25-a de marto

marto
lu	ma	me	ĵa	ve	sa	di
				1	2	3
4	5	6	7	8	9	10
11	12	13	14	15	16	17
18	19	20	21	22	23	24
25	26	27	28	29	30	31
aranĝo de 2013 tagoj

La 25-a de marto estas la 84-a tago de la jaro (la 85-a en superjaroj) laŭ la gregoria kalendaro. 281 tagoj restas.

Je la 25-a de marto okazis, interalie:

Eventoj

• 708: Konstanteno iĝis papo
•   717: Post puĉo Leo la 3-a estis kronita bizanca imperiestro en Konstantinopolo. Lia antaŭulo, Teodosio ma 3-a (Bizanco) abdikis kaj retiriĝis en monaĥejon.

1223: Sanĉo la 2-a

• 1153: Pollando: ĉefepiskopo de Gniezno eldonis fondan dokumenton de cisterciana abatejo, en kiu unuafoje oni uzis nomon Jędrzejów
• 1223: Post la morto de sia patro Alfonso la 2-a Sanĉo la 2-a surtroniĝis en Portugalujo.
• 1306: Roberto Bruso iĝis reĝo de Skotlando
• 1409: Koncilio de Pizo komenciĝis
• 1420: Batalo ĉe Sudoměř: husanoj sub la komando de Jan Žižka venkis armeon de imperiestro Sigismondo la 1-a
• 1436: Papo Eŭgeno la 4-a konsekris la katedralon Santa Maria del Fiore
• 1602: Pola armeo komencis sieĝon de Fellin dum pola-sveda milito
• 1609: Ŝipo Halve Maen de Nederlanda Orient-hinda Kompanio ekservis por navigisto kaj esploristo Henry Hudson
• 1634: Unuaj anglaj setliĝintoj alvenis al Marilando
• 1655: Christiaan Huygens malkovris la plej grandan lunon de Saturno - Titano.
• 1678: Post semajna franca sieĝo kapitulacis hispanaj defendantoj de fortreso Ipro
• 1793: Britio kaj Rusio aliancis kontraŭ Francio
• 1802: Subsribo de packontrakto en Amiens inter Francio kaj Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Irlando
• 1807: Britio aboliciis sklavecon
• 1821: Grekio deklaris sian sendependecon liberiĝinte de la Otomana Imperio.
• 1857: Plena suna eklipso videbla super sud-orienta Aŭstralio, Pacifika Oceano kaj meza Meksiko
• 1918: Belorusa Popola Respubliko fondiĝis - la unua en historio sendependa belorusa ŝtato
• 1924: Grekio deklaris sin la dua respubliko.
• 1933: Pola Sejmo voĉdonis leĝon pri la Ordeno Virtuti Militari, la plej malnova militista ordeno en la mondo
• Dua mondmilito:
  • 1943: Usonaj bombaviadiloj la unuan fojon aeratakis okupatan de japanoj insulon Nauro
  • 1945: En Kryłów apud Hrubieszów Ukraina Ribela Armeo masakris 17 funkciulojn de Civitana Milico kaj 28 polajn civilulojn
• 1949: Orienta Eŭropo: komenciĝis la dua ondo de la deportado de dekmiloj de civitanoj el Estonio, Latvio kaj Litovio al siberiaj gulagoj
• 1957: Traktato pri la fondo de la Eŭropa Komunumo: okcidenta Germanio, Francio, Italio, Belgio, Nederlando kaj Luksemburgio fondis la Eŭropan Ekonomian Komunumon kaj Eŭropan Komunumon pri Atomenergio.
• 1957: Sovetunio: oni interkonsentis pri laŭvica deportado de poloj de Orientaj Limregionoj (orienten de Curzon-linio)
• 1971: Testoflugo de kargotransporta aviadilo Il-76
• 1972: La 17-a Eŭrovido-Kantokonkurso okazis en Edinburgo
• 1979: La unua usona Kosmopramo Columbia estis transportita al Kennedy Space Center en Florido
• 1981: Kanarioj: Nacia Parko Garajonay fondiĝis sur la insulo La Gomera
• 1990: En Hungario okazis la unua post falo de komunismo demokratia baloto
• 1992: Papo Johano Paŭlo la 2-a reformis organize katolikan eklezion en Pollando; 13 metropolitejoj kun 38 episkoplandoj fondiĝis
• 1994: Germanaj neonazioj bruligis sinagogon en Lubeko; la unua tia incidento post la dua mondmilito
• 1994: Post 16 monatoj lastaj usonaj soldatoj forlasis Somalion
• 1996: Veterinara komisiono de la Eŭropa Unio malpermesis la eksporton de brita bovaĵo kaj ĝiaj kromproduktoj pro la malsano Bova Spongoforma Encefalopatio ("malsano de bova freneziĝo").
• 2000: Papo Johano Paŭlo la 2-a vizitis Bazilikon de la Anunciacio en Nazareto (Israelo)
• 2002: Ĉirkaŭ 2 mil personoj pereis en tertremo en afgana Provinco Baglan
• 2005: Tulipa revolucio en Kirgizio: Kurmanbek Bakijev iĝis provizora prezidento
• 2007: Adam Małysz la kvaran fojon gajnis Kristalan Globon en Mondpokalo pri skisaltado
• 2007: Germana teroristino Brigitte Mohnhaupt de la Frakcio de Ruĝa Armeo estis post 24 jaroj liberigita de kelkobla dumviva mallibero
• 2008: Jusuf Raza Gillani iĝis ĉefministro de Pakistano
• 2008: Armeo de Komoroj apogata de militistaj fortoj de Afrika Unio invadis ribelantan insulon Anjuano

Naskiĝoj

• 850: Seiwa, imperiestro de Japanio (m. 880)
• 1297: Arnošt z Pardubic, ĉeĥa ĉefepiskopo (m. 1364)
• 1347: Katarina de Sieno, itala mistikulino kaj stigmatulino , doktoro de eklezio, kunpatronino de Eŭropo (m. 1380)
• 1479: Bazilo la 3-a, granda princo de Rusio (m. 1533)
• 1699: Johann Adolf Hasse, germana komponisto (m. 1783)
• 1704: Ferenc Faludi, hungara verkisto (m. 1779)
• 1804; Elek Gegő, hungara historiisto (m. 1844)
• 1819: Venceslaus Ulricus Hammershaimb, feroa filologo (m. 1909)
• 1821: Klára Leövey, hungara pedagogino (m. 1897)
• 1844: László Arany, hungara poeto (m. 1898)
• 1867: Arturo Toscanini, itala dirigento (m. 1957)
• 1884: József Sándor Vitalis, rumania hungara franciskano (m. 1954)
• 1974: Péter Ágoston, hungara jursciencisto, ministro (m. 1925)
• 1881: Béla Bartók, hungara komponisto, pianisto, muziksciencisto (m. 1945)
• 1883: Rudolf Rocker, germana verkisto kaj anarkiisto (m. 1958)
• 1883: Ilia Silvestriev, bulgara esperantisto, subkolonelo
• 1887: Nicolae Bretan, hungara-rumana operkantisto, komponisto (m. 1968)
• 1904: Ernő Hátszegi, hungara ĵurnalisto (m. 1944)
• 1908: David Lean, brita kino-reĝisoro kaj produktoro (m. 1991)
• 1911: Jack Ruby, usona posedanto de noktoklubo, juddevena; pafmortigis Lee Harvey Oswald (m. 1967)
• 1919: Nándor Hun, hungara kuracisto (m. 1982)
• 1921: Adrienne Jancsó, hungara aktorino, deklamistino (m. 2006)
• 1921: Simone Signoret, franca aktorino germandevena (m. 1985)
• 1925: Mihály Pászkán, rumania hungara pentristo, ceramikisto
• 1926: László Papp, hungara boksisto (m. 2003)
• 1926: Zoltán Kallós, rumania hungara muzikfolkloristo, kantisto
• 1930: Samu Sebesi, hungara aktoro, ĵurnalisto, verkisto (n. 1859?
• 1934: László Egri, rumania hungara pentristo (m. 2007)
• 1942: Aretha Franklin, usona kantistino de gospelo, soulo kaj ritmenbluso
• 1947: Elton John, angla popmuzika kantisto
• 1952: Antanas Mockus, kolombia matematikisto, filozofo kaj politikisto litovdevena
• 1955: Éva Emese Gál, rumania hungara grafikistino, poetino
• 2004: Zoraide Del Giudice Carrubba, roma esperantistino

Mortoj

• 752: Stefano la 2-a, papo
• 1053: Sankta Prokopio, ĉeĥa ermito kaj abato (n. ĉ. 970)
• 1223: Alfonso la 2-a, tria reĝo de Portugalio (n. 1185)
• 1345: Henriko Plantaĝeneto (3-a grafo de Lancaster), nepo de Henriko la 3-a (Anglio) (n. 1281)
• 1570: Johann Walter, germana komponisto (n. 1496)
• 1571: Giovanni Animuccia, itala komponisto (n. ĉ. 1514)
• 1677: Václav Hollar, ĉeĥa desegnisto (n. 1606)
• 1751: Frederiko, reĝo de Svedio (n. 1676)
• 1801: Novalis, germana poeto kaj sciencisto (n. 1772)
• 1914: Frederic Mistral, franca verkisto de la okcitano lingvo (n. 1830)
• 1914: Gábor Szinte, hungara etnografo, arthistoriisto (n. 1855)
• 1918: Claude Debussy, franca komponisto (n. 1862)
• 1931: Ida Wells, usona virina kaj civilrajta aktivulino (n. 1862)
• 1937: John Drinkwater, brita verkisto (n. 1882)
• 1957: Max Ophüls, germana filma reĝisoro juddevena (n. 1902)
• 1966: Kálmán Murgács, hungara komponisto (n. 1893)
• 1978: Adolf Sproeck, germana esperantisto (n. 1890)
• 1980: Milton H. Erickson, usona psikiatro kaj hipnotisto (n. 1900)
• 1996: Étienne Hajdu, hungara-franca skulptisto (n. 1907)
• 2001: Gotou Mituo, japana esperantisto (n. 1921)
• 2002: Tibor Maros, rumania hungara kuracisto, universitata doktoro docento (n. 1923)
• 2005: Kőszegi Gizella, hungara esperantisto (n. nekonata)
• 2005: Ali B. Milani, aŭstralia esperantisto (n. 1913)
• 2007: Andranik Markarjan, ĉefministro de Armenio (n. 1951)

Specialaj tagoj kaj festoj

• Nacia tago en Grekio: tago de la ekliberigo (1821)
• Romkatolika Kalendaro:
  • Anunciacio (senmakula koncipiĝo de Sankta Maria naskiĝonta Jesuon Kriston)
  • Tago de Sankteco de Vivo
• Internacia Tago de Solidareco kun Enprizonigitaj kaj Pereintaj Laborantoj de UN
• Internacia Memor-Tago pri Abolicio de Transatlantika Sklav-Komerco

Tagoj de semajno

La 25-a de marto estas (laŭ gregoria kalendaro):

• Dimanĉo en jaroj: 1584 1590 1601 1607 1612 1618 1629 1635 1640 1646 1657 1663 1668 1674 1685 1691 1696 1703 1708 1714 1725 1731 1736 1742 1753 1759 1764 1770 1781 1787 1792 1798 1804 1810 1821 1827 1832 1838 1849 1855 1860 1866 1877 1883 1888 1894 1900 1906 1917 1923 1928 1934 1945 1951 1956 1962 1973 1979 1984 1990 2001 2007 2012 2018 2029 2035 2040 2046 2057 2063 2068 2074 2085 2091 2096;
• Lundo en jaroj: 1585 1591 1596 1602 1613 1619 1624 1630 1641 1647 1652 1658 1669 1675 1680 1686 1697 1709 1715 1720 1726 1737 1743 1748 1754 1765 1771 1776 1782 1793 1799 1805 1811 1816 1822 1833 1839 1844 1850 1861 1867 1872 1878 1889 1895 1901 1907 1912 1918 1929 1935 1940 1946 1957 1963 1968 1974 1985 1991 1996 2002 2013 2019 2024 2030 2041 2047 2052 2058 2069 2075 2080 2086 2097;
• Mardo en jaroj: 1586 1597 1603 1608 1614 1625 1631 1636 1642 1653 1659 1664 1670 1681 1687 1692 1698 1704 1710 1721 1727 1732 1738 1749 1755 1760 1766 1777 1783 1788 1794 1800 1806 1817 1823 1828 1834 1845 1851 1856 1862 1873 1879 1884 1890 1902 1913 1919 1924 1930 1941 1947 1952 1958 1969 1975 1980 1986 1997 2003 2008 2014 2025 2031 2036 2042 2053 2059 2064 2070 2081 2087 2092 2098;
• Merkredo en jaroj: 1587 1592 1598 1609 1615 1620 1626 1637 1643 1648 1654 1665 1671 1676 1682 1693 1699 1705 1711 1716 1722 1733 1739 1744 1750 1761 1767 1772 1778 1789 1795 1801 1807 1812 1818 1829 1835 1840 1846 1857 1863 1868 1874 1885 1891 1896 1903 1908 1914 1925 1931 1936 1942 1953 1959 1964 1970 1981 1987 1992 1998 2009 2015 2020 2026 2037 2043 2048 2054 2065 2071 2076 2082 2093 2099;
• Ĵaŭdo en jaroj: 1582 1593 1599 1604 1610 1621 1627 1632 1638 1649 1655 1660 1666 1677 1683 1688 1694 1700 1706 1717 1723 1728 1734 1745 1751 1756 1762 1773 1779 1784 1790 1802 1813 1819 1824 1830 1841 1847 1852 1858 1869 1875 1880 1886 1897 1909 1915 1920 1926 1937 1943 1948 1954 1965 1971 1976 1982 1993 1999 2004 2010 2021 2027 2032 2038 2049 2055 2060 2066 2077 2083 2088 2094;
• Vendredo en jaroj: 1583 1588 1594 1605 1611 1616 1622 1633 1639 1644 1650 1661 1667 1672 1678 1689 1695 1701 1707 1712 1718 1729 1735 1740 1746 1757 1763 1768 1774 1785 1791 1796 1803 1808 1814 1825 1831 1836 1842 1853 1859 1864 1870 1881 1887 1892 1898 1904 1910 1921 1927 1932 1938 1949 1955 1960 1966 1977 1983 1988 1994 2005 2011 2016 2022 2033 2039 2044 2050 2061 2067 2072 2078 2089 2095;
• Sabato en jaroj: 1589 1595 1600 1606 1617 1623 1628 1634 1645 1651 1656 1662 1673 1679 1684 1690 1702 1713 1719 1724 1730 1741 1747 1752 1758 1769 1775 1780 1786 1797 1809 1815 1820 1826 1837 1843 1848 1854 1865 1871 1876 1882 1893 1899 1905 1911 1916 1922 1933 1939 1944 1950 1961 1967 1972 1978 1989 1995 2000 2006 2017 2023 2028 2034 2045 2051 2056 2062 2073 2079 2084 2090.