Sud-Koreio

El Vikipedio

대한민국
Daehanminguk
Korea Respubliko
Nacia himno: 애국가 La patriota kanto
Nacia devizo: 널리 인간을 이롭게 하라 Favoru la tutan homaron
Bazaj informoj
Ĉefurbo	Seoul
Oficiala(j) lingvo(j)	korea
Plej ofta(j) religio(j)	nenia (46,5%) kristanismo (29,3%) budhismo (22,8%)
Areo  % de akvo	100.032 km² 0,3%
Loĝantaro	48.846.823 (2007)
Loĝdenso	493/km²
Loĝantoj	Koreoj
Horzono	UTC+9
Interreta domajno	.kr
Landokodo	KR
Telefona kodo	82
Politiko
Politika sistemo	Prezidenta respubliko
Ŝtatestro	Prezidento Lee Myung-bak
Ĉefministro	Han Seung-soo
Nacia tago	15-a de aŭgusto
Sendependiĝo disde Japanio	15-a de aŭgusto 1945
Ekonomio
Valuto	ŭono (KRW)
MEP - Suma - Pokapa	laŭ 2007 $1,201 duiliono $ 24.800
Esperanto-movado
Landa E-asocio	Korea Esperanto-Asocio

Transskribo
Hangeŭlo	대한민국
Ĉina skribo	大韓民國
Reviziita transskribo	Daehanminguk
McCune-Reischauer	Taehanmin’guk

Korea Respubliko, alinomata ankaŭ Sud-Koreio aŭ Sud-Koreujo, estas la suda parto de korea duoninsulo en Orienta Azio. La lando havas sole unu terlimon, kiu estas 243 km longa kaj dividas Sud-Koreion de norda parto Nord-Koreio. La du koreaj ŝtatoj fondiĝis en 1948, kiam komenciĝis konflikto inter Usono kaj Sovetunio. La sekva Korea Milito fiksis la dividon. Sud-Koreio okcidente limitiĝas de Flava Maro, sude de Orientĉina Maro kaj oriente de Orienta Maro, kiu alinomiĝas Japana Maro en Japanio.

Enhavo 1 Ŝtata nomo 2 Geografio 3 Loĝantaro 4 Politika sistemo 5 Lingvo kaj Skribo 6 Historio 7 Kulturo 8 Administra strukturo 9 Edukado 10 Esperanto en Sud-Koreio 11 Vidu ankaŭ 12 Eksteraj ligiloj

[redakti] Ŝtata nomo

Oficiale la ŝtata nomo estas Korea Respubliko en Esperanto, sed en ĉiutaga vivo la lando ofte estas nomata Sud-Koreio. En la korea lingvo ĝi oficiale nomiĝas Daehan Minguk (대한민국; 大韓民國; esperante "Granda Han-Respubliko"), sed ĉiutage estas nomata Hanguk (한국, 韓國, "Han-Ŝtato") aŭ Namhan (남한, 南韓, "Suda Han") kontraste de Bukhan (북한, 北韓, "Norda Han"). En Nord-Koreio la ŝtata nomo esprimite en ĉinkoreaj silaboj ne estas Han, sed Chosŏn. Por tio "Sud-Koreio" havas la nomon Nam-Chosŏn (남조선, 南朝鮮, "Sud-Joseon") en la norda parto de duoninsulo.

[redakti] Geografio

La areo de Sud-Koreio estas 99.392 kvadrata kilometroj. Nur 290 kvadrata kilometroj de tio estas aquo, ĉar ne eksistas larĝaj lagoj.

Sud-Koreo inklusivas la suda parto de korea duoninsulo kaj malgrandaj insuloj. Proksime de okcidenta marbordo kaj sudoriente estas plana grundo kun multe da montetoj, kio nur cirkaŭ trion de landareo estas, sed tie loĝas la plejparto de sud-koreaj loĝantoj. La cetera lando, krome malvasta bando apud la orienta marbordo kaj malvastaj valebenoj, estas montara. La montoj kaj montetoj en Sud-Koreio pleje arbokovritiĝas, ili ne estas altega, sed kruta. Estas ideala tereno por suprengrimpado.

[redakti] Loĝantaro

[redakti] Politika sistemo

[redakti] Lingvo kaj Skribo

La korea lingvo estas oficiala lingvo kaj norma lingvo en Sud-Koreio. Agnoskitaj lingvoj de minoritatoj ne ekzistas. Kelkaj lingvistoj konsideras la korean lingvon esti membro de la altaja lingvaro, aliaj konsideras ĝin esti izolita lingvo. Onidire ĝi estas pli parenca al la japana-rjukjua lingvo. Mondskale cirkaŭ 78 miliono da homoj parolas la korean. Diferencoj inter regionaj dialektoj malgrandegas, krom la dialekto parolata en la suda insulo Jeju-do. Por multaj nocioj estas pura korea vorto kaj ankaŭ (ĉinkorea) vorto transprenita de ĉina lingvo. Nuntempe multaj vortoj transpreniĝis el la angla lingvo.

La korea skribo Hangulo estas alfabeto kun 24 simplaj literoj kaj 27 literoj asemblitaj de simplaj literoj. Ĉar silaboj estas konstruaj kiel blokoj de multaj literoj, eblas ricevi impreson, ke la korea skribo estas tiel kompleksa kiel ekzemble la ĉina skribo, sed la korea skribo estas kreita tre facile kaj logike. Ĝi estis iniciatita kaj disvastigita de granda reĝo Sejong en la 14-a jarcento. Tamen hangulo longe ne estis oficiala skribo en Koreio, sed kiel antaŭe skribo nomige Hanja, kiu konsistas el ĉinaj literoj uzige en tipa korea maniero. Post la fino de regado de japana imperialismo en 1945 la uzado de hanja-literoj malkreskis. Hanja-literoj iom post iom malaperis en gazetoj kaj libroj kaj hangulo iĝis ofica skribo. Nuntempe sud-koreaj lernantoj devas lerni 1.800 hanja-literojn en mez- kaj alterlernejo kaj plu specialajn literojn en universitato. Tamen raras junaj koreoj, kiuj bone uzas ĉinajn ideogramojn.

[redakti] Historio

[redakti] Kulturo

[redakti] Administra strukturo

Politike Sud-Koreio estas divida en:

• unu Speciala Urbo
  • Seoul (서울특별시; 서울特別市) (1),
• ses memstaraj urbegoj
  • Busan (부산광역시; 釜山廣域市) (2)
  • Daegu (대구광역시; 大邱廣域市) (3)
  • Daejeon (대전광역시; 大田廣域市) (6)
  • Gwangju (광주광역시; 光州廣域市) (5)
  • Incheon (인천광역시; 仁川廣域市) (4)
  • Ulsan (울산광역시; 蔚山廣域市) (7)
• naŭ provincoj:
  • Chungcheongbuk-do (충청북도; 忠清北道) (10)
  • Chungcheongnam-do (충청남도; 忠清南道) (11)
  • Gangwon-do (Sud-Koreio) (강원도; 江原道) (9)
  • Gyeonggi-do (경기도; 京畿道) (8)
  • Gyeongsangbuk-do (경상북도; 慶尙北道) (14)
  • Gyeongsangnam-do (경상남도; 慶尙南道) (15)
  • Jeju-do (제주특별자치도; 濟州特別自治道) (16)
  • Jeollabuk-do (전라북도; 全羅北道) (12)
  • Jeollanam-do (전라남도; 全羅南道) (13)

[redakti] Edukado

[redakti] Esperanto en Sud-Koreio

La plej granda organizaĵo de esperantistoj en Sud-Koreio estas Korea Esperanto-Asocio (KEA), kiu ĉiumonate eldonas sian oficialan organon La Lanterno Azia. Korea Esperanto-Asocio tutlande havas 9 regionajn filiojn kaj 6 regionajn filietojn. Ĝia junulara sekcio estas Korea Esperanto-Junularo(KEJ), kiu ĉiun duan monaton publikigas la gazeton Verda Voĉo.

En 3 sud-koreaj universitatoj (Hankuk-Universitato pri Fremdaj Studoj, Universitato Dankuk kaj Universitato Wonkwang), studentoj povas lerni Esperanton kiel kleran lecionon, kaj ankaŭ ekzistas rondoj de esperantistoj en kelkaj universitatoj kaj altlernejoj. En la ĉefurbo Seulo ankaŭ ekzistas Seula Esperanto-Kulturcentro, kiu instruas Esperanton en ĉiumonataj kursoj. La kulturcentro ankaŭ funkcias kiel librovendejo, kie oni povas aĉeti cirkaŭ 600 da libroj verkitaj en Esperanto aŭ tradukitaj en Esperaton.

Ĉiujare okazas Korea Kongreso de Esperanto organizite de KEA, kaj ĉiujare Komuna Seminario(KS) okazas alterne en aziaj tri landoj(Ĉinio, Japanio kaj Sud-Koreio). Por disvastigi la lingvon KEA ankaŭ organizas kurskunvenojn en somero kaj vintro. En printempo kaj aŭtuno filioj de KEA en Daegu kaj Kyeongsangbuk-do okazigas Namkang Esperanto-lernejo, kunlabore kun Kansaja Ligo de Esperanto-Grupoj kaj Esperanto-Populariga Asocio.

[redakti] Vidu ankaŭ

Rilataj artikoloj troviĝas en Portalo pri Koreio

• Koreio
• Listo de urboj en Sud-Koreio
• Listo de universitatoj en Sud-Koreio
• Tekvondo, la nacia luktosporto

[redakti] Eksteraj ligiloj

• Korea Turisma Organizo