilingva elokvento"),[29] pri nacilingva literaturo, parte inspirita de Razos de trobar de Raimon Vidal de Bezaudun; kaj La Vita Nuova ("La nova vivo"),[30] nome historio de lia amo por Beatrice Portinari, kiu utilis ankaŭ kiel lasta simbolo de savo en la Komedio. La Vita Nuova enhavas multajn el la ampoeziaĵoj de Dante en toskana, kio estis ne senprecedenca; la gepatra estis regule uzita por lirikaj verkoj antaŭe, dum la tuta 13a jarcento. Tamen, la komentario de Dante pri lia propra verkaro estas ankaŭ en la gepatra — kaj en la Vita Nuova kaj en la Convivio — anstataŭ la Latina kiu estis preskaŭ universale uzita tiucele. Referencoj al la Divina Commedia estas laŭ la formato (libro, kanto, versk), ekz., (Inferno, XV, 76).

En Esperanto aperis[redakti | redakti fonton]

Antoni Grabowski tradukis la poemon Mia estrino kaj aperigis ĝin en El Parnaso de Popoloj en 1913.

Infero. Farso.

Traduko en Esperanto ekzistas de Infero fare de Kálmán Kalocsay. Tiu ĉi traduko, kiun aperigis Literatura Mondo en 1933, estas mejloŝtono en la evoluo de la poezia lingvo de Esperanto. Tiu ĉi alegorio rakontas la vojaĝadon de Dante tra la mezepoka ideo de infero. En la poemo la infero estas reprezentata kiel la antaŭa infero kaj la naŭ cirkloj. Alegorie la Dia Komedio prezentas la vojon de la animo al Dio kun la infero kiel simbolo por ekkono kaj malakcepto de pekoj.

Krom tio kompleta traduko de La Dia Komedio estis eldonita - sen vicnumero - en la Serio Oriento-Okcidento, en senrima traduko de Giovanni Peterlongo kaj kun ilustraĵoj de Sandro Botticelli. Edizioni SIEI Milano, unua eldono 1963, dua eldono 1979.

Ankaŭ Vivo Nova aperis en Esperanta traduko: dulingva eldono aperis ĉe Fonto; la tradukon verkis brila poeto Enrico Dondi en 2003.

De la sama tradukinto en 2000 aperis ĉe Fonto nova traduko en tercinoj de Purgatorio; grandioze bona kompleta traduko lia de l' Dia Komedio - tute en la origina tercina formo - aperis en 2006 en tri volumoj kun ilustraĵoj de Gustave Doré: La Dia Komedio: Infero, Purgatorio & Paradizo.

De La Floro de Dante (aŭ eventuale de alia Durante, ĉar la aŭtoreco ne estas senkontesta) jam aperis pluraj eroj en la jarkolekto de l' literatura revuo Fonto en 2006, denove en traduko de Dondi.

En julio 2007 aperis - denove ĉe Fonto - traduko de la tuta verko sub la indiko: Durante (?) Dante - La Floro; Toskana poemo el la 13a jarcento. Temas pri adaptiĝo al la toskana burĝa medio de la franca korteza Roman de la Rose en 232 sonetoj.

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Notoj[redakti | redakti fonton]

  1. BLOOM, Harold. (1994) The Western Canon.
  2. HALLER, Elizabeth K.. “Dante Alighieri”, Icons of the Middle Ages: Rulers, Writers, Rebels, and Saints 1. Santa Barbara, CA: Greenwood, p. 244. ISBN 978-0-313-34080-2.
  3. Lia naskodato estas listita kiel "probable en la fino de Majo" de Robert Hollander en "Dante" en Dictionary of the Middle Ages, volumeno 4. Laŭ Boccaccio, la poeto mem diris ke li naskiĝis en Majo. Vidu "Alighieri, Dante" en la Dizionario Biografico degli Italiani.
  4. 4,0 4,1 4,2 CHIMENZ, S.A. Alighieri, Dante (itale). Enciclopedia Italiana.
  5. SANTAGATA, Marco. (2012) Dante: Il romanzo della sua vita. Milan: Mondadori. ISBN 978-8804620266.
  6. DAVENPORT, John. (2005) Dante: Poet, Author, and Proud Florentine. Infobase Publishing. ISBN 978-1-4381-0415-7.
  7. Davenport, John (2005). Dante: Poet, Author, and Proud Florentine. Infobase Publishing. p. 53. ISBN 978-1-4381-0415-7. Retrieved 2016-03-07. [1] Alirita la 6an de Januaro 2017.
  8. "Guelphs and Ghibellines". Dante Alighieri Society of Massachusetts. [2] 30a de Decembro 2015. Alirita la 6an de Januaro 2017.
  9. Dino Compagni, Cronica delle cose occorrenti ne' tempi suoi
  10. Robert Harrison, "Dante on Trial", NY Review of Books, 19 Feb 2015, pp. 36-37
  11. Harrison, p. 36.
  12. Malcolm Moore "Dante's infernal crimes forgiven", Daily Telegraph, la 17-an de junio 2008. Alirita la 18-an de junio 2008.
  13. See Bookrags.com and Tigerstedt, E.N. 1967, Dante; Tiden Mannen Verket (Dante; The Age, the Man, the Work), Bonniers, Stockholm, 1967.
  14. Fabio M. Bertolo (2003)L′Officiolum ritrovato di Francesco da Barberino. Spolia—Journal of Medieval Studies. Alirita 18a de Aŭgusto, 2012.
  15. http://aquinatis.blogspot.com/2008/05/vida-de-santo-toms-de-aquino.html Alirita la 22-an de junio 2011: "A mediados de noviembre abandonó Santo Tomás la ciudad de Viterbo en compañía de fray Reginaldo de Piperno y su discípulo fray Nicolás Brunacci." http://www.brunacci.it/s--tommaso.html Alirita la 22-an de junio 2011
  16. History of Italian Philosophy, Volume 1, 85, de Eugenio Garin, https://books.google.com/books?id=sVP3vBmDktQC&pg=PA85&lpg=PA85&dq=brunacci#v=onepage&q=brunacci&f=false Alirita la 29-an de junio 2011; http://www.brunacci.it/s--tommaso.html Alirita la 22-an de junio 2011: "Per l'acutezza del suo ingegno, dopo aver studiato nella sua provincia, ebbe l'alto onore di accompagnare S. Tommaso a Parigi nel novembre del 1268. Rimase in quello studio fino al 1272 e di là passò a Colonia sotto la disciplina di Alberto Magno."
  17. Frater Nicolaus Brunatii [† 1322] sacerdos et predicator gratiosus, fuit lector castellanus, arectinus, perusinus, urbevetanus et romanus apud Sanctam Sabinam tempore quo papa erat in Urbe, viterbiensis et florentinus in studio generali legens ibidem annis tribus (Cr Pg 37v). Cuius sollicita procuratione conventus perusinus meruit habere gratiam a summo pontifice papa Benedicto XI ecclesiam scilicet et parrochiam Sancti Stephani tempore quo [maggio 13041 ipse prior actu in Perusio erat (Cr Pg 38r). http://www.e-theca.net/emiliopanella/lector12.htm Accessed May 9, 2011; Alirita 22an de Aŭgusto, 2012
  18. Dante Alighieri. The Catholic Encyclopedia. Alirita 2a de Majo, 2010.
  19. VAUCHEZ, André. (2000) Encyclopedia of the Middle Ages. Chicago: Fitzroy Dearborn Publishers.; CAESAR, Michael. (1989) Dante, the Critical Heritage, 1314(?)–1870. London: Routledge.
  20. "In praeclara summorum: Encyclical of Pope Benedict XV on Dante". The Holy See. Alirita la 7an de Nov., 2014.
  21. Pullella, Philip, "Dante gets posthumous nose job – 700 years on", Statesman, Reuters, 12a de Januaro, 2007. Kontrolita 5a de Novembro, 2007.
  22. (2009) “The Face of the Poet Dante Alighieri, Reconstructed by Virtual Modeling and Forensic Anthropology Techniques”, Journal of Archaeological Science 36 (2), p. 278–283. doi:10.1016/j.jas.2008.09.006. 
  23. Messaggio del Santo Padre al Presidente del Pontificio Consiglio della Cultura in occasione della celebrazione del 750° anniversario della nascita di Dante Alighieri. Press.vatican.va. Arkivita el la originalo je 2015-05-04. Alirita 2015-10-21.
  24. Translator. Microsofttranslator.com. Alirita 2015-10-21.
  25. Banquet. Dante online. Alirita la 2-an de septembro 2008.
  26. Monarchia. Dante online. Alirita la 2-an de septembro 2008.
  27. Anthony K. Cassell The Monarchia Controversy. De monarchia estis en la Index Librorum Prohibitorum el ties kreado ĝis 1881.
  28. Giuseppe Cappelli, La divina commedia di Dante Alighieri, en itala.
  29. De vulgari Eloquentia. Dante online. Alirita la 2-an de septembro 2008.
  30. New Life. Dante online. Alirita la 2-an de septembro 2008.

Bibliografio[redakti | redakti fonton]

  • Allitt, John Stewart (2011). Dante, il Pellegrino (itale) (Edizioni Villadiseriane eld.). Villa di Serio (BG).
  • Teodolinda Barolini (eld.). Dante's Lyric Poetry: Poems of Youth and of the 'Vita Nuova'. University of Toronto Press, 2014.
  • Gardner, Edmund Garratt (1921). Dante. London: Oxford University Press. OCLC 690699123. versio alirita la 8-an de januaro 2017.
  • Hede, Jesper (2007). Reading Dante: The Pursuit of Meaning. Lanham: Lexington Books. ISBN 9780739121962.
  • Miles, Thomas (2008). Dante: Tours of Hell: Mapping the Landscape of Sin and Despair. En Stewart, Jon. Kierkegaard and the Patristic and Medieval Traditions. Ashgate. paĝoj 223–236. ISBN 9780754663911.
  • Raffa, Guy P. (2009). The Complete Danteworlds: A Reader's Guide to the Divine Comedy. Ĉikago: University of Chicago Press. ISBN 9780226702704.
  • Scartazzini, Giovanni Andrea (1874–1890). La Divina Commedia riveduta e commentata (4 volumoj). OCLC 558999245.
  • Scartazzini, Giovanni Andrea (1896–1898). Enciclopedia dantesca: dizionario critico e ragionato di quanto concerne la vita e le opere di Dante Alighieri (2 volumoj). OCLC 12202483.
  • Scott, John A. (1996). Dante's Political Purgatory. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. ISBN 9780585127248.
  • Seung, T. K. (1962). The Fragile Leaves of the Sibyl: Dante's Master Plan. Westminster, MD: Newman Press. OCLC 1426455.
  • Toynbee, Paget (1898). A Dictionary of the Proper Names and Notable Matters in the Works of Dante. Londono: The Clarendon Press. OCLC 343895. arkivigita versio alirita la 8-an de januaro 2017.
  • Whiting, Mary Bradford (1922). Dante the Man and the Poet. Cambridge: W. Heffer & Sons. OCLC 224789.
  • Guénon, René (1925). L'Esoterisme de Danté, 1925, ISBN 0-900588-02-0; angla traduko The Esoterism of Dante, tradukita per C. B. Berhill, en la serio Perennial Wisdom. Ghent, Novjorkio: Sophia Perennis et Universalis, 1996. VIII, 72 p.

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

Faces-nevit.svg Trovu « Dante Alighieri » inter la
Vizaĝoj de homoj
rilataj al la ideo
«Internacia Lingvo»
  • verkoj de Dante Alighieri: tekstoj, konkordancoj kaj listoj de vortoftecoj (angle)
  • Verkoj de Dante Alighieri ĉe Projekto Gutenberg
  • Giuseppe Bonghi, Progetto Dante Alighieri, en la retejo Classic italiani, 1996. [3] konsultita la 8-an de januaro 2017.
  • Mirko Locatelli kaj Roberto Gagliardi (eld.), Dante Alighieri, en la projekto Progetto Manuzio. konsultita la 8-an de januaro 2017.
  • Andrea Mazzucchi, Amedeo Quondam, Italo Pantani, Giuliana Zagra kaj aliaj (eld.), Dante Alighieri, su Internet culturale, Internet Culturale. [4] Konsultita la 8-an de januaro 2017.
  • Dante online, Società Dantesca Italiana. [5] Konsultita la 8-an de januaro 2017.
  • DanteSources, Istituto di Scienza e Tecnologie dell’Informazione "A. Faedo" (CNR Pisa) e Dipartimento di Filologia, Letteratura e Linguistica (Università di Pisa), 2013. [6] Konsultita la 8-an de januaro 2017.
  • Centro Dantesco dei Frati Minori Conventuali, Ravenna, centrodantesco.it. [7] Konsultita la 8-an de januaro 2017.
  • Marco Santagata, 20 Finestre sulla vita di Dante, Mondadori, 2012. [8] Konsultita la 8-an de januaro 2017.
  • Museo Casa di Dante, Firenze, Unione Fiorentina. [www.museocasadidante.it] Konsultita la 8-an de januaro 2017.
  • En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Dante Alighieri en la itala Vikipedio.
  • En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el la artikolo Dante Alighieri en la angla Vikipedio.


Ĉi tiu artikolo plenumas laŭ redaktantoj de Esperanto-Vikipedio kriteriojn por leginda artikolo.