5-a de marto
El Vikipedio
La plej lasta reviziita versio (listigi ĉiujn) estis aprobita je 5 Mar. 2013.
4 ŝanĝoj bezonas kontrolon.
| Kalendaro Januaro | Februaro | Marto | Aprilo | Majo | Junio | Julio | Aŭgusto | Septembro | Oktobro | Novembro | Decembro |
| marto 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| marto | ||||||
| lu | ma | me | ĵa | ve | sa | di |
| 1 | 2 | 3 | ||||
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| aranĝo de 2013 tagoj |
||||||
La 5-a de marto estas la 64-a tago de la jaro (la 65-a en superjaroj) laŭ la gregoria kalendaro. 301 tagoj restas.
Je la 5-a de marto okazis, interalie:
Enhavo |
Eventoj [redakti]
- 363: Romia imperiestro Juliano la Apostato ekmarŝis de Antioĥio por militiri kontraŭ persoj
- 1279: Grandduko de Litovio Traidenis supervenkis armeon de Livonia Ordeno en batalo de Kernavė
- 1496: Angla reĝo donis al itala navigisto Giovanni Caboto patenton por malkovri nekonatajn teritoriojn
- 1616: La verko de pola astronomo Koperniko De revolutionibus orbium coelestium eniris indekson de malpermesitaj libroj
- 1711: Caro Petro la Granda establis Regantan Senaton
- 1770: Bostona masakro ekbruligis la Usonan Revolucion.
- 1798: Franca armeo komencis invadon al Svislando
- 1812: Napoleono Bonaparte kreis la 5-an Korpuson de Granda Armeo, kiun eniris ekskluzive 35 mil poloj, komandataj de generalo Józef Poniatowski; tiam Pollando politike malekzistis
- 1849: Hungara revolucio: venko de hungara-pola armeo super la aŭstra en batalo de Szolnok
- 1860: Modeno, Parmo, Romanjo kaj Toskanio aliĝis pere de referendumo al Regno de Sardio
- 1868: Milano: premiero de la opero Mefistofele
- 1872: George Westinghouse patentigis trajnan bremson
- 1888:Hungara esploristo Sámuel Teleki kiel unua eŭropano atigis lagon de Rudolfo en Afriko
- 1891: Franca astronomo Auguste Charlois malkovris asteroidon Niko
- 1894: Franca astronomo kaj meteologo Fernand Courty malkovris asteroidon Akvitanio
- 1918: Unua mondmilito: Rumanio subskribis armisticon kun Centraj Potencoj
- 1933: En Germanio okazis parlamenta baloto; Nacisocialisma Germana Laborista Partio akiris 44% de voĉoj
- 1936: Britio: la unua flugo de la ĉasaviadilo Supermarine Spitfire
- 1938: Hispana Enlanda Milito: komenciĝis marbatalo de kabo Palos (ĉ. 70 marmejlojn orienten de Kartaĥeno)
- Dua mondmilito:
- 1940: Politika Buroo pri Centra Komitato de Komunista Partio de Sovetunio decidis murdi ĉirkaŭ 25 milojn de polaj militkaptitoj (intelektularo). Akton de mortokondamno subskribis la plej gravaj gvidantoj de Sovetunio: Josif Stalin, Vjaĉeslav Molotov, Miĥail Kalinin, Kliment Voroŝilov, Lavrentij Berija, Anastas Mikojan kaj Lazar Kaganoviĉ. Ĉefo de la genocida operaco estis nomumita generalo Vasilij Bloĥin, la ĉefa ekzekutisto de NKVD.
- 1943: Testoflugo de la brita ĉasaviadilo Gloster-Meteor
- 1945: Ruĝa Armeo konkeris Białogard, Gryfice, Kamień Pomorski kaj Stargard Szczeciński
- 1946: En Usono Winston Churchill la unuan fojon uzis difinon fera kurteno, kiu dislimigis Eŭropon je orienta kaj okcidenta; lia parolado signis komencon de malvarma milito.
- 1950: Ĉefa komandanto de Ukraina Ribela Armeo Roman Ŝuĥeviĉ pereis dum provo haltigi lin fare de NKVD apud Lvovo
- 1953: Pola piloto Franciszek Jarecki fuĝis de Słupsk per ekzerca aviadilo MiG-15bis kaj alteriĝis sur dana insulo Bornholm
- 1960: Kuba fotisto Alberto Korda faris faman foton de Che Guevara
- 1961: Oni komencis konstrui Maŭritanian fervojon
- 1966: Aŭstra kantisto Udo Jürgens venkis en la 11-a Eŭrovido-Kantokonkurso en Luksemburgo
- 1969: Gustav Heinemann iĝis prezidento de la Federacia Respubliko Germanio
- 1974: Milito de Jom Kippur: lastaj taĉmentoj de israela armeo retiriĝis de okcidenta parto de Sueza Kanalo
- 1979: Usona kosmosondilo Voyager 1 preterflugis Jupiteron en la distanco de 280 mil kilometroj
- 1981: Hejma komputilo Sinclair ZX81 enmerkatiĝis
- 1993: Pollando: Jarosław Kaczyński malkaŝis sekretan instrukcion de la Oficejo pri Ŝtat-Protekto pri subaŭskultado de politikaj partioj
- 2003: Oficanta prezidento Robert Koĉarjan gajnis prezidentan balotadon en Armenio
- 2004: Miĥail Fradkov iĝis ĉefministro de Rusio
- 2008: Laŭ revuo Forbes Bill Gates post 13 jaroj perdis la unuan lokon inter milionuloj favore al Warren Buffett
- 2009: Inguŝio: 6 milicanoj pereis dum malarmigo de eksplodaĵo apud Nazranj
Naskiĝoj [redakti]
- 1133: Henriko la 2-a, angla reĝo, reganto de la partoj de Kimrio, Skotlando, Irlando kaj Francio (m. 1189)
- 1234: Sankta Kinga, hungara monaĥino, pola princino, katolika sanktulino (m. 1292)
- 1326: Ludoviko la 1-a, reĝo de Pollando kaj Hungario (m. 1382)
- 1493: Anna Bijns, flandra poetino (m. 1575)
- 1512: Gerardus Mercator, flandra kartografo kaj matematikisto (m. 1594)
- 1815: Mehmed Emen (Ali paŝao), turka diplomato, otomana grandveziro (m. 1871)
- 1830: Étienne-Jules Marey, franca fiziologiisto, pioniro de kino (m. 1904)
- 1871: Roza Luksemburg, ideologiistino de la pola kaj germana laborista movado; judino (m. 1919)
- 1887: Heitor Villa-Lobos, brazila komponisto, dirigento, pianisto (m. 1959)
- 1896: Kandrat Krapiva, belorusa verkisto, poeto, dramisto (m. 1991)
- 1899: Ödön Palasovszky, hungara verkisto (m. 1980)
- 1906: István Földes, rumania hungara sindikata publicisto (m. ?)
- 1908: Rex Harrison, brita aktoro (m. 1990)
- 1910: Huyng Ba Duong, vjetnama poŝt-oficisto, esperantisto (m. nekonata)
- 1915: Laurent Schwartz, franca matematikisto (m. 2002)
- 1918: James Tobin, usona nobelpremiita ekonomikisto (m. 2002)
- 1922: Pier Paolo Pasolini, itala reĝisoro, poeto, verkisto (m. 1975)
- 1933: Ferenc Sükösd, rumania hungara pentristo (m. 1972)
- 1937: Olusegun Obasanjo, prezidento de Niĝerio
- 1938: Lynn Margulis, usona biologino (m. 2011)
- 1942: Felipe González, ĉefministro de Hispanio
- 1952: Fernando da Piedade Dias dos Santos, ĉefministro de Angolo
- 1958: Andy Gibb, aŭstralia kantisto (m. 1988)
- 1959: Hojo Tsukasa, japana mangaverkisto
- 1968: Attila Sántha, hungara verkisto, redaktoro
- 1969: János Szántai, hungara verkisto, poeto
- 1970: András Zsolt Bandi, hungara aktoro
- 1970: John Frusciante, usona kantisto, muzikisto kaj gitaristo
- 1974: Martin A. Hainz, aŭstra germanistikisto
- 1981: Csaba Székely, hungara verkisto
Mortoj [redakti]
- 254: Lucio la 1-a, papo, sanktulo
- 1534: Antonio da Correggio, itala pentristo (n. 1489)
- 1609: Mikołaj Gomółka, pola renesanca komponisto (n. ĉ. 1535)
- 1827: Alessandro Volta, itala fizikisto kaj fiziologo (n. 1745)
- 1827: Pierre-Simon Laplace, franca matematikisto kaj astronomo (n. 1749)
- 1928: Emil Mayrisch, luksemburga ŝtal-industriisto (n. 1862)
- 1829: John Adams, brito, ribelanto de ŝipo Bounty, pitkarnano (n. 1766)
- 1876: Marie d'Agoult, franca verkistino (n. 1805)
- 1940: Cai Yuanpei, ĉina edukisto, esperantisto, sinteziisto de la ĉina kaj okcidenta penso (n. 1868)
- 1944: Max Jacob, franca poeto (n. 1876)
- 1950: Roman Ŝuĥeviĉ, ukraina naciisto (n. 1907)
- 1953: Josif Stalin, soveta politikisto kaj partia gvidanto (n. 1878)
- 1953: Sergej Prokofjev, ukraina komponisto (n. 1891)
- 1955: Antanas Merkys, ĉeministro kaj prezidento de Litovio (n. 1887)
- 1960: István Asztalos, hungara verkisto (n. 1909)
- 1964: Lajos Dánér, hungara poeto, redaktoro (n. 1911)
- 1966: Anna Aĥmatova, rusa poetino kaj tradukistino (n. 1889)
- 1967: Mohamed Mosadek, ĉefministro de Irano (n. 1882)
- 1988: Tibor Talpassy, hungara verkisto (m. 1904)
- 1998: Zsuzsa Rab, hungara poetino, tradukistino (n. 1926)
- 2011: Alberto Granado, argentina verkisto (n. 1922)
- 2013: Hugo Chávez, presidanto de Venezuelo (n. 1954)
Specialaj tagoj kaj festoj [redakti]
- Kornvalo: Tago de Sankta Piran, abato irlanddevena
- Pollando: Tago de Bopatrino, Tago de Eŭropa Geodeziisto kaj de Geoinformado - okaze de 500-a naskiĝdatreveno de Gerardus Mercator; Tago de Dentisto
Tagoj de semajno [redakti]
La 5-a de marto estas (laŭ gregoria kalendaro):
- Dimanĉo en jaroj: 1589 1595 1600 1606 1617 1623 1628 1634 1645 1651 1656 1662 1673 1679 1684 1690 1702 1713 1719 1724 1730 1741 1747 1752 1758 1769 1775 1780 1786 1797 1809 1815 1820 1826 1837 1843 1848 1854 1865 1871 1876 1882 1893 1899 1905 1911 1916 1922 1933 1939 1944 1950 1961 1967 1972 1978 1989 1995 2000 2006 2017 2023 2028 2034 2045 2051 2056 2062 2073 2079 2084 2090;
- Lundo en jaroj: 1584 1590 1601 1607 1612 1618 1629 1635 1640 1646 1657 1663 1668 1674 1685 1691 1696 1703 1708 1714 1725 1731 1736 1742 1753 1759 1764 1770 1781 1787 1792 1798 1804 1810 1821 1827 1832 1838 1849 1855 1860 1866 1877 1883 1888 1894 1900 1906 1917 1923 1928 1934 1945 1951 1956 1962 1973 1979 1984 1990 2001 2007 2012 2018 2029 2035 2040 2046 2057 2063 2068 2074 2085 2091 2096;
- Mardo en jaroj: 1585 1591 1596 1602 1613 1619 1624 1630 1641 1647 1652 1658 1669 1675 1680 1686 1697 1709 1715 1720 1726 1737 1743 1748 1754 1765 1771 1776 1782 1793 1799 1805 1811 1816 1822 1833 1839 1844 1850 1861 1867 1872 1878 1889 1895 1901 1907 1912 1918 1929 1935 1940 1946 1957 1963 1968 1974 1985 1991 1996 2002 2013 2019 2024 2030 2041 2047 2052 2058 2069 2075 2080 2086 2097;
- Merkredo en jaroj: 1586 1597 1603 1608 1614 1625 1631 1636 1642 1653 1659 1664 1670 1681 1687 1692 1698 1704 1710 1721 1727 1732 1738 1749 1755 1760 1766 1777 1783 1788 1794 1800 1806 1817 1823 1828 1834 1845 1851 1856 1862 1873 1879 1884 1890 1902 1913 1919 1924 1930 1941 1947 1952 1958 1969 1975 1980 1986 1997 2003 2008 2014 2025 2031 2036 2042 2053 2059 2064 2070 2081 2087 2092 2098;
- Ĵaŭdo en jaroj: 1587 1592 1598 1609 1615 1620 1626 1637 1643 1648 1654 1665 1671 1676 1682 1693 1699 1705 1711 1716 1722 1733 1739 1744 1750 1761 1767 1772 1778 1789 1795 1801 1807 1812 1818 1829 1835 1840 1846 1857 1863 1868 1874 1885 1891 1896 1903 1908 1914 1925 1931 1936 1942 1953 1959 1964 1970 1981 1987 1992 1998 2009 2015 2020 2026 2037 2043 2048 2054 2065 2071 2076 2082 2093 2099;
- Vendredo en jaroj: 1582 1593 1599 1604 1610 1621 1627 1632 1638 1649 1655 1660 1666 1677 1683 1688 1694 1700 1706 1717 1723 1728 1734 1745 1751 1756 1762 1773 1779 1784 1790 1802 1813 1819 1824 1830 1841 1847 1852 1858 1869 1875 1880 1886 1897 1909 1915 1920 1926 1937 1943 1948 1954 1965 1971 1976 1982 1993 1999 2004 2010 2021 2027 2032 2038 2049 2055 2060 2066 2077 2083 2088 2094;
- Sabato en jaroj: 1583 1588 1594 1605 1611 1616 1622 1633 1639 1644 1650 1661 1667 1672 1678 1689 1695 1701 1707 1712 1718 1729 1735 1740 1746 1757 1763 1768 1774 1785 1791 1796 1803 1808 1814 1825 1831 1836 1842 1853 1859 1864 1870 1881 1887 1892 1898 1904 1910 1921 1927 1932 1938 1949 1955 1960 1966 1977 1983 1988 1994 2005 2011 2016 2022 2033 2039 2044 2050 2061 2067 2072 2078 2089 2095.
