Barcelono

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Disambig.svg Por samtitola artikolo vidu la paĝon Barcelona.
Barcelono
hispane: Barcelona, katalune: Barcelona
urbo
Barcelona collage.JPG
Vido al Barcelono
Flag of Barcelona.svg
Escut de Barcelona.svg
Oficiala nomo: Barcelona
Ŝtato Flago de Hispanio  Hispanio
Duoninsulo Iberio
Regiono Katalunio
Provinco Provinco Barcelono
Komarko Barcelonès
Transporto -
 - flughaveno Flughaveno de Barcelono
 - haveno Haveno de Barcelono
Najbaras kun Mediteraneo
Memorindaĵoj
Turo Turo Agbar
Riveroj Llobregat, Besòs
Situo Barcelono
 - alteco m s. m.
 - koordinatoj 41°22′57″N 02°10′37″E  /  41.3825°N, 2.17694°O / 41.3825; 2.17694 (Barcelono)
Plej alta punkto
 - alteco 512 m s. m.
Plej malalta punkto
 - alteco m s. m.
Areo 100,4 km² (10 040 ha)
Loĝantaro 1 621 537 (2008)
Denseco 16 150,77 loĝ./km²
Parko Parko Güell
Fondo 3-a jarcento a.K.
Urbestro Xavier Trias
Horzono MET (UTC+1)
 - somera tempo MET (UTC+2)
Poŝtkodo 08.0XX
Loko de Monda heredaĵo de UNESCO
Nomo Hospitalo de Sant Pau
Tipo de heredaĵo kultura heredaĵo
Jaro 1997 (#21)
Numero 804
Regiono Eŭropo
Kriterioj i, ii, iv
Okazejo Somera Olimpiko 1992
Situo enkadre de Hispanio
ButtonRed.svg
Situo enkadre de Hispanio
Situo enkadre de Katalunio
ButtonRed.svg
Situo enkadre de Katalunio
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Barcelona
Retpaĝo: www.barcelona.cat
Hospitalo de Sant Pau - Monda heredaĵo de Unesko
Barcelono el aviadilo

Barcelono (Barcelona, katalune [bərsə'lonə] kaj hispane [barθe'lona]) estas la ĉefurbo de la aŭtonoma komunumo Katalunio, nord-oriente en Hispanio. Ĝi situas ĉe Mediteraneo, 160 km sude de Pireneoj kaj la franca limo. La urbo estas la 2-a plejgranda en Hispanio kaj la plej granda de Katalunio. Ĝi estas centro de la metropola areo de Barcelono, kun pli ol 3 milionoj da loĝantoj.

En la jaro 1992 okazis la Olimpikoj en Barcelono. Somere 2004 okazis la Internacia Forumo de Kulturoj.

Historio[redakti | redakti fonton]

Laŭ sagao, la urbo (Barcino) estis fondita de Hamilkar Barka, patro de Hanibal Barka el Kartago. Post tio trakonstruis la urbon la romianoj al kastro . La centro de la urbo kuŝis sur Mons Taber, sur malgranda monteto proksime al la tiama Konsildomo (Plaça de Sant Jaume). Oni povas ankoraŭ hodiaŭ trovi restaĵojn de la romia urbomuro en la praurba parto. Gravaj romiaj trovitaĵoj estas ekspoziciitaj ĉe Plaça del Rei. En la 5-a jarcento la urbon konkeris visigotoj, en la 8-a jc. la maŭroj. En 801 konkeris la urbon la franca reĝo. Je 985 disrabis Barcelonon Al-Mansur, armeestro de Kordovo.

En la mezepoko Barcelono estis ĉefurbo de Reĝlando de Aragono kaj elstara mara kaj komerca potenco en la okcidenta Mediteranea maro, kun gravaj posedaĵoj, kiel Sardio kaj Sicilio. Ekde la 15-a jarcento, post la Kompromiso de Caspe (1412) kaj la enlanda milito (1462-1472), la urbo perdis potencon, unue favore al Valencio kaj poste al kastiliaj urboj. La malvenko en la milito de hispana sukcedo (1701-1714) post sieĝo kaj la postaj reprezalioj de Filipo la 5-a de Kastilio plimalfortigis kaj katenis la urbon ĝis meze de la 19-a jarcento, kiam estiĝis permeso malkonstrui la urbomurojn.

La ekonomia bonfarto permesis rapidegan plilarĝigon de la urbo, kiu ensorbis diversajn antaŭurbojn kiel Sants, Gràcia kaj Sarrià. Partoj de la urbo aldoniĝis post eventoj, kiel la internaciaj ekspozicioj de 1888 kaj 1929, la Olimpikaj ludoj (1992) aŭ la Forumo de la Kulturoj (2004).

Vidindaĵoj[redakti | redakti fonton]

Torre Agbar

Pro sia historio Barcelono havas elstaregan gotikan arkitekturon, kiu konserviĝis pro la stagnado de la urbo dum jarcentoj. Nova etapo de ekonomia bonfarto koincidis kun la ekspansio de la urbo, tial ke ĝia impona kolekto de modernismaj konstruaĵoj (kun ok Mondaj Kulturheredaĵoj de Unesko) ne stariĝis sur la malnovaj mezepokaj palacoj. Nuntempe Barcelono plu aperigas novajn elstarajn konstruaĵojn, kiel Turon Agbar (2005).

Plej elstaraj vidindaĵoj:

Mondaj Kulturheredaĵoj de Unesko en Barcelono:

Partneraj urboj[redakti | redakti fonton]

Barcelono havas partnerajn rilatojn kun la sekvaj urboj:

Esperanto en Barcelono[redakti | redakti fonton]

Esperantistoj de Barcelono[redakti | redakti fonton]

Barcelono estas naskiĝurbo de Jaume Grau Casas, Alfons Sabadell kaj Francisko Gorgues.

EdE[redakti | redakti fonton]

En la urbo okazis la 5-a Universala Kongreso 6-11 septembro 1909, kun 1287 kongresanoj el 32 landoj. Ĉefaj temoj de la kongreso: organizo de naciaj E-societoj, financoj, laboroj de la E-Akademio.

Aliaj signifoj[redakti | redakti fonton]


Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]