Romano

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo

Romano estas literatura eposa proza verko, konsistanta el longa rakonto pri image elpensitaj aŭ aranĝitaj faktoj. Romano estas moderna formo de eposo, sed distinge de popola eposo, kie persono kaj popolanimo estas neapartigeblaj, la romano priskribas la vivon de persono kaj socian vivon kiel sendependajn realaĵojn.

Ĝi fariĝis populara en Francio de 1200 kaj disvastigis tra Eŭropo. Ekzistis kavaliraj romanoj pri legenda reĝo Arturo, pri aventuroj de Karlomano kaj romanoj pri klasikaj temoj.

En la 18-a jarcento disvolviĝis du ĉefaj specoj: socia-ĉiutageca (G.Fielding, T.Smollett) kaj psikologia (S.Richardson, J.J.Rousseau, J.W. Goethe). Romantikistoj kreas historiajn romanojn (W. Scott). De la 1830-aj jaroj komenciĝis la klasika epoko de romanoj de kritika realismo: Stendhal, H.de Balzac, Ch. Dickens, W.Thackerrey, G. Flaubert, L. Tolstoj, F.Dostojevskij, B.P. Galdós...

En la 20-a jarcento la termino “romantika romano’ estis apartigita de “vivromanoj” en okcidenta literaturo. Plej grandaj romanistoj de la 20-a jc. estis: M.Gorkij, A.France, R.Rolland, Th. Mann, J. Galswarthy, W. Faulkner, R. Tagore, M. Ŝoloĥov. Modernismaj romanistoj estas: M. Proust, J. Joyce, F. Kafka.

Romanoj povas esti: biografiaj, aventuraj, detektivaj, hororaj, sciencfikciaj.

La vorto romano devenas de la vorto romanz, kiun oni uzis en Francio ekde la 12-a jarcento parolante pri verkoj skribitaj en popola lingvo (lingua romana) aŭ latinida kaj ne en la latina.

Proprecoj de romano[redakti | redakti fonton]

La plej multajn romanojn karakterizas jenaj ecoj, tamen eblas esceptoj:

Vidu ankaŭ Romano (planlingvo)


Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]