Roza Luksemburg

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Roza LUKSEMBURG

RosaRoza LUKSEMBURG - en Esperanto Roza Luksemburgo (laŭ germana transskribo Rosa Luxemburg, laŭ pola Róża Luksemburg) estis komunista revoluciulino.

Ŝi naskiĝis la 5-an de marto 1871 proksime al Lublin, en la tiama parto de nuna Pollando regata de la Rusa Imperio, en familio de judaj komercistoj.

Tre juna ŝi aliĝis al revoluciaj movadoj, kaj ankoraŭ 18-jara devis fuĝi al Svisio. En 1893, kun Leo Jogiches ŝi fondis la ĵurnalon Sprawa Robotnicza kaj poste la Socialdemokratan Partion de la Reĝlando de Pollando, kontraŭan al naciistaj tendencoj.

Statuo de Rosa Luxemburg en Berlino.

En 1898 ŝi translokiĝis al Germanio, kaj aliĝis al la Socialdemokrata partio. Ŝi partoprenis en la teoriaj diskutoj, kiuj tiam havis lokon en la partio, kaj apogis komence la tezojn de Karl Kautsky, kontraŭ la reviziismo de Eduard Bernstein. Ŝi neniam subtenis la penojn de la socialdemokratoj akiri seĝojn en la Parlamento, kaj favoris revoluciajn taktikojn.

Ŝi ankaŭ atakis naciismon, kaj verkis diversajn librojn kaj broŝurojn kontraŭ tiu tendenco. Ŝi eĉ havis polemikojn kun Lenin, pro la apogo de tiu ĉi al la rajto je memdispono de la popoloj. Tiu defendo de internaciismo estis la ĉefa forto de ŝia kontraŭo al la apogo de la socialista partio al la enmiksiĝo de Germanio en la Unua mondmilito. Ŝi estis malliberigita pro tiuj altivaĵoj.

Ŝi ankaŭ polemikis kun Lenin pro sia kontraŭo al la diktatoreco, kaj ŝi antaŭvidis la eblecon ke la Rusa Revolucio prenus totalismajn trajtojn.

Kun Karl Liebknecht ŝi gvidis la spartakisman movadon, kiu naskis la Komunistan Partion de Germanio. Ŝi estis arestita kaj murdita kune kun Liebknecht, dum la spartakisma provo de revolucio la 15-an de januaro 1919.

Citaĵo[redakti | redakti fonton]

"Libereco estas ĉiam ankaŭ la libereco de tiu, kiu ne pensas kiel vi mem."

Tekstoj legeblaj en Esperanto[redakti | redakti fonton]

  • Resumo de l'marksa Kapitalo
  • Naciecaj problemoj

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]


Rete legeblaj tekstoj[redakti | redakti fonton]

En Esperanto[redakti | redakti fonton]

En la germana[redakti | redakti fonton]

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]