Niĝerio

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Federal Republic of Nigeria
Niĝerio
Flago de Niĝerio
(Detaloj)
Blazono de Niĝerio
(Detaloj)
Nacia himno: 'Arise, O Compatriots
Leviĝu, samlandanoj'
Nacia devizo: "Unity and Faith, Peace and Progress"
"Unueco kaj Fido, Paco kaj Progreso"
Situo
Bazaj informoj
Ĉefurbo Abuĝo
Oficiala(j) lingvo(j) angla
Ĉefa(j) lingvo(j) haŭsa
joruba
igba
Plej ofta(j) religio(j) kristanismo
islamo
Areo
 % de akvo
923,768 km²
1,4%
Loĝantaro 174,507,539 (2013)
Loĝdenso 188.9/km2/km²
Loĝantoj Joruboj
Haŭsoj
Fulboj
Igboj
Horzono UTC+1
Interreta domajno .ng
Landokodo NG
Telefona kodo 234
Politiko
Politika sistemo demokratia respubliko
Ŝtatestro Goodluck Jonathan
Nacia tago 1-a de oktobro
Sendependiĝo disde Britio 1-a de oktobro 1960
Ekonomio
Valuto Niĝeria najro (NGN)
MEP laŭ 2013
– suma $522 mlrd
– pokapa $ 2,760
Esperanto-movado
Landa E-asocio Esperanto-Federacio de Niĝerio
v  d  r
Information icon.svg
Anglalingva mapo de Niĝerio

La Federacia Respubliko NiĝerioNiĝeria Federacia Respubliko (angle Federal Republic of Nigeria) estas federacia respubliko, eksa brita kolonio, en Okcidenta Afriko. Ĝi havas limon kun Benino okcidente, Niĝero norde, Ĉado kaj Kameruno oriente. Ties marbordo en la sudo kuŝas al la Golfo de Gvineo en la Atlantika Oceano. Niĝerio enhavas 36 ŝtatojn kaj Federacian Ĉefurban Teritorion, nome Abuĝo.

Ĝi estis loko de multaj antikvaj regnoj kaj imperioj, dum la moderna politika ŝtato Niĝerio havas siajn originojn en la brita koloniigo de la regiono dum la fino de la 19a al la komenco de la 20-a jarcentoj; ĝi estis formita per la kombino de du najbaraj britaj protektoratoj: nome la Sudniĝeria Protektorato kaj la Nordniĝeria Protektorato. Dum la kolonia periodo, la britoj starigis administran kaj juran strukturojn dum retenis tradician tribajn strukturojn. Niĝerio atingis sendependecon en 1960, sed eniris en la Niĝeria Enlanda Milito post kelkaj jaroj. Ĝi ekde tiam alternis inter demokratie elektitaj civilaj registaroj kaj militistaj diktaturoj, dum la balotado de 2011 ŝajnee kondukas al la unua reĝimo daŭra kaj relative libera.[1]

Ĝi estas la plej loĝata ŝtato de Afriko. Niĝerio estas ofte menciita kiel la "Giganto de Afriko", pro ties granda loĝantaro kaj forta ekonomio.[2] kun proksimume 174 milionoj da loĝantoj, Niĝerio ja estas la plej loĝata lando en Afriko kaj la sepa plej loĝata lando en la mondo.[3] La lando estas loĝata de ĉirkaŭ 500 etnaj grupoj, el kiuj la tri plej grandaj estas Haŭsoj, Igboj kaj Joruboj. Koncerne al la religioj, Niĝerio estas proksimume dividita en du duonoj inter kristanoj, kiuj loĝas ĉefe en la sudaj kaj centraj partoj de la lando, kaj islamanoj, kiuj koncentriĝas ĉefe en la nordaj kaj sudokcidentaj regionoj. Minoritato de la loĝantaro praktikas religiojn indiĝenajn de Niĝerio, kiaj popoloj indiĝenaj el la grupoj de Igboj kaj Joruboj.

Post jaroj de militista diktaturo la lando provas konstrui demokration kaj stabilan ekonomion. Riĉaj trovejoj de nafto ĝis nun ne povis mildigi la ege disvastigitan malriĉecon. Koruptado, perforto kaj religiaj konfliktoj inter la muslima nordo kaj la kristana sudo restas gravegaj problemoj.

En 2014, la ekonomio de Niĝerio (MEP) iĝis la plej granda en Afriko, nome pli ol 500 miliardoj da usonaj dolaroj, kaj preterpasis tiun de Sudafriko por iĝis la 26a plej granda ekonomio de la mondo.[4][5] Krome, la proposcio inter ŝuldo kaj MEP estas nur de 11 % (8 & sub la propocio de 2012).[6] Ĉe 2050, Niĝerio supozeble iĝos unu el la 20 plej altaj ekonomioj de la mondo.[7] La landaj nafto-rezervoj ludis plej gravan rolon en tiu kreska riĉo kaj influo. Niĝerio estas konsiderata kreskanta merkato fare de la Monda Banko[8] kaj estis identigita kiel regiona regpovo en Afriko.[7][9][10] Ĝi estas ankaŭ membro de la landaro konata kiel MINT (Meksiko, Indonezio, Niĝerio, kaj Turkio) nome grupo de landoj, kiuj estas amplekse rigardataj kiel sukcedantoj de la grupo BRIC (Brazilo, Rusio, Barato India kaj Ĉinio) de disvolviĝantaj ekonomifortaj landoj. Ĝi estas ankaŭ listita inter la "Venontaj Dekunu" kies ekonomioj verŝajne estos inter la plej fortaj en la mondo. Niĝerio estas membro de la Komunumo de Nacioj, de la Afrika Unio, de la OPEL, kaj de Unuiĝintaj Nacioj inter aliaj internaciaj organizoj.

Etimologio[redakti | redakti fonton]

La nomo Niĝerio estis prenita de la rivero Niĝero kiu fluas tra la landon. Tiu nomo estis supoze elpensita en la fino de la 19-a jarcento fare de Flora Shaw, kiu poste geedziĝis kun Barono Frederick Lugard, nomebrita kolonia administranto. La origino de la nomo Niĝerio,, kiu origine kandidatiĝis nur por la mezaj atingoj de la Niĝero, estas necerta. La vorto estas verŝajne ŝanĝo de la tuarega nomo egerew n-igerewen uzita fare de loĝantoj laŭ la mezaj atingoj de la rivero ĉirkaŭ Timbuktuo antaŭ la 19-ajarcenta eŭropa koloniismo.

Historio[redakti | redakti fonton]

Bronza kapo el Ife, 12a jarcento

Prahistorio[redakti | redakti fonton]

Reĝa Bini masko, unu el plej rekonataj artifaktoj el Niĝerio. Regno Benino, 16a jarcento.

La Nok-popolo de centra Niĝerio produktis la plej fruajn terakotajn skulptaĵojn trovitajn en la lando.[11] La Nok-civilizo prosperis inter 500 a.K. kaj 200 p.K.[12] En la norda regiono, Kano kaj Kacina havas registritan historion datantan al proksimume 999 p.K. Haŭsaj regnoj kaj la Kanem-Bornu Imperio prosperis kiel komercejoj inter Norda kaj Okcidenta Afriko.

Komence de la 19-a jarcento, Usman dan Fodio direktis sukcesan ĝihadon kaj kreis kaj gvidis la centraligitan Fulanan Imperion (ankaŭ konatan kiel la Sokoto Kalifujo). La teritorio kontrolita fare de la rezulta ŝtato inkludis grandan parton da nuntempa norda kaj centra Niĝerio; ĝi daŭris ĝis la disrompo (1903) de la Imperio en diversajn eŭropajn koloniojn.

La jorubaj regnoj de Ife kaj Ojo en sudokcidenta Niĝerio iĝis elstaraj en la 12-a[13][14] kaj 14-a[15] jarcentoj, respektive. Joruba mitologio deklaras ke Ile-Ifẹ estas la fonto de la homa raso kaj datas de antaŭ ajna alia civilizo. La plej malnovaj signoj de homa setlejo ĉe la nuna dato de Ifẹ iras reen al la 9-a jarcento,[13] kaj ĝia materiala kulturo inkludas terakoton kaj bronzajn figurojn. Oiọ, ĉe sia teritoria zenito en la fino de la 17-a ĝis komenco de la 18-a jarcento, etendis sian influon de okcidenta Niĝerio ĝis nuntempa Togo. La Edo Regno Benino situiĝis en sudokcidenta Niĝerio. La potenco de Benino daŭris inter la 15-a kaj 19-a jarcentoj. Ilia domineco atingis ĝis la grandurbo Eko (Edo nomo poste ŝanĝita al Lagoso fare de la Portugaloj) kaj plu.[16]

La Regno Nri de la igboj, unu el la plej maljunaj regnoj en Niĝerio, firmiĝis en la 10-a jarcento kaj daŭris ĝis ĝi perdis sian suverenecon antaŭ la britoj en 1911.[17][18] Nri estis regita fare de la Eze Nri, kaj la grandurbo Nri estas konsiderita kiel la fondo de Igbo-kulturo. Nri kaj Aguleri, kie la Igbo kreo-mito originas, estas en la teritorio de la Umeuri-klano. Membroj de la klano spuras siajn genliniojn reen al la patriarka reĝ-figuro Eri.[19] En Okcidentafriko, la plej malnovaj bronzoj faritaj uzis la vakso-perdan procezon fare de Igbo Ukwu, grandurbo sub Nri-influo.

Dum jarcentoj, diversaj homoj en nuntempa Niĝerio komercis transtere kun komercistoj de Nordafriko. Grandurboj en la areo iĝis regionaj centroj en larĝa reto de komercvojoj kiuj stringis al okcidenta, centra kaj norda Afriko. En la 16-a jarcento, hispanaj kaj portugalaj esploristoj estis la unuaj eŭropanoj se temas pri komenciĝi gravan, rektan komercadon kun popoloj de nuntempa Niĝerio, ĉe la haveno kiun ili nomis Lagoson kaj en Kalabaro. Eŭropanoj komercis varojn kun popoloj ĉe la marbordo; bordakva komerco kun eŭropanoj ankaŭ markis la komencojn de la atlantika sklavkomerco.

Tradicie, homoj kaptitaj en milito estis faritaj sklavoj fare de la konkerintoj. Kutime, la kaptitoj estis prenitaj reen al la teritorio de la konkerintoj kiel punlaboro; post tempo, ili foje estis senkulturigitaj kaj absorbitaj en la socion de la konkerintoj. Kiam eŭropanoj eniris la komercon, ili transportis sklavojn kiel posedaĵo plejparte al Ameriko por labori kiel devigataj laboristoj. Eŭropana postulo por sklavoj produktis pli grandan merkaton por sklavoj ol ekzistis antaŭe. Multaj membroj de niĝeriaj etnoj estis transportitaj kiel kaptitaj sklavoj al Ameriko, kaj iliaj posteuloj konsistas el parto de la afrika diasporo.

Sklaveco ekzistis ankaŭ en la teritorioj konsistante el nuntempa Niĝerio.[20] Ĝia amplekso estis plej larĝa ĉe la fino de la 19-a jarcento. Ŝanĝiĝado iĝis ĝin laŭleĝa nerefutebla (transatlantika sklavkomerco estis malpermesita fare de Britio en 1807) kaj ekonomia imperativo (deziro al politika kaj socia stabileco) gvidis la plej multajn eŭropajn potencojn por apogi ĝeneraligitan kultivadon de agrikulturaj produktoj, kiel ekzemple la palmo, por uzado en eŭropa industrio. Laŭ la Encyclopedia of African History (Enciklopedio de afrika historio), "estas laŭtakse ke de la 1890-aj jaroj la plej granda sklava loĝantaro de la mondo, proksimume 2 milionoj da homoj, estis koncentrita en la teritorioj de la Sokoto Kalifujo. La uzado de sklavlaboro estis ampleksa, precipe en agrikulturo."[21]

Kolonio[redakti | redakti fonton]

Niĝerio en 1914 fariĝis Brita kolonio.

La sklavkomerco estis farita fare de eŭropaj kaj ŝtataj kaj ne-ŝtataj aktoroj kiaj ekzemple el Britio, Nederlando, Portugalio kaj privataj firmaoj, same kiel fare de diversaj afrikaj ŝtataj kaj ne-ŝtataj aktoroj. Kun altiĝanta kontraŭ-sklaveca sento hejme kaj ŝanĝante ekonomiajn faktojn, Britio senpacigis la internacian sklavkomercon en 1807. Sekvante la Napoleonajn Militojn, Britio establis la Okcidentan Afrikan Eskadron en provo halti la internacian trafikon de sklavoj.[22] Ĝi haltigis ŝipojn de aliaj nacioj kiuj forlasis la afrikan marbordon transportantaj sklavoj; la akaparitaj sklavoj estis prenitaj al Fritaŭno, kolonio en Okcidentafriko origine establite por la reloĝigo de liberigitaj sklavoj fare de Britio.

Beninurbo en la 17a jarcento kun la Obao de Benino en procesio. Tiu bildo aperis en eŭropa libro, Description of Africa, publikigita en Amsterdamo en 1668.[23]

En 1885, britoj postulis al okcidentafrika influkampo kaj tio ricevis agnoskon de aliaj eŭropaj nacioj. La sekvan jaron, oni ĉartis la Reĝan Niĝerian Kompanion sub la gvidado de sinjoro George Taubman Goldie. En 1900 la teritorio de la Kompanio venis sub la kontrolon de la brita registaro, kiu moviĝis por plifirmigi sian tenadon super la areo de moderna Niĝerio. La 1-an de januaro 1901, Niĝerio iĝis brita protektorato, kaj parto de la Brita Imperio, la plej antaŭenira mondpotenco tiutempe. La sendependaj regnoj de kio iĝus Niĝerio batalis multajn militojn kontraŭ la Brita Imperio en la fino de la 19-a kaj komenco de la 20-a jarcento provante reakiri sendependecon. Per milito, la brita konkeris Beninon en 1897, kaj, en la Angl-Ara Milito (1901-1902), venkis aliajn kontraŭulojn. La stagnigado aŭ kompleta detruo de tiuj ŝtatoj malfermis la Niĝerian areon al la brita regado.

En 1914, la britoj formale unuigis la Niĝerian areon kiel la Kolonio kaj Protektorato de Niĝerio. Administre, Niĝerio restis dividita en la norda kaj suda protektoratoj kaj Lagosa Kolonio. Loĝantoj de la suda regiono daŭrigis plie interagadon, kaj ekonomian kaj kulturan, kun la britoj kaj aliaj eŭropanoj pro la marborda ekonomio.

Kristanaj misioj establis okcidentajn instruejojn en la protektoratoj. Sub la politiko de Britio de nerekta regado kaj validumado de islama tradicio, la krono ne instigis al la operacio de kristanaj misioj en la norda, islama regiono.[24] Kelkaj infanoj de la suda elito iris al Britio por okupiĝi pri altedukado. De sendependeco en 1960, regionaj diferencoj en "moderna" instrua aliro estis markitaj. La heredaĵo, kvankam malpli okulfrape, daŭras al la aktualo. Malekvilibroj inter Nordo kaj Sudo estis esprimitaj en la politika vivo de Niĝerio. Ekzemple, norda Niĝerio ne malpermesis sklavecon ĝis 1936.[25]

Post la Dua Mondmilito, en respondo al la kresko de niĝeria naciismo kaj postuloj por sendependeco, sinsekvaj konstitucioj leĝdonitaj fare de la brita registaro movis Niĝerion direkte al aŭtonomio fare de reprezentantoj kaj de ĉiam pli federacia bazo. Proksime de la mezo de la 20-a jarcento, bonega ondo por sendependeco trablovis en tuta Afriko. Niĝerio atingis sendependecon en 1960.

Sendependeco (1960)[redakti | redakti fonton]

Loupe.svg Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Listo de Ŝtatestroj de Niĝerio.

En 1960 estis deklarita sendependeco, al kio sekvis konfliktoj inter diversaj etnogrupoj. La registaro de Niĝerio estis koalicio de konservativaj partioj: la Niĝeria Popola Kongreso (NPC), partio dominita fare de nordanoj kaj de la islama kredo, kaj la Igboj kaj Kristan-dominita Nacia Konsilio de Niĝerio kaj Kameruno (NCNC) gvidita fare de Nnamdi Azikiwe. Azikiwe iĝis la Niĝeria Ĝeneralgubernatoro en 1960. La opozicio konsistis el la relative liberala Agadgrupo (AG), kiu estis plejparte dominita de la joruboj kaj kondukita fare de Obafemi Awolowo.[26] La kulturaj kaj politikaj diferencoj inter la dominaj etnoj de Niĝerio - la Haŭsoj ("nordanoj"), Igboj ("orientanoj") kaj Joruboj ("okcidentanoj") - estis akraj.

Malekvilibro estis kreita en politiko per la rezulto de la 1961-datita referendumo. Suda Kameruno elektis aliĝi al la Respubliko Kameruno dum Norda Kameruno elektis resti en Niĝerio. La norda regiono tiama estis multe pli granda ol la suda parto. En 1963, la nacio establis federacian respublikon, kun Azikiwe kiel ĝian unuan prezidanton. Kiam elektoj estis okazigitaj en 1965, la Nigerian National Democratic Party (Niĝeria Nacia Demokrata Partio) venkis en la okcidenta regiono de Niĝerio.

La Unua Respubliko (1963–1966) estis regata nur de unu Prezidento nome Nnamdi Azikiwe de la partio National Council of Nigeria and the Cameroons kun ĉefministro Balewa. Post puĉo venis militista regado (1966–1979) laŭ kiu sinsekvis General-leŭtenanto Johnson Aguiyi-Ironsi, Generalo Yakubu Gowon, Generalo Murtala Mohammed kaj General-leŭtenanto Olusegun Obasanjo.

Niĝeria Enlanda Milito (1967-1970)[redakti | redakti fonton]

Loupe.svg Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Niĝeria Enlanda Milito.
Foto de infano suferanta kombinon el kvaŝiorkoro kaj marasmo dum malsatego ĉe rifuĝejo dum la milito.

En 1967-1970 en orienta parto de la lando estis deklarita Biafra Respubliko. La Niĝeria Enlanda Milito, konata ankaŭ kiel Biafra Milito, 6a de julio 1967 – 15a de januaro de 1970, estis etna kaj politika konflikto kaŭzita de klopodita secesio de la sudorienta provinco de Niĝerio kiel mem-proklamita Respubliko Biafro. La konflikto estis la rezulto de ekonomiaj, etnaj, kulturaj kaj religiaj kontraŭstraoj ĉefe inter la Haŭsoj de nordo kaj la Igboj de sudorienta Niĝerio. Dum la ĉirkaŭ du kaj duono da jaroj de milito, ĉirkaŭ 1 milionoj da civiluloj mortiĝis pro malsatego kaj luktado. La milito famiĝis pro malsatego en kelkaj el la sieĝataj regionoj dum la milito, kaj sekvaj plendoj pro genocido ĉefe fare de la Igboj majoritataj en la regiono.[27][28]

Biafro deklaris sian sendependecon de Niĝerio. En 1966 oficiroj faris puĉon. Enugu iĝis ĉefurbo. La loĝantoj estis precipe igboj. Nur 4 afrikaj landoj kaj Haitio agnoskis la landon. En 1967 Niĝerio atakis Biafron. Dum la militado la loĝantoj ne ricevis manĝaĵojn; la malsato ŝokis la mondon, kiam disvastiĝis kaj populariĝis fotoj de nudaj geinfanoj havantaj ŝvelajn ventrojn. Pro la konstanta militado mortis pli ol 1 miliono da personoj. En 1970 la ŝtato ĉesis kaj iĝis parto de Niĝerio.

Militistaj reĝimoj[redakti | redakti fonton]

Tri diktatoroj regis laŭvice (kaj post la koncernaj puĉoj) dum la periodo 1983-1999: Muhammadu Buhari, Ibrahim Babangida kaj Sani Abacha.

Sekvis la Dua Respubliko (1979–1983) kie regis denove nur unu prezidento nome Shehu Shagari, kiu estis denove elpostenigita per militista puĉo. La nova militista regado (1983–1993) estis fare de General-leŭtenanto Muhammadu Buhari kaj de Generalo Ibrahim Babangida.

La Tria Respubliko (1993) estis skizita en 1989, kiam la generalo Ibrahim Badamasi Babangida (IBB), nome militista ŝtatestro, promesis finigi la militistan regadon por 1990 – dato kiu estis poste prokrastita ĝis 1993. IBB nuligis la malpermeson por politika aktiveco en la printempo de 1989, kaj lia registaro permesis du politikajn partiojn: nome la centra-dekstra Nacia Respublikana Konvencio (NRC) kaj la centra-maldekstra Socialdemokrata Partio (SDP). Balotado por gubernatoroj kaj por parlamento okazis en decembro 1991, dum la prezidentaj estis prokrastita ĝis la 12a de Junio 1993 – pro politika maltrankvileco. MKO Abiola, riĉa joruba negocisto, klare venkis en la prezidenta balotado el la platformo de la SDP. Ernest Shonekan estis prezidento nur du monatojn kaj duono kaj denove venis militista puĉo.

La tria militista regado (1993–1999) estis estrita de Generalo Sani Abacha kaj Generalo Abdulsalami Abubakar.

Demokratio (1999-)[redakti | redakti fonton]

Goodluck Jonathan en 2013

La Kvara Respubliko venis en 1999 kun Olusegun Obasanjo kiu jam estis reginta en 1976. Sekvis Umaru Musa Yar'Adua kaj la nuna Goodluck Jonathan.

Geografio[redakti | redakti fonton]

Loĝantaro[redakti | redakti fonton]

Joruboj kun tre bazaj tradiciaj vestaroj.

Niĝerio enhavas la plej grandan loĝantaron en Afriko: el la afrikanoj sude de Saharo, unu el tri loĝas en Niĝerio.

Kiel multe da aliaj afrikaj ŝtatoj, Niĝerio estas linio, iam metita sur la mapo de Brita Imperio. Per la linio tri grandaj etnoj — la haŭsoj de la seka islama nordo, la joruboj de la malseka kristana kaj urbana sud-okcidento, la malriĉaj igboj de la naftoriĉa sudoriento kaj multe da malgrandaj gentoj inter ili — estas metitaj en unu "nacion". En ĝia mallonga vivo, Niĝerio jam estis fendita de civila milito (1967-1970), kiu portis morton al unu miliono da homoj. Sed la linio, kiu donas sangon kaj malpacon, ankaŭ donas riĉecon: la nafto sub la tero, unu el la plej puraj kaj bonaj specoj en la mondo.

El la du — la interetna malpaco kaj la nafto — venas nacio kuntenita de militista, koruptema tiraneco.

La nordaj islamaj federacieroj leĝigis interpreton de ŝario por krima juro. La konfliktoj pri homaj rajtoj (kazo de adultakuzita Safiya Huseini, 2002) kaŭzis diskutegon en la lando kaj internaciajn protestojn.

Ĝenerala informo[redakti | redakti fonton]

Banko en Abuĝo, ĉefurbo de Niĝerio

Urboj[redakti | redakti fonton]

Administra divido[redakti | redakti fonton]

Loupe.svg Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Ŝtatoj de Niĝerio.

Niĝerio estas dividita en 36 ŝtatoj kaj Abuĝo, nome Federacia Ĉefurba Teritorio. La ŝtatoj estas siavice dividitaj en 774 lokaj administraj areoj.[29]

Ŝtatoj[redakti | redakti fonton]

Ekonomio[redakti | redakti fonton]

  • Eksporto: nafto, kakao, palmoleo, kaŭĉuko, kotono.
  • Pokapa GNP: 260 $.

Politiko[redakti | redakti fonton]

La Popola Demokratia Partio aŭ en angla People's Democratic Party estas konservativa politika partio en Niĝerio. Ties politiko ĝenerale kuŝas al la centro-dekstro de la politika gamaro. Ĝi venkis en ĉiu prezidenta balotado ekde 1999, kaj estas la dominanta partio en la Kvara Respubliko superpolemikaj cirkonstancoj.

Ekstera politiko[redakti | redakti fonton]

African, Caribbean and Pacific Group of States member nations map.svg Niĝerio apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifika Oceano.

Esperanto[redakti | redakti fonton]

En Niĝerio estas Esperanto-Federacio de Niĝerio, landa asocio de UEA, kaj Niĝeria Junulara Esperantista Klubo, kunlaboranta kun sed nealiĝinta al TEJO.

Esperantistoj[redakti | redakti fonton]

8°N 10°E  /  8°N, 10°O / 8; 10 (Niĝerio)

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. Nossiter, Adam (16a de aprilo 2011). "Nigerians Vote in Presidential Election". The New York Times. Konsultita la 17a de aprilo 2011.
  2. Nigeria: Giant of Africa, de Peter Holmes 1987
  3. Library of Congress – Federal Research Division (July 2008). "Country profile: Nigeria", gazeto :. Alirita 28a Decembro 2011.
  4. Nigeria becomes Africa's largest economy. Alirita 5a Aprilo 2014.
  5. Nigerian Economy Overtakes South Africa's on Rebased GDP. Alirita 20-a de aprilo 2014.
  6. UPDATE 2-Nigeria surpasses South Africa as continent's biggest economy. Alirita 26a de Aprilo, 2014.
  7. 7,0 7,1 Nigeria is poised to become Africa's most powerful nation. Alirita 28a Novembro 2013.
  8. Nigeria. Alirita 28a Novembro 2013.
  9. Nigeria. Alirita 25a Aŭgusto 2013.
  10. Nigeria. Alirita 28a Novembro 2013.
  11. (2009) Gardner's Art Through the Ages: Non-Western Perspectives, 13, revised, Cengage Learning. ISBN 0-495-57367-1. 
  12. Nok Terracottas (500 B.C.–200 A.D.) | Thematic Essay | Heilbrunn Timeline of Art History | The Metropolitan Museum of Art (2014-06-02). Alirita 2014-07-16.
  13. 13,0 13,1 (2008) A history of Nigeria. Cambridge University Press. ISBN 0-521-68157-X. 
  14. (1986) Hegemony and culture: politics and religious change among the Yoruba. University of Chicago Press. ISBN 0-226-46790-2. 
  15. (2000) Peoples of Africa, Volume 1. Marshall Cavendish. ISBN 0-7614-7158-8. 
  16. (1991)Nigeria: A Country Study – The Slave Trade. Alirita 28a Majo 2011.
  17. (2008) Africa and the Americas: culture, politics, and history : a multidisciplinary encyclopedia, Volume 2. ABC-CLIO. ISBN 1-85109-441-5. 
  18. (1992) Africa from the seventh to the eleventh Century. James Currey Publishers. ISBN 0-85255-093-6. 
  19. (1997) Worship as Body Language. Liturgical Press. ISBN 0-8146-6151-3. 
  20. Slavery – Historical survey – Slave societies. Encyclopædia Britannica's Guide to Black History (2011). Alirita 28 May 2011.
  21. Kevin Shillington (2005). Encyclopedia of African History. Michigan University Press. p. 1401. ISBN 1-57958-455-1
  22. "10 things about British slavery, BBC News, 3a Aŭgusto 2005. Kontrolita 28a Majo 2011.
  23. Description de l'Afrique ... Tradukita de Flandra (Amsterdamo, 1686; 1-a eld., 1668), inter pp. 320 kaj 321. (Library of Congress, Prints and Photographs Division, LC-USZ62-30841).
  24. Garba, Safiya J., "The Impact of Colonialism on Nigerian Education and the Need for E-Learning Technique for Sustainable Development", Journal of Education and Social Research, MCSER-Mediterranean Center of Social and Educational Research (Rome; Vol. 2 (7) Oktobro 2012); p. 56 (ISSN 2239-978X)
  25. The end of slavery. The Story of Africa. Alirita 28a Majo 2011.
  26. Udofia, O. E. (1981). "Nigerian Political Parties: Their Role in Modernizing the Political System, 1920–1966", gazeto : Journal of Black Studies, volumo : 11, numero : 4, paĝoj : 435–447. COI:10.1177/002193478101100404
  27. Nigerian Civil War. Polynational War Memorial. Alirita 4a januaro 2014.
  28. "Biafra: Thirty years on, Africa, BBC News. Kontrolita 4a januaro 2014.
  29. "USAID Nigeria mission: Nigeria administrative divisions" United States Agency for International Development, oktobro 2004, laste alirita en la 21-a de aprilo 2010

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

Disvolviĝo
Komerco
Financoj