Taĝikio
El Vikipedio
| Respubliko Taĝikistano Ҷумҳурии Тоҷикистон |
|
 |
 |
| Nacia himno: Surudi milli | |
| Nacia devizo: neniu | |
 |
|
| Bazaj informoj | |
|---|---|
| Ĉefurbo | Duŝanbeo |
| Ĉefa(j) lingvo(j) | taĝika |
| Plej ofta(j) religio(j) | Islamanoj (plejmulto), kristanoj, ateistoj, judoj ka. |
| Areo % de akvo |
143.100 km² 0,3% |
| Loĝantaro | 7.163.506 (2005) |
| Loĝdenso | 50/km² |
| Horzono | UTC+5 (somere +6) |
| TTT | .tj |
| Landokodo | TJ |
| Telefona kodo | 992 |
| Politiko | |
| Politika sistemo | Respubliko |
| Ŝtatestro | Prezidento Emomali Rahmonov |
| Ĉefministro | Okil Okilov |
| Nacia tago | 9-a de septembro |
| Sendependiĝo | 9-a de septembro 1991 (de Sovetunio) |
| Ekonomio | |
| Valuto | Somoni
|
Taĝikio (taĝike: Тоҷикистон, Toĝikiston) estas lando en Centra Azio, membro de KSŜ, eksa respubliko de Sovetunio. La lando ne havas eliron al maro, 93% de ĝia teritorio estas montaro.
Taĝikio havas komunan limon kun Afganio, Ĉinio, Kirgizio kaj Uzbekio. Taĝikio havas du eksklavojn en Kirgizio kaj unu en Uzbekio — ili formiĝis dum disdivido de fekunda Fergana valo inter la centr-aziaj respublikoj laŭ la etna principo.
La ĉefa loĝantaro de la lando estas taĝikoj (79,9% en 2000). Loĝas ankaŭ aliaj iranlingvaj popoloj (multe influitaj de la taĝika kulturo kaj lingvo), rusoj, uzbekoj, kirgizoj ka.
- Urboj: Leninabad (106 mil), Kuljab (41 mil).
- Provincoj:
- Duŝanbeo (urbo) 604 000 loĝantoj
- Gorno-Badaĥŝan 161 000 loĝantoj, 63 700 kv.km.
- Karotegin 1 085 000 loĝantoj, 28 400 kv.km.
- Ĥatlon 1 703 000 loĝantoj 24 600 kv.km.
- Ĥuĝand (Suhd) 1 559 000 loĝantoj 26 100 kv.km.
Enhavo |
[redaktu] Historio
En antikvaj tempoj la lando esti parto de Baktrio. pluigenda: Aleksandro la Granda, Kuŝana imperio En 1925 Taĝikio eniris Sovetunion kiel aŭtonoma parto de Uzbekio. En 1929 ĝi iĝis memstara respubliko de la unio.
Tuj post sendependiĝo okazis sanga interna milito, kiu daŭris ĝis 1997, kiam estis formita koalicia registaro de sekularistoj kaj islamistoj. Armitaj konfliktoj tamen sporade okazis ankaŭ post la jaro 1997.
[redaktu] Politiko
Taĝikio estas prezidenta respubliko kaj la prezidento Emomali Rahmonov elektias la ĉefministro.
[redaktu] Ekonomio
[redaktu] Esperanto-movado
En Taĝikio ekzistas bona tradicio de Esperanto-movado. Kvankam ĉefe pro ekonomia situacio la movado nun stagnas, la lokaj esperantistoj penas okazigi Esperanto-eventoj, renkontiĝojn, kursojn de la lingvo ks.
La juna taĝika esperantisto Saidnabi Saidilhomzoda, subtenite de UEA, gvidis kurson de Esperanto en Kabula Universitato (Afganio) en 2005.
[redaktu] Eksteraj ligoj
belaj kaj interesaj fotoj de taĝikio- aliaj fotoj pri Taĝikio
- lingvaj situacio kaj leĝaro en Taĝikio (france)
- Intervjuo donita de Saidnabi Saidilhomzoda al Slavik Ivanov pri la Kabula kurso de Esperanto eo ru
|
|
 |
|---|---|
|
Armenio | Azerbajĝano | Belorusio | Kartvelio | Kazaĥio | Kirgizio | Moldavio | Rusio | Taĝikio | Turkmenio | Ukrainio | Uzbekio |
|
|
|
|
|---|---|
| Ĉinio | Kazaĥio | Kirgizio | Rusio | Taĝikio | Uzbekio | |
| Spektantaj ŝtatoj: Barato | Irano | Mongolio | Pakistano | |
| Ŝtatoj en Azio | |
|---|---|
| Afganio | Armenio | Azerbajĝano | Barejno | Bangladeŝo | Barato | Birmo | Brunejo | Butano | Ĉinio | Filipinoj | Indonezio | Irako | Irano | Israelo | Japanio | Jemeno | Jordanio | Kamboĝo | Kartvelio | Kataro | Kazaĥio | Kipro | Kirgizio | Kuvajto | Laoso | Libano | Malajzio | Maldivoj | Mongolio | Nepalo | Nord-Koreio | Omano | Orienta Timoro | Pakistano | Palestino | Rusio | Saŭda Arabio | Singapuro | Sirio | Sri-Lanko | Sud-Koreio | Taĝikio | Tajlando | Tajvano | Turkio | Turkmenio | Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj | Uzbekio | Vjetnamio | |
| Dependaj teritorioj: Brita Hindoceana Teritorio | Kokosinsuloj | Kristnaskinsulo | |
