Gdańsk

Gdańsk
	Gdansko
	pole: Gdańsk
	urbo
Flago	Blazono
	Oficiala nomo: Gdańsk
	Moto: Nec temere, nec timide; (pol. Bez strachu, ale z rozwagą)
Urbo	Pollando
Provinco	Pomeria Provinco
Situo	Gdańsk
- alteco	33 m s. m.
- koordinatoj	54°22′N 18°38′E / <span class="geo-dec geo" title="Mapoj, elĉielaj bildoj kaj aliaj datumoj por 54.367 Esprima eraro: Neatendita operacisimbolo *">54.367°N, Esprima eraro: Neatendita operacisimbolo <
Plej alta punkto
- alteco	180 m s. m.
Plej malalta punkto
- alteco	-1 m s. m.
Areo	262 km² (26 200 ha)
Loĝantaro	458 053 (2006)
- de aglomeraĵo	1 080 700
Denseco	1 748,29 loĝ./km²
Estiĝo	10-a jarcento
Urbestro	Paweł Adamowicz
Horzono	MET (UTC+1)
- somera tempo	MET (UTC+2)
Poŝtkodo	80-008 - 80-958
aŭtokodo	GD
tel. antaŭkodo	+ (48) 58
	Situo de Gdansko enkadre de Pollando
	Vikimedia Komunejo: Gdańsk
	Retpaĝo: www.gdansk.pl

Gdańsk (kaŝube: Gduńsk; esperante: Gdansko, en historiaj tekstoj (ĝis 1945) Dancigo; germane Danzig) estas urbo ĉe la Balta maro kaj ĉefurbo de Pomeria Provinco (Województwo pomorskie) en Pollando. En Gdansko loĝas proksimume 461 865 homoj (stato de 2005).

[redakti] Historio

Dum la mezepoko la urbo apartenis al la komerca ligo Hanso.

Ĝis la fino de la Unua mondmilito la urbo apartenis al Germanio kaj poste de 1920 ĝis 1939 estis (germanlingva) libera urbo sub protekto de la Ligo de Nacioj. La urbo dum la jaro 1933 havis 238.000 enloĝantojn.

Dum la jaro 1939 Germanio aneksis ĝin post milita konkero. Ekde 1945 la plej multaj germanaj enloĝantoj, se ili ne jam estis fuĝintaj, estis elpelitaj.

Lech Wałęsa, la unua ŝtatestro de postkomunisma Pollando, antaŭe laboris tie en ŝipfarejo.

[redakti] Transporto

Gdańsk havas regulan trajnan konekton kun ĉefurbo de Pollando - Varsovio. Nuntempe vojaĝo daŭras preskaŭ 6 horoj. Pro la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012 kaj tio, ke en Gdańsk kaj ankaŭ en Varsovio estos stadionoj, estas nuntempe la linio modernigita kaj vojaĝo daŭros nur du horoj kaj 13 minutoj^[1].

[redakti] Partneraj urboj

Gdansko havas partnerajn rilatojn kun la sekvaj urboj:

Bremeno, Germanio (ekde 1976) ^[2] Turku, Finnlando (ekde 1987) ^[2] Barcelono, Hispanio (ekde 1990) ^[2]^[3] Klevlando, Ohio, Usono (ekde 1990) ^[2] Kalmar, Svedio (ekde 1991) ^[2] Helsingør, Danio (ekde 1992) ^[2] Marsejlo, Francio (ekde 1992) ^[2]	Rueno, Francio (ekde 1992) ^[2] Kaliningrado, Rusio (ekde 1993) ^[2] Sefton, Britio, Unuiĝinta Reĝlando (ekde 1993) ^[2] Sankt-Peterburgo, Rusio (ekde 1993) ^[2]^[4] Astano, Kazaĥio (ekde 1996) ^[2] Odeso, Ukrainio (ekde 1996) ^[2]	Roterdamo, Nederlando (ekde 1998) ^[2] Vilno, Litovio (ekde 1998) ^[2] Nico, Francio (ekde 1999) ^[2] Ŝanhajo, Ĉinio (ekde 2004) ^[2] Palermo, Italio (ekde 2005) ^[2] Bytów, Pollando (ekde 2007)^[5] Colchester, Britio, Unuiĝinta Reĝlando ^[2]

Vidu EdE-D:

[redakti] Esperanto en Gdańsk

Laŭ UEA (1928), pioniroj estis s-ino Anna Tuschinski kaj L. Rajkowski. La "Danciga Esperanto-Asocio" (DEA) estis fondita dum la jaro 1907 de s-ino Tuschinski. Dum ĝia 25-jara ekzistado, la Asocio plenumadis neinterrompitan varbadan kaj instruan laboron. Okazis kursoj en popolaltlernejo, krom tio por komercistoj, fervojistoj, tramistoj, soldatoj, policistoj, doganoficistoj ktp.

Dum 1927 (28-a de julio - 4-a de aŭgusto) en la urbo okazis la 19-a UK kun 905 kongresanoj el 35 landoj sub la prezido de B. Aeltermann. Dum la malfermo, C. Lindhagen, ĉefurbestro de Stockholm, parolis Esperante. Oni plantis jubilean kverkon sur la Esperanto-Placo, kie staras ankaŭ Esperanto-monumento. Okazis enketo pri la lerneja instruado de Esperanto. Por Esperanto laboradis krom DEA ankaŭ katolika, laborista, bontemplana kaj pacifista grupoj.